Members of the ‘NEVER AGAIN’ Association have shared their experiences of building solidarity with the people of Myanmar during an international conference ‘Myanmar’s Transition – from Where to Where?’ hosted virtually by the Myanmar Institute (Berlin) and the Institute of Middle and Far East of the Jagiellonian University (Krakow).

The conference took place on 25-27 May and it brought together academics and civil society activists from across the world.

Natalia Sineaeva provided a presentation on the topic ‘The Jewish Community in the Context of Pluralist Society in Burma (Myanmar)’. She stressed the history of the Jews in Myanmar (the small community currently consists of about 20 people) is an illustration of the social and cultural diversity of Myanmar which can be a positive resource in a future democratic society. She also presented the experiences of the ‘NEVER AGAIN’ Association in the field of cooperation and support for the Jews in Myanmar.

Rafal Pankowski spoke on the subject of ‘The Meaning of «Never Again» in Myanmar and Poland – Reflections on an Unexpected Relationship’. Among others, he presented the initiative ‘Identifying and Countering Holocaust Distortion: Lessons for and from Southeast Asia’, conducted by the ‘NEVER AGAIN’ Association in cooperation with partners in Myanmar, Thailand, and Cambodia with the support of the International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) and the Heinrich Boell Stiftung Cambodia.

The project deals with various forms of genocide distortion and denial, including the denial of the crimes of the Khmer Rouge or anti-Rohingya violence. The initiative draws on the legacy of the Holocaust and instances of genocide in Southeast Asia to inspire critical memory discourses. It promotes solidarity with those who are discriminated against and oppressed. Pankowski highlighted the cooperation between ‘NEVER AGAIN’ and civil society groups and human rights activists from Myanmar, which is especially important since the military coup which took place on 1 February 2021, and the subsequent crackdown on dissidents.

In another example of the ongoing ‘NEVER AGAIN’ activity, Rafal Pankowski presented its trans-national educational initiatives during a global conference of the Alliance Against Genocide which took place on 26 May. The Alliance Against Genocide is an international coalition dedicated to creating the international institutions and the political will to prevent genocide. It is composed of 96 member organizations in 31 countries, including the ‘NEVER AGAIN’ Association.

On 20 May (Cambodia’s Day of Remembrance for Genocide Victims), a member of the ‘NEVER AGAIN’ Association, Natalia Sineaeva, presented the issue of genocide commemoration in Cambodia and Bangladesh at the invitation of the Jewish Museum and Tolerance Centre, Moscow.

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organization founded in Warsaw in 1996. It has campaigned against antisemitism, racism and xenophobia, for peace, intercultural dialogue and human rights both in Poland and internationally.

Additional information:





A distributor of antisemitic publications has brought a court case against the ‘NEVER AGAIN’ Association, Poland’s leading anti-racist organization. The hearings commenced in the Warsaw District Court on 6 May.

3DOM Publishing House, with offices in Czestochowa, brought the case following the removal of its items from the popular e-commerce platform Allegro, which happened when ‘NEVER AGAIN’ brought the antisemitic publications to Allegro’s attention.

The Association noted and reported the hateful content of several items sold by 3DOM to the Allegro platform in 2020. Among them were contemporary editions of pre-war books such as ‘The Jewish Global Politics Programme. Conspiracy and Disclosure’ by the notorious antisemite Fr. Stanislaw Trzeciak, ‘Notes From A Prison’, a compilation of anti-Jewish tirades by Eligiusz Niewiadomski, the murderer of Polish President Gabriel Narutowicz, ‘The Strategy of Zion. The Unknown History of The Chosen People’, a Holocaust-denying book by Douglas Reed, as well as a book repeating medieval accusations against Jews entitled ‘Ritual Murder – Historical Facts’, co-authored by Grzegorz Braun, a Member of Parliament for the far-right Confederation party.

The lawyer for 3DOM Publishing House alleged that calling the above publications antisemitic violated the good name and reputation of 3DOM. The court claim against the ‘NEVER AGAIN’ Association is for financial compensation for the harm caused, an apology and an undertaking that in the future ‘NEVER AGAIN’ will not appeal to Allegro for the withdrawal of any product offered for sale by 3DOM Publishing House.

Dr Wojciech Marchwicki from the Warsaw branch of the international law firm Hogan Lovells stated on behalf of ‘NEVER AGAIN’ that ‘All the activities of the Association which are directed at the elimination of racist or discriminatory content from the public sphere are of great service to society. Reporting to Allegro that antisemitic publications were being distributed by 3DOM Publishing House did not constitute an unlawful infringement of personal rights.’

The publications reported by the Association are extremely and ostentatiously antisemitic and incite hatred based on national, ethnic, racial and religious differences. In the plea submitted to the Court, the representative of the ‘NEVER AGAIN’ Association listed numerous examples of extreme antisemitic and discriminatory content in the items distributed by the 3DOM Publishing House, such as:

– ‘Jews living in Christian countries and alongside Christian nations are a highly undesirable element. They are like an alien organism in our body, which will always cause disturbances unless it encounters stronger resistance. The Jewish problem never loses its vitality and Christian nations should make strenuous efforts to resolve it’ (a quote from ‘The Talmud. Its Contents and Teachings’ by Jozef Kruszynski);

– ‘The nation must separate itself from the moral plague of Jewry with a Chinese wall. (…) The Aryan world will face a terrible, fatal battle in the future with the hundred footed Jewish polyp’ (Eligiusz Niewiadomski ‘Notes From A Prison’);

– ‘Removal of the Jewish parasites from the press, the radio and cinema, and thus from the Polish mentality is as great and sublime a task as their removal from trade, crafts and industry. (…) Let everyone’s eyes be opened, especially those who «have eyes but cannot see», in order to stimulate the whole nation to self defence and to the liberation of Poland from the foreign, harmful and hostile Jewish elements’ (Stanislaw Trzeciak ‘Talmud on Gentiles and the Jewish Question in Poland’);

– ‘Thus it is not Hitler, but the Talmud that persecutes the Jews. Hitler is only an instrument in the hands of God’s Justice’ (Stanislaw Trzeciak ‘Messianism and the Jewish Question’).

The books identified by the Association contain a whole range of antisemitic clichés. They usually form the central elements of these books. They abound in descriptions of Jewish conspiracies, such as striving for power over the world, innate hatred of Christians or ritual murders.

Both Polish criminal law and Allegro rules prohibit trading in items promoting fascism and other totalitarian systems or inciting hatred on the basis of national, ethnic, racial, religious differences.

Furthermore, the publications distributed by the 3DOM Publishing House do not have any scientific or educational value. They are devoid of reliable historical introductions or any critical evaluation. Quite the opposite, the foreword usually contains an enthusiastic introduction by the contemporary publisher. In an expert opinion presented to the court, Dr Maciej Moszynski, a historian and a researcher of antisemitism, pointed out that these editions do not contain any critical commentary, and, on the contrary, provide vindication for extremely antisemitic content: ‘The notes from the publisher are in line with the antisemitic discourse, the central element of which is the figure of the Jew as the enemy.’

3DOM Publishing House is represented by its legal advisor Jaroslaw Litwin. Litwin gained fame as the advocate of former priest Jacek Miedlar, who was accused of promoting antisemitism and xenophobia. The founder of 3DOM, Tomasz Stala, is a close associate of Grzegorz Braun, a Member of Parliament representing the far-right Confederation Party.

After a short hearing, the court adjourned the case in order to consider the documentation – the parties’ pleas and evidence. The next hearing will probably be scheduled for the second half of the year.

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organization founded in 1996. It has campaigned against antisemitism, racism and xenophobia. Since 2005, it has led the ‘Racism-Delete’ campaign, which has the objective of removing racist content from the internet. The ‘NEVER AGAIN’ Association is a member of the International Network Against Cyber Hate (INACH). The Association also takes part in projects to counteract online hate speech including ‘Get the Trolls Out’ and ‘Open Code for Hate-Free Communication’.

Additional information:





W warszawskim Sądzie Okręgowym rozpoczęła się sprawa wytoczona Stowarzyszeniu ‘NIGDY WIĘCEJ’ przez Wydawnictwo 3DOM, dystrybutora antysemickich publikacji. Pierwsza rozprawa odbyła się 6 maja.

Dystrybutor antysemickich publikacji (Wydawnictwo 3DOM z Częstochowy) podał do sądu Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ w związku z usunięciem, po zgłoszeniu przez Stowarzyszenie, ofert antysemickich publikacji z serwisu Allegro.

W 2020 r. platforma Allegro, po zgłoszeniu przez Stowarzyszenie nienawistnych treści, usunęła kilkanaście pozycji sprzedawanych przez firmę 3DOM. Wśród nich były m.in. współczesne wydania książek przedwojennego antysemity ks. Stanisława Trzeciaka pt. ‘Program światowej polityki żydowskiej. Konspiracja i dekonspiracja’, ‘Kartki z więzienia’ – antyżydowskie tyrady Eligiusza Niewiadomskiego (zabójcy prezydenta Gabriela Narutowicza), negująca Holokaust książka Douglasa Reeda pt. ‘Strategia Syjonu. Nieznana historia narodu wybranego’, a także powtarzająca średniowieczne oskarżenia książka pt. ‘Mord rytualny – przyczynki historyczne’, której współautorem był poseł Konfederacji Grzegorz Braun.

Przedstawiciel Wydawnictwa 3DOM twierdzi, że nazwanie powyższych publikacji antysemickimi narusza dobre imię i renomę Wydawnictwa. Domaga się od Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ zadośćuczynienia finansowego, przeprosin oraz zagwarantowania, że w przyszłości nigdy nie zgłosi rekomendacji usunięcia z Allegro jakiegokolwiek produktu sprzedawanego przez Wydawnictwo 3DOM.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ reprezentowane jest w sprawie przez dr. Wojciecha Marchwickiego, adwokata z warszawskiego oddziału międzynarodowej kancelarii Hogan Lovells.

– ‘Działalność Stowarzyszenia, przejawiająca się w dążeniu do usuwania treści o charakterze rasistowskim czy dyskryminacyjnym, służy interesowi społecznemu’ – stwierdził dr W. Marchwicki. Zgłoszenie Allegro faktu rozprowadzania przez Wydawnictwo antysemickich publikacji nie stanowi bezprawnego naruszenia dóbr osobistych – zarzut sformułowany przez Stowarzyszenie jest prawdziwy.

Wskazane przez Stowarzyszenie publikacje są w swoim przesłaniu skrajnie, wręcz demonstracyjnie antysemickie, nawołujące do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych i wyznaniowych. W piśmie przedłożonym Sądowi pełnomocnik Stowarzyszenia wymienił liczne przykłady skrajnie antysemickich, dyskryminacyjnych treści zawartych w pozycjach dystrybuowanych przez Wydawnictwo 3DOM, m.in.:

– ‘żydzi mieszkający w krajach chrześcijańskich i obok narodów chrześcijańskich, są elementem wysoce niepożądanym. Są oni tym, czym obce ciało w organizmie, które zawsze, o ile nie natrafi na silniejszy opór, wywołuje zaburzenia. Narody chrześcijańskie powinny dokładać usilnych starań, by rozwiązać kwestię żydowską, która nigdy nie traci na swej żywotności’ (Józef Kruszyński ‘Talmud. Co zawiera i czego naucza’);

– ‘Od dżumy moralnej żydostwa naród musi się odgrodzić murem chińskim. (…) Świat aryjski czeka w przyszłości straszliwa, śmiertelna walka ze stunogim polipem żydowskim’ (Eligiusz Niewiadomski ‘Kartki z więzienia’);

– ‘Odżydzenie bowiem prasy i odżydzenie radia, odżydzenie filmu i kinematografu, a przez to odżydzenie i mentalności polskiej jest równie wielkim i wzniosłym zadaniem jak odżydzenie handlu, rzemiosła i przemysłu. (…) Niechże otworzą się oczy wszystkim, a szczególniej tym, którzy «mają oczy, ale nie widzą» i niech pobudzą cały Naród do samoobrony, by Polskę uwolnić od żydów, jako od elementów obcych, szkodliwych i wrogich’ (Stanisław Trzeciak ‘Talmud o gojach a kwestia żydowska w Polsce’);

– ‘A zatem nie Hitler, ale Talmud prześladuje Żydów. Hitler jest tylko narzędziem w ręku Sprawiedliwości Bożej’ (Stanisław Trzeciak ‘Mesjanizm a kwestia żydowska’).

Książki zakwestionowane przez Stowarzyszenie epatują całym szeregiem antysemickich klisz. Wątki te są przy tym kluczowymi elementami tych książek, najczęściej centralną tezą. Obfitują w opisy spisków żydowskich, dążenia do władzy nad światem, wrodzonej nienawiści do chrześcijan czy mordów rytualnych.

Zarówno prawo karne, jak i zasady wprowadzone przez Allegro, zabraniają obrotu przedmiotami zawierającymi treści propagujące faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołujące do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość.

Publikacje rozpowszechniane przez Wydawnictwo 3DOM nie mają przy tym jakiejkolwiek wartości naukowej czy edukacyjnej, pozbawione są omówień, rzetelnego wprowadzenia historycznego czy próby krytycznej oceny. Wręcz przeciwnie – w części są poprzedzone entuzjastycznymi wstępami współczesnego wydawcy. W przedstawionej sądowi eksperckiej opinii historyk dr Maciej Moszyński, specjalista z zakresu badań nad antysemityzmem, wskazał, że inkryminowane wydania nie zawierają żadnego komentarza krytycznego, wręcz przeciwnie, stanowią apologię skrajnie antysemickich treści: ‘Tezy zawarte w komentarzach wydawcy wpisują się dyskurs antysemicki o charakterze spiskowym, którego centralny element stanowi figura Żyda jako wroga’.

Wydawnictwo 3DOM sp. z o.o. z siedzibą w Częstochowie reprezentowane jest przez radcę prawnego Jarosława Litwina, który zasłynął jako prawnik byłego księdza Jacka Międlara, oskarżanego o propagowanie antysemityzmu i ksenofobii. Założyciel Wydawnictwa 3DOM, Tomasz Stala, jest współpracownikiem skrajnie prawicowego posła Konfederacji Grzegorza Brauna.

Po krótkiej rozprawie sąd odroczył sprawę w celu zapoznania się z dokumentacją – pismami stron oraz wnioskami dowodowymi. Kolejny termin rozprawy zostanie najprawdopodobniej wyznaczony w drugiej połowie roku.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją ekspercką, która dokumentuje zdarzenia na tle ksenofobicznym. Od 2005 roku w ramach akcji ‘Racism-Delete’ działa na rzecz usuwania treści rasistowskich z sieci. Jest częścią międzynarodowej organizacji International Network Against Cyber Hate. Uczestniczy w projektach przeciwdziałających mowie nienawiści w internecie: Get The Trolls Out i Open Code for Hate-Free Communication.

Dodatkowe informacje:





Poland’s largest ad platform OLX and the ‘NEVER AGAIN’ Association have partnered together to monitor and delete sales of racist, fascist and antisemitic propaganda items. In the joint declaration, both sides commit to act in line with Polish and international law and in particular with the United Nations Convention on the Elimination of all Forms of Racial Discrimination.

OLX is owned by the South African technological corporation Naspers.

In the first weeks of the partnership, OLX, acting on the ‘NEVER AGAIN’ Association’s recommendations, deleted 655 offers of neo-nazi gadgets, such as a lead plaque ‘celebrating Hitler’ and badges with Nazi SS symbols. Some of the deleted offers also featured extremely antisemitic books such as the ‘Protocols of the Elders of Zion’ – the most popular antisemitic pamphlet of the 20th century, and ‘The Controversy of Zion’ (Strategy of Zion in Polish) by Douglas Reed, a Holocaust denier. Other deleted items included releases of Polish and foreign music bands that support nazism and racism.

According to Rafal Pankowski, Professor of Sociology at Collegium Civitas and co-founder of the ‘NEVER AGAIN’ Association: – ‘It is symbolic that the first item to be deleted was a hoodie with a Celtic cross (an international symbol of white supremacy), a flag of the Confederacy (which fought to uphold slavery in the American Civil War), and a three-armed swastika used by the South African neo-nazi group Afrikaaner Resistance Movement (AWB).’

Members of this organisation fought against against the dismantling of racial segregation by committing terrorist attacks and murders. Janusz Walus, a Polish emigrant who murdered anti-apartheid activist Chris Hani in 1993, was a supporter of AWB.

Dr. Anna Tatar from the ‘NEVER AGAIN’ Association said: – ‘As part of the partnership, NEVER AGAIN will support the OLX Group through expert consultations and provide recommendations on ways discrimination can be tackled. This involves trainings to educate employees on how to identify racist and fascist content.’ Together with organisations outside Poland, the association will also report similar content on OLX platforms in other countries, such as Romania and Hungary.

Phuthi Mahanyele-Dabengwa, Chief Executive Officer of Naspers South Africa voiced her support for the partnership between the ‘NEVER AGAIN’ Association and OLX: – ‘Both Naspers here at home and OLX in Poland abhor and condemn any form of racism and xenophobia and any attempt to disseminate hate speech of any kind.’ She also added, ‘Our team in Poland has also been engaging with NEVER AGAIN and we welcome their commitment to fight racism and discrimination. NEVER AGAIN has been working with OLX to further identify (limited incidents of) content that break the rules and are listed on the platform.’

For a number of years now, the ‘NEVER AGAIN’ Association has also been in partnership with the large online sales platform Allegro to eliminate sales of fascist and racist propaganda items. On 21 March 2018, the International Day Against Racial Discrimination, the association became a partner in the Partnership to Protect Rights, created by Allegro. As a result of the partnership, between March 2018 and March 2021 the platform deleted 99 percent of items identified by ‘NEVER AGAIN’, which was over 12 thousand offers in total (the final decision to delete an auction is taken by Allegro based on its terms and conditions). Among those offers were replicas of SS medals, flags of the Third Reich, as well as CDs of neo-nazi bands and books promoting antisemitism and Holocaust denial.

Among the items removed from the Allegro site upon intervention by the ‘NEVER AGAIN’ Association was a book entitled ‘The Way of a Nationalist’ by Tomasz Greniuch, who was, for a short time, director of the Wroclaw chapter of the state-sponsored Institute of National Remembrance (IPN). The book contains praise of fascist movements. The author refers to the antisemitic conspiracy theory, according to which a ‘world government’ was supposedly aiming to destroy Poles and Poland ‘in the time of Zionist triumph, when the idea of globalism presumes the enslavement of all the nations of the world into one superpower under the aegis of the world diaspora.’ Moreover, in his book Greniuch supports the Hitler salute: ‘We are not ashamed of our views, or of our tradition. To us the Roman salute, the greeting of the Aryan Europe, shown by raising the right arm in the direction of the sun is not a gesture meant to order beer.’ He also praises the Belgian SS officer Léon Degrelle, who was sentenced in absentia to the death penalty for his collaboration with Nazi Germany, and Corneliu Codreanu, creator of the Iron Guard, the Romanian fascist organization responsible for anti-Jewish pogroms.

Tomasz Greniuch was the leader of the fascist group National Radical Camp (ONR) in the Opole region of Poland. His many years of extremist activity have been documented by the ‘NEVER AGAIN’ Association in the ‘Brown Book’, a publication which monitors hate speech and hate crimes. In 2005, Greniuch co-organized a march to commemorate the 1936 anti-Jewish pogrom in the town of Myslenice. A year later, he publicly gave a ‘Heil Hitler’ salute in a student club at Opole University. He was also the founder and co-organizer of the so-called Independence Day March in Warsaw. In 2016, the program of the international far-right music festival ‘Eagle’s Nest’ included a discussion meeting with Greniuch. In 2018, he was awarded the Bronze Cross of Merit by Polish President Andrzej Duda.

Since 2018, Greniuch worked in the Opole branch of the Institute of National Remembrance, becoming head of the branch in November 2019. In January 2021, he organized an exhibition glorifying the wartime Holy Cross Brigade of the far-right National Armed Forces (NSZ), which had openly collaborated with the German Nazis. In February this year, Greniuch was appointed as Director of the Wroclaw chapter of the Institute of National Remembrance. Following protests against his appointment, both in Poland and internationally, he resigned from the position.

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organization founded in 1996. It has campaigned against antisemitism, racism and xenophobia. Since 2005, it has led the ‘Racism-Delete’ campaign, which has the objective of removing racist content from the internet. The ‘NEVER AGAIN’ Association is a member of the International Network Against Cyber Hate (INACH). The Association also takes part in projects to counteract online hate speech including ‘Get the Trolls Out’ and ‘Open Code for Hate-Free Communication’.

Additional information:





Największy w Polsce serwis ogłoszeniowy OLX i Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ rozpoczęły współpracę w zakresie monitorowania i usuwania ogłoszeń z przedmiotami zawierającymi treści faszystowskie, rasistowskie i ksenofobiczne. W podpisanym porozumieniu obie strony zobowiązały się do wspierania postaw społecznych zgodnych z zasadami prawa polskiego i międzynarodowego, w szczególności Konwencją Organizacji Narodów Zjednoczonych na rzecz Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej.

Już w pierwszych tygodniach współpracy OLX usunął po rekomendacji Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ 404 oferty ze współczesnymi gadżetami nazistowskimi, takimi jak ołowiana tablica ‘ku czci Hitlera’ czy odznaki z symbolem zwanym Totenkopf (charakterystyczna trupia czaszka), używanym przez esesmanów. Usunięte zostały też oferty skrajnie antysemickich książek, m.in. ‘Protokoły Mędrców Syjonu’ – najbardziej znany w XX i XXI wieku pamflet antysemicki czy ‘Strategia Syjonu’ Douglasa Reeda, który głosił tezy negujące Holokaust. Skasowane zostały również wydawnictwa polskich i zagranicznych zespołów muzycznych pochwalających ideologię narodowego socjalizmu i rasizm.

Jak mówi Rafał Pankowski, profesor Collegium Civitas i współzałożyciel Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’: – ‘Za symboliczny można uznać fakt, że jako pierwsza została usunięta oferta odzieży ze znakiem krzyża celtyckiego (międzynarodowy symbol supremacji białej rasy), flagą walczącej o utrzymanie niewolnictwa Konfederacji z czasów wojny secesyjnej w USA i trójramienną swastyką (tzw. trystyką), która była używana przez powstałą w Republice Płd. Afryki neonazistowską organizację Afrykanerski Ruch Oporu (AWB)’.

Członkowie tego terrorystycznego ugrupowania protestowali przeciwko eliminacji segregacji rasowej, dokonywali zamachów i morderstw. Zwolennikiem AWB był też Janusz Waluś, polski emigrant, który w 1993 roku zabił Chrisa Haniego, działacza walczącego o zniesienie apartheidu.

Właścicielem OLX jest południowoafrykański koncern technologiczny Naspers.

Jak dodaje dr Anna Tatar ze Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’: -‘W ramach współpracy Stowarzyszenie będzie wspierać Grupę OLX również poprzez konsultacje eksperckie i rekomendacje działań przeciwko dyskryminacji. Obejmują one między innymi szkolenia dla pracowników w zakresie rozpoznawania treści faszystowskich i rasistowskich’. Wraz z partnerskimi organizacjami spoza Polski Stowarzyszenie będzie też informować o pojawianiu się łamiących prawo treści na platformach OLX w innych krajach, m.in. Rumunii i na Węgrzech.

Wyrazy poparcia dla współpracy Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ i OLX przesłała Phuthi Mahanyele-Dabengwa, dyrektorka generalna firmy Naspers: – ‘Zarówno Naspers tu w domu, jak i OLX w Polsce potępiają wszelkie formy rasizmu i ksenofobii oraz wszelkie próby szerzenia mowy nienawiści’. Dodała również: – ‘Zespół w Polsce włączył się w działania organizacji NIGDY WIĘCEJ i cieszymy się z ich zaangażowania w walkę z rasizmem i dyskryminacją. NIGDY WIĘCEJ współpracuje z OLX w celu identyfikacji treści, które łamią zasady platformy’.

Od kilku lat Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ współpracuje także z platformą Allegro w zakresie eliminowania ofert ze współcześnie produkowanymi przedmiotami o treści faszystowskiej i rasistowskiej. 21 marca 2018 roku w Międzynarodowym Dniu Walki z Dyskryminacją Rasową Stowarzyszenie zostało partnerem stworzonego przez Allegro programu Współpraca w Ochronie Praw. W wyniku tej współpracy w okresie od marca 2018 roku do lutego 2021 platforma usunęła 99% wskazanych przez Stowarzyszenie aukcji, tj. ponad 12 tysięcy ofert (ostateczną decyzję o usunięciu aukcji podejmuje Allegro na podstawie własnego regulaminu). Wśród nich znalazły się między innymi repliki esesmańskich medali, flagi III Rzeszy, klamry do pasa z mottem SS i portrety Hitlera, a także płyty neonazistowskich zespołów oraz książki przedwojennych antysemitów czy współczesnych negacjonistów Zagłady.

Wśród aukcji usuniętych przez Allegro po rekomendacji Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ znalazła się również wyrażająca pochwałę ruchów faszystowskich książka krótkotrwałego dyrektora wrocławskiego oddziału IPN Tomasza Greniucha pt. ‘Droga nacjonalisty’. W publikacji tej odwołuje się on do antysemickiej teorii spiskowej, wedle której ‘rząd światowy’ miałby dążyć ‘w dobie triumfu syjonizmu, gdy idea globalizmu zakłada zniewolenie wszystkich narodów świata w jednym super-państwie pod egidą światowej diaspory’ – do zniszczenia Polski i Polaków. Ponadto w książce Greniuch otwarcie popiera wykonywanie gestu hitlerowskiego pozdrowienia: ‘Nie wstydzimy się naszych poglądów, naszej tradycji. Dla nas salut rzymski, pozdrowienie aryjskiej Europy, wzniesiona ku słońcu prawica, nie jest gestem zamawiania piwa’. Pochwala też belgijskiego oficera SS Léona Degrelle’a, skazanego zaocznie na karę śmierci za kolaborację, a także Corneliu Codreanu – twórcę rumuńskiego ugrupowania faszystowskiego Żelazna Gwardia, które dokonywało mordów na Żydach.

Tomasz Greniuch był twórcą i rzecznikiem Obozu Narodowo-Radykalnego na Opolszczyźnie. Jego wieloletnia skrajnie nacjonalistyczna działalność była dokumentowana w monitoringu ‘Brunatna Księga’ Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’. W 2005 roku współorganizował marsz na pamiątkę antyżydowskiego pogromu w Myślenicach (z 1936 r.), a rok później wykonywał gest hitlerowskiego pozdrowienia w klubie akademickim na Uniwersytecie Opolskim. Był pomysłodawcą i współorganizatorem tzw. Marszu Niepodległości w Warszawie. W 2016 r. na skrajnie prawicowym Festiwalu Orle Gniazdo pokazanym w głośnym reportażu TVN o polskich neonazistach odbyło się ‘spotkanie otwarte’ z Greniuchem. W styczniu 2018 roku został odznaczony przez prezydenta Andrzeja Dudę Brązowym Krzyżem Zasługi.

Od 2018 roku Greniuch pracował w Delegaturze IPN w Opolu, a w listopadzie 2019 został jej naczelnikiem. 24 stycznia 2021 roku zorganizował wystawę upamiętniającą kolaborantów z Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych. W lutym Greniuch objął stanowisko p.o. Dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu. W wyniku krajowych i międzynarodowych sprzeciwów ze strony opinii publicznej złożył rezygnację z tej funkcji.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją ekspercką, która dokumentuje zdarzenia na tle ksenofobicznym. Prowadzi również kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’. Od 2005 roku w ramach akcji ‘Racism-Delete’ działa na rzecz usuwania treści rasistowskich z sieci. Jest częścią międzynarodowej organizacji International Network Against Cyber Hate. Uczestniczy w projektach przeciwdziałających mowie nienawiści w internecie: Get The Trolls Out i Open Code for Hate-Free Communication.

Dodatkowe informacje:



To mark the International Holocaust Remembrance Day, emphasise its universal significance and oppose its distortion, the NEVER AGAIN Association, together with its civil society partners and members in Southeast Asia, has co-organised a special online session on 27th January 2021. It brought together Jews, Buddhists, Muslims and Christians, intellectuals, faith leaders, human rights activists, educators and students from different countries and continents, with a special focus on the Southeast Asian region.

The online round table featured Jeremy Jones, the Director of Community and of International Affairs of the Australia/Israel & Jewish Affairs Council (Australia); Venerable Lablu Barua, Wat Phrmarangsi Buddhist Monastery in Bangkok (Thailand); Sayana Ser, the translator of ‘The Diary of Anne Frank’ in Khmer language, Peace Institute (Cambodia); Nickey Diamond, a scholar and human rights specialist at Fortify Rights (Myanmar); and Prof. Rafal Pankowski of the ‘NEVER AGAIN’ Association (Poland). It was moderated by a member of ‘NEVER AGAIN’, Natalia Sineaeva, a Holocaust scholar and Rotary Peace Fellow alumna (Chulalongkorn University Bangkok 2018) and Dr Sanjoy Barua Chowdhury of the International Buddhist College (IBC) in Thailand.

The participants came from Australia, Bangladesh, Cambodia, China, Germany, India, Israel, Malaysia, Myanmar, Norway, Poland, Singapore, South Korea, Thailand, UK, USA, and Vietnam. They discussed the legacy of the Holocaust, challenges for its commemoration and the possible meaning of its commemoration in the region of Southeast Asia in relation to the region’s history and experiences of genocide and mass atrocities.

The United Nations General Assembly designated the International Holocaust Remembrance Day or International Day of Commemoration in memory of the victims of the Holocaust in 2005. The 27th of January marks the anniversary of the liberation of the Nazi German concentration and extermination camp Auschwitz-Birkenau in Poland in 1945.

Natalia Sineaeva noted in her introductory remarks: – ‘Jews and Roma were mainly targeted for genocide by Nazi Germany during the Second World War, but its significance is universal. Today, when very few Holocaust survivors are left, we need to preserve this memory, and not let it be trivialised, banalised, or even worse, distorted and denied. How can we use and apply the universal lessons of the Holocaust which happened in Europe in a non-European context, where the experiences of the Second World War were different, for example in Southeast Asia? There is often a lack of knowledge of Holocaust history, but there are local histories of conflicts and instances of genocide, and various forms of genocide distortion exist, too.’

The online round table was the first in the series of further events to be organised for the project ‘Identifying and Countering Holocaust Distortion. Lessons for Southeast Asia’ implemented by the ‘NEVER AGAIN’ Association together with its partners in the countries of Southeast Asia. The project deals with various forms of Holocaust distortion and denial spread in the region of Southeast Asia, e.g., the usage of Nazi imagery, normalisation of the image of Hitler and Nazi Germany in popular culture; conspiracy theories scapegoating minorities and blaming the victims (including the Jews) for past crimes and historical conflicts; the dangerous globalisation of genocide denial, including the rise of ‘multi-deniers’ who distort both the Nazi crimes and other cases of genocide, such as the crimes of the Khmer Rouge or anti-Rohingya violence. Importantly, the project draws on the regional experiences of the Second World War and further instances of genocide in Cambodia, Myanmar, and Thailand to inspire critical memory discourses and develop capacities to counter Holocaust and genocide distortion in the region. It has been supported by the International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA).

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organization founded in Warsaw in 1996. It has campaigned against antisemitism, racism and xenophobia, for peace, intercultural dialogue and human rights both in Poland and internationally.

Additional information:





Polecamy kalendarz ścienny na 2021 rok pod hasłem „Najpierw jesteśmy ludźmi, dopiero potem narodami” przygotowany przez Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ”. Zaznaczyliśmy najważniejsze daty związane z obchodami praw człowieka, a także wybrane rocznice historyczne.

Zachęcamy do pobrania i wydrukowania kalendarza, na przykład w formacie A4 (pobierz plik PDF).

Prosimy o przysłanie zdjęć, gdy kalendarz pojawi się na Państwa ścianie! Oby Nowy Rok upłynął nam we wzajemnym poszanowaniu praw – wszystkich osób!

Projekt graficzny: Irena Dobrzyńska. Dziękujemy!

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’


Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ zostało partnerem organizowanego przez Ambasadę Szwecji w Polsce konkursu ‘Jak mogę zmieniać świat na lepsze?’, który jest inspirowany postacią Raoula Wallenberga.

Raoul Wallenberg był szwedzkim przedsiębiorcą i dyplomatą, który pod koniec II wojny światowej ocalił tysiące węgierskich Żydów przed zagładą.

Historia Wallenberga to opowieść o młodym człowieku, który dzięki swoim życiowym wyborom stał się nieśmiertelnym bohaterem. To także historia o nas, o wyborach, których dokonujemy. Przypomnienie o tym, że wszyscy możemy coś zmienić.

Informacja od organizatora konkursu: ‘Ty także możesz coś zmienić! Nie musisz zdobywać się na wielkie czyny. Czasem wystarczy uprzejmość, empatia, koleżeństwo. Prosty gest, dobra wola. Tolerancja i odwaga na co dzień. Napisz, co robisz lub możesz zrobić, by świat wokół stał się lepszym miejscem.

Do udziale w konkursie zapraszamy dzieci i młodzież w wieku 9-19 lat. Do konkursu mogą zostać zgłoszone prace mające formę tekstu (opowiadanie, wiersz lub esej). Teksty nie powinny przekraczać jednej strony A4/1800 znaków.

Swoje zgłoszenie prześlij w wiadomości e-mail na adres: warszawa.invit@gov.se do 10 grudnia 2020 roku’.

Konkurs odbywa się w nawiązaniu do wystawy poświęconej Raoulowi Wallenbergowi ‘Nie mógłbym postąpić inaczej’, którą do 18 grudnia można oglądać przy Ambasadzie Szwecji w Warszawie, ul. Bagatela 3.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną antyrasistowską organizacją ekspercką. Stowarzyszenie prowadzi edukacyjne kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎

Więcej informacji:





On the occasion of the International Day against Fascism and Antisemitism (9 November, the anniversary of the Kristallnacht pogrom), the ‘NEVER AGAIN’ Association announces the launch of an online educational initiative under the title ‘Watch Out’. It is a joint venture by the ‘NEVER AGAIN’ Association and the Forward Foundation supported by the European network for alternative thinking and political dialogue Transform! Europe.

As part of the project a set of materials directed at high school students was prepared. They include videos, presentations, worksheets and lesson outlines for teachers, NGO educators, scout leaders, organisers of youth camps and for students who want to broaden their knowledge. All the materials are also available in English and can be used all over the world.

The specially dedicated website http://kuprzestrodze.edu.pl/ publishes lectures by experts in the fields of history, sociology and social psychology, covering topics such as the psychology of Nazism, the fascist vision of family, the pedagogy of remembrance, genocide, and forced labour. Dr Jack Bloom (Indiana University Northwest, USA), Dr Michal Bilewicz (University of Warsaw, Centre for Research on Prejudice), Luiza Kulenkampff (Anne Frank Centre, Berlin) and Dr Rafal Pankowski (co-founder of the ‘NEVER AGAIN’ Association, Professor at Collegium Civitas, Warsaw) are among the lecturers involved in preparing the materials.

– ‘Today there are few eyewitnesses or victims of fascism among us, such as former concentration camp prisoners, and less time and space is dedicated to discussing these tragic events in schools. It’s becoming just another remote incident. The history should teach us, be a warning’ – say the project authors.

– ‘Recently the educational system comes under increasing ideological pressure from the far right. Our initiative is meant to be a response to the nationalist propaganda and indoctrination’ – said Rafal Pankowski from the ‘NEVER AGAIN’ Association.

– ‘Our project is not over and the content will be constantly supplemented. We would like to invite institutions, organisations and individuals to join’ – added Dr Gavin Rae (Leon Kozminski Academy, Forward Foundation).

The Kristallnacht (the Night of Broken Glass, also known as Reichskristallnacht or Reichspogromnacht in German) was a pogrom against the Jews in Nazi Germany on the night of 9 November 1938. It symbolised another wave of Nazi repressions against the Jews, which culminated in the Holocaust. For years the Kristallnacht anniversary has been commemorated as the International Day against Fascism and Antisemitism.

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organization founded in 1996. It has campaigned against antisemitism, racism and xenophobia, for peace, intercultural dialogue and human rights both in Poland and internationally.

Additional information:




Z okazji Międzynarodowego Dnia Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem, obchodzonego 9 listopada w rocznicę Nocy Kryształowej, Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ ogłasza inaugurację oświatowej inicjatywy online pod nazwą ‘Ku przestrodze’. Jest ona wspólnym przedsięwzięciem edukacyjnym realizowanym przez Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ i Fundację ‘Naprzód’ przy wsparciu Europejskiej Sieci na rzecz Alternatywnego Myślenia i Dialogu Politycznego.

W ramach projektu przygotowano zestaw materiałów do wykorzystania w pracy z młodzieżą uczęszczającą do szkół ponadpodstawowych. Autorzy zachęcają do korzystania z zamieszczonych na stronie filmów, prezentacji i scenariuszy zajęć dla nauczycieli, edukatorów z organizacji pozarządowych, instruktorów harcerskich, organizatorów wypoczynku dla młodzieży oraz uczniów chcących samodzielnie poszerzyć swoją wiedzę.

Na specjalnej stronie internetowej http://kuprzestrodze.edu.pl znajdują się wykłady wybitnych specjalistów w dziedzinie historii, socjologii i psychologii społecznej wraz z arkuszami pytań i odpowiedzi, scenariusze lekcji historii, wiedzy o społeczeństwie oraz godzin wychowawczych, a także materiały dydaktyczne w języku angielskim (mogące służyć podczas lekcji angielskiego).

W ramach projektu przygotowano ciekawe, wychodzące poza podstawę programową treści m.in. dotyczące psychologii nazizmu, faszystowskiej wizji rodziny, pedagogiki pamięci, ludobójstwa czy pracy przymusowej. Wśród wykładowców zaangażowanych w przygotowanie materiałów znaleźli się m.in. dr Jack Bloom (Indiana University Northwest, USA), dr hab. Michał Bilewicz (Uniwersytet Warszawski, Centrum Badań nad Uprzedzeniami), Luiza Kulenkampff (Centrum Anny Frank, Berlin) i dr hab. Rafał Pankowski (współzałożyciel Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’, profesor Collegium Civitas).

– ‘Coraz mniej jest wśród nas naocznych świadków czy ofiar faszyzmu, na przykład byłych więźniów obozów koncentracyjnych, coraz mniej czasu i miejsca poświęca się na ten bolesny i tragiczny okres na lekcjach historii. Staje się on kolejnym odległym epizodem. Historia powinna nas uczyć i być przestrogą’ – mówią autorzy projektu.

– ‘W ostatnim czasie system edukacji podlega rosnącej presji ideologicznej ze strony skrajnej prawicy. Nasza inicjatywa ma stanowić odpowiedź na nacjonalistyczną propagandę i indoktrynację’ – stwierdza współtwórca projektu Rafał Pankowski ze Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’.

– ‘Nasz projekt nie jest zakończony i będzie cały czas uzupełniany. Wszelkie instytucje, organizacje i osoby indywidualne zapraszamy do współpracy’ – dodaje dr hab. Gavin Rae (Akademia Leona Koźmińskiego, Fundacja ‘Naprzód’).

Noc Kryształowa (po niemiecku Kristallnacht, Reichskristallnacht lub Reichspogromnacht) to pogrom Żydów w nazistowskich Niemczech w nocy z 9 na 10 listopada 1938 r. Symbolizował on kolejną falę prześladowania Żydów przez nazistów, której zbrodniczą kulminacją stał się Holokaust. Od lat rocznica Nocy Kryształowej upamiętniana jest jako Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną antyrasistowską organizacją ekspercką. Stowarzyszenie prowadzi edukacyjne kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎

Więcej informacji: