The ‘NEVER AGAIN’ Association’s co-founder Rafal Pankowski received this year’s Paul Ehrlich-Gunther K. Schwerin Human Rights Award.

The Award was established in 1998 by the US-based Anti-Defamation League to honour those who have fought antisemitism throughout Europe. The award was presented by the ADL’s Director of European Affairs Andrew Srulevitch during his visit to Poland on 6 February 2019.

In the preceding months, Rafal Pankowski had been subjected to numerous public attacks for his work in documenting and countering antisemitism and xenophobia. Several days before the handing of the award, government-controlled TV labelled the Warsaw-born researcher as ‘a horrible person’, ‘belonging to the worst sort of Poles’ who ‘lives from a hatred of his own fatherland’. In response, the Polish Human Rights Commissioner Adam Bodnar initiated a formal complaint to the National Council of Radio and Television in protest against the hateful language used on air.

In 2018, Rafal Pankowski (who is also a Sociology Professor at Warsaw’s Collegium Civitas) authored the widely discussed article detailing the resurgence of antisemitic discourse in Polish media and politics, published by the Israel Journal of Foreign Affairs. Over the years he has cooperated with numerous think tanks and academic institutions including, among others, Chatham House (London), the Institute of Human Sciences (Vienna), and the Centre for European Studies at Chulalongkorn University (Bangkok).

He was recently included in the annual ‘J100’ list announced by editors of The Algemeiner, a New York-based Jewish weekly. The list recognizes one hundred people who made positive contribution to the life of the Jewish communities in the last year and, besides political figures, it has included actress Sharon Stone, the UK’s Prince William and Indian conductor Zubin Mehta, among others. The ‘NEVER AGAIN’ co-founder was commended for his role in opposing antisemitism and racism.

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent organization established in Warsaw in 1996. ‘NEVER AGAIN’ has campaigned against racism, antisemitism and xenophobia, for peace, intercultural dialogue and human rights both in Poland and internationally.

More information:

Rafal Pankowski, ‘The Resurgence of Antisemitic Discourse in Poland’, ‘Israel Journal of Foreign Affairs’, July 2018:


The ‘NEVER AGAIN’ Association has published a REPORT part of its ‘Brown Book’ monitoring activity – on incidents targeting Muslims in Poland in 2017-2018. The association calls for the condemnation of xenophobic violence and for solidarity with those who experience it.

Former Gdansk mayor the late Pawel Adamowicz was viciously criticized for his efforts to support refugees and to create a migration policy based on respect for diversity. Two weeks before his death, the public prosecutor discontinued proceedings regardingdeath certificates’ that the ultra-nationalist All-Polish Youth addressed to Adamowicz and ten other city mayors for signing a declaration of cooperation aimed at the integration of migrants in Polish cities. On 20 January, Muslims joined in prayer at the ecumenical funeral mass to mourn the assassination of the Gdansk mayor.

Examples of events documented in the ‘Brown Book’ include, amongst many others, the following incidents:

A group of men assaulted a Pakistani citizen. According to the victim, They shouted, <Osama, Osama!>. Then they asked if I was a Muslim.’ As a result of the incident he had a broken nose, broken teeth, as well as head and chest injuries. (Ozorkow, 3 January 2017)

Two unidentified individuals beat up a student from Saudi Arabia. The attacked man received several fist blows to his face. (Zakopane, 8 January 2017)

Three men attacked Pakistani workers of a restaurant. They shouted abusive words, like ‘dirtbags and ‘terrorists’. Moreover, one of the assailants forced his way behind the counter, hit one of the Pakistanis and pushed him onto a hot grill. The two remaining perpetrators beat up the owner of the facility as well as another employee. (Swidwin, 8 April 2017)

Four men took part in an assault on a kebab shop. They verbally abused one of the employees, a Bangladeshi citizen, with words including ‘you turban and ‘you nigger’ and spat on him. The perpetrators also threw chairs at the remaining employees and demolished the interior of the shop. (Lodz, 17 April 2017)

An unidentified man spat at a girl who wore a hijab. The teenage victim was participating in an educational excursion for young people from Germany. (Lublin, 21 June 2017)

A man and an accompanying woman assaulted a Chechen woman dressed in traditional Muslim garb. The assailant shouted at her, ‘You fucking Muslim!’, ‘To the gas chamber!’ and ‘Fuck off from here! He pushed her down to the ground and kicked her head and the rest of her body. (Warsaw, 7 September 2017)

Unknown perpetrators devastated a mosque. Surveillance cameras recorded two masked men breaking a few dozen window panes in the building by throwing stones and lumps of concrete. (Warsaw, 27 November 2017)

An unidentified man attacked a student from Saudi Arabia; he punched him in the face and shouted: ‘If you are to explode, do it where you came from! (Lodz, 8 January 2018)

In a kebab shop an assailant aimed a firearm at three Moroccan citizens and shouted that they are to ‘get the fuck out of Poland’ and that ‘Poland is for Poles’. (Gniezno, 12 February 2018)

An owner of a similar shop, an Egyptian national, was beaten by three men with a metal stick. (Warsaw, 13 May 2018)

Another Egyptian victim, belonging to the Coptic Catholic Church, made the following statement: ‘They were very aggressive. They said I was an Islamist and an Arab. When I showed them the cross I was wearing and said I was a Christian, one of the men spat on [my cross] and attacked me with his fists.’ (Krasnystaw, 31 August 2018)

In a bus two Turkish passengers were attacked by five apparent fans of football club Legia Warsaw. One of the victims, a dual citizen of Turkey and Poland, said, ‘They began to call us names, <Dirtbags, get the fuck out of here>. They were getting more and more aggressive. They sang a racist song (…) One of them severely head-butted me in the face.’ (Warsaw, 15 December 2018)

At a railway station, a group of a dozen or so men attacked three Arab students. The assailants hit one of them on the back of the head and pushed him down to the ground, forced the second onto the tracks just before the departure of the train, and beat the third until he lost consciousness. (Katowice, 22 December 2018)

– ‘This carefree show of hatred towards Muslims or people perceived as Muslims often stems from the rhetoric used by politicians, celebrities and other public figures in the media. They use negative stereotypes and derogatory expressions and this, in an unavoidable manner, facilitates xenophobic attitudes towards representatives of various minorities’, said Dr Anna Tatar, the author of the report.

The ‘Brown Book’ gathers examples of such public rhetoric which contains prejudice against Muslims or direct calls for violence towards them. The monitoring activity noted words by the regional curator of education Barbara Nowak when she told the King Jan Sobieski Secondary School students, ‘The patron of your school was a wonderful king who managed to save the whole of Europe from Islam. You must follow his example (Krakow, 11 September 2018). In turn, Wojciech Cejrowski (right-wing author and commentator) posted an appeal on Twitter (19 October) to send in photographs of Muslims living in Poland. In response, Internet users began, without asking for permission, to take photographs of women with hijabs and Arab men and to publish them with derogatory commentaries: e.g. ‘Muslim savages’; ‘more and more of them can be seen in Poland, they should be chased away while it’s still possible because the plague spreads quickly’.

For many years, xenophobic commentaries can be heard in broadcasts aired by the nationalist Catholic radio station, Radio Maryja. The ‘Brown Book’ for 2018 contains, amongst others, the words uttered by Tadeusz Rydzyk, director of the Torun-based station, who in a programme on the subject of ‘mixed marriages’ said, ‘I look, for instance, at Polish women who see some man and they like him because he has a darker skin… and then with this Arab, it’s like <go join the harem, go there>. So, it’s like that, this is dramatic. (11 December). This statement failed to trigger any response from the National Broadcasting Council or from Church authorities.

In 2018, following an intervention by the ‘NEVER AGAIN’ Association, the Allegro online e-commerce platform removed T-shirts showing slogans and symbols derogatory to the Muslim faith such as ‘Stop Islam and a drawing of a mosque crossed out.

In Poland there are, according to various estimates, between 15 and 25 thousand Muslims which accounts for less than 0.1% of the total population.

NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organization, founded by the late Marcin Kornak (1968-2014) to monitor incidents of a xenophobic nature. It also conducts educational campaigns such as ‘Music Against Racism’ and ‘Let’s Kick Racism out of Stadiums’.

The ‘Brown Book’ is a monitoring activity, carried out by ‘NEVER AGAIN’, of racist, xenophobic and antisemitic incidents since the mid-1990s.

NEVER AGAIN’s ‘Brown Book’ documentation of selected Islamophobic incidents from 2017 and 2018:  READ PDF 

Additional information:


Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ” opublikowało raport o wybranych napaściach na muzułmanów w latach 2017-2018 w Polsce, odnotowanych w monitoringu „Brunatna Księga”. W związku z obchodami Dnia Islamu w Kościele katolickim (26 stycznia) stowarzyszenie apeluje o potępienie aktów ksenofobicznej przemocy i o solidarność z tymi, którzy jej doświadczają.

Za działania na rzecz uchodźców i tworzenie polityki migracyjnej opartej na szacunku wobec różnorodności obrażany był śp. Paweł Adamowicz, prezydent Gdańska. Dwa tygodnie przed jego śmiercią Prokuratura Rejonowa Gdańsk-Śródmieście umorzyła postępowanie w sprawie „aktów zgonu”, które Młodzież Wszechpolska wystawiła Adamowiczowi i prezydentom dziesięciu innych miast za podpisanie deklaracji o współpracy „w celu przyjaznego przyjęcia imigrantów”. 20 stycznia prezydenta Gdańska pożegnali także muzułmanie, którzy modlili się podczas ekumenicznej mszy pogrzebowej.

Przykłady zdarzeń udokumentowanych w „Brunatnej Księdze” (spośród wielu innych):

Grupa mężczyzn pobiła obywatela Pakistanu. Poszkodowany relacjonował: „Krzyczeli: <Osama, Osama!>. Potem zapytali, czy jestem muzułmaninem”. W wyniku zdarzenia miał złamany nos, wybite zęby, obrażenia głowy i klatki piersiowej (Ozorków, 3 stycznia 2017).

Dwaj nierozpoznani sprawcy pobili studenta pochodzącego z Arabii Saudyjskiej. Poszkodowany mężczyzna otrzymał kilka ciosów pięścią w twarz (Zakopane, 8 stycznia 2017).

Trzech mężczyzn zaatakowało pochodzących z Pakistanu pracowników lokalu gastronomicznego. Obrzucili ich wyzwiskami „Brudasy” i „Terroryści”. Ponadto jeden z napastników wtargnął za bar, uderzył jednego z Pakistańczyków i pchnął go na gorący ruszt. Dwaj pozostali sprawcy pobili właściciela lokalu oraz drugiego pracownika (Świdwin, 8 kwietnia 2017).

Czterech mężczyzn napadło na bar z kebabem. Jednego z pracowników, obywatela Bangladeszu, wyzywali: „Ty turbanie” i „Czarnuchu”, a także opluli. Sprawcy rzucali też krzesłami w stronę pozostałych osób z obsługi oraz zdemolowali wnętrze lokalu (Łódź, 17 kwietnia 2017).

Nierozpoznany mężczyzna opluł dziewczynę, która nosiła hidżab (tj. chustę zgodnie z zasadami islamu zakrywającą włosy i szyję). Poszkodowana nastolatka była uczestniczką wyjazdu edukacyjnego dla młodzieży z Niemiec (Lublin, 21 czerwca 2017).

Mężczyzna i towarzysząca mu kobieta pobili Czeczenkę ubraną w tradycyjny muzułmański strój. Napastnik wykrzykiwał pod jej adresem: „Pier…lona muzułmanka!”, „Do gazu!” i „Spier… stąd!”. Przewrócił ją też na ziemię i kopał po głowie i całym ciele (Warszawa, 7 września 2017).

„Nieznani sprawcy” zdewastowali meczet. Kamery monitoringu zarejestrowały dwóch zamaskowanych mężczyzn, którzy wybili w budynku kilkanaście szyb, obrzucając go kamieniami i kawałkami betonu (Warszawa, 27 listopada 2017).

Nierozpoznany mężczyzna zaatakował studenta pochodzącego z Arabii Saudyjskiej: uderzył go pięścią w twarz i wykrzykiwał: „Jak masz wybuchać, to u siebie!” (Łódź, 8 stycznia 2018).

W barze z kebabami napastnik wycelował z broni w trzech obywateli Maroka i krzyczał, że mają „wypier…ać z Polski” oraz „Polska jest dla Polaków” (Gniezno, 12 lutego 2018).

Właściciela podobnego lokalu, obywatela Egiptu, trzech mężczyzn pobiło metalową pałką (Warszawa, 13 maja 2018).

Inny zaatakowany Egipcjanin, należący do Kościoła katolickiego obrządku koptyjskiego, relacjonował: „Byli bardzo agresywni. Powiedzieli, że jestem islamistą, Arabem. Pokazałem im krzyż, który noszę, i powiedziałem, że jestem chrześcijaninem, wtedy jeden z mężczyzn go opluł i rzucił się na mnie z pięściami” (Krasnystaw, 31 sierpnia 2018).

W autobusie dwóch pasażerów pochodzenia tureckiego zostało zaatakowanych przez pięciu pseudokibiców Legii Warszawa. Jeden z poszkodowanych, obywatel Turcji i Polski, relacjonował: „Zaczęli nas wyzywać: <Brudasy, wyp…ać stąd>. Byli coraz bardziej agresywni. Śpiewali rasistowską piosenkę. (…) Jeden z nich uderzył mnie mocno z główki w twarz” (Warszawa, 15 grudnia 2018).

Na dworcu kolejowym grupa kilkunastu mężczyzn zaatakowała trzech studentów pochodzenia arabskiego. Napastnicy uderzyli jednego z nich w tył głowy i powalili na ziemię, drugiego zepchnęli na tory tuż przed odjazdem pociągu, a trzeciego pobili do nieprzytomności (Katowice, 22 grudnia 2018).

– „Ta łatwość okazywania nienawiści wobec muzułmanów lub osób postrzeganych jako muzułmanie bierze się często z języka – tego, którym w wypowiedziach medialnych posługują się politycy, celebryci czy inne osoby publiczne. Używają negatywnych stereotypów i obraźliwych sformułowań, a to w nieunikniony sposób wpływa na ksenofobiczne postawy względem przedstawicieli różnych mniejszości” – powiedziała dr Anna Tatar, autorka raportu.

„Brunatna Księga” gromadzi również wybrane przykłady takich publicznych wypowiedzi odwołujących się do uprzedzeń wobec muzułmanów bądź wręcz nawołujących do wrogości wobec nich. W monitoringu odnotowano słowa wygłoszone do uczniów II LO im. Króla Jana III Sobieskiego przez małopolską kurator oświaty Barbarę Nowak: „Patron waszej szkoły to wspaniały król, który potrafił obronić całą Europę przed islamem. Musicie brać z niego przykład” (Kraków, 11 września 2018). Z kolei Wojciech Cejrowski zamieścił na Twitterze (19 października) apel o nadsyłanie zdjęć muzułmanów mieszkających w Polsce. W odpowiedzi internauci w sposób niedopuszczalny, bez pytania o zgodę, robili zdjęcia kobietom w chustach i mężczyznom pochodzenia arabskiego, a następnie publikowali je wraz z obelżywymi komentarzami, np. „Dzikusy muzułmańskie, coraz więcej ich widać w Polsce, trzeba ich gonić, póki jeszcze można, ta zaraza rozprzestrzenia się szybko”.

Od wielu lat ksenofobiczne komentarze wygłaszane są też na antenie Radia Maryja. W „Brunatnej Księdze” za 2018 r. znalazły się słowa wypowiedziane przez dyrektora toruńskich mediów, o. Tadeusza Rydzyka, który w audycji na temat „małżeństw mieszanych” stwierdził: „Ja np. patrzę, jak Polki zobaczą, spodoba im się taki jakiś mężczyzna, bo ciemniejsza cera i tego… i z tym Arabem i później jest <idź do haremu, jedź tam>. No tak jest, to są dramaty” (11 grudnia). Wypowiedź ta pozostała bez reakcji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji i władz kościelnych.

W 2018 r. po interwencji Stowarzyszenia „NIGDY WIĘCEJ” z platformy Allegro zostały usunięte koszulki, na których widniały obrażające muzułmanów slogany i symbole, np. napis „Stop islam”, a także rysunek przekreślonego meczetu.

W Polsce mieszka, według różnych szacunków, od 15-25 tys. muzułmanów, tj. mniej niż 0,1% populacji kraju.

Dzień Islamu w Kościele katolickim w Polsce obchodzony jest od 2001 r. Podczas chrześcijańsko-muzułmańskich spotkań odczytywane są fragmenty Biblii i Koranu, prowadzone są modlitwy i debaty, a uroczystości kończą się agapą (tj. wspólnym posiłkiem, braterską ucztą). Tematykę obchodów wyznacza coroczne przesłanie kierowane do muzułmanów przez Papieską Radę ds. Dialogu Międzyreligijnego z okazji zakończenia miesiąca postu (ramadanu). W maju 2018 r. w orędziu tym zachęcano do wspólnej pracy „na rzecz harmonii w społeczeństwie coraz bardziej wieloetnicznym, wieloreligijnym i wielokulturowym”.

Dzień Islamu w Kościele katolickim w Polsce organizowany jest przez Radę Wspólną Katolików i Muzułmanów oraz Komitet ds. Dialogu z Religiami Niechrześcijańskimi Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego z ramienia Konferencji Episkopatu Polski.

Papież Franciszek wielokrotnie apelował o szacunek wobec muzułmanów. Już kilka dni po konklawe w jednym z przemówień zapowiadał: „Bardzo ważne jest intensyfikowanie dialogu między różnymi religiami. Myślę nade wszystko o dialogu z islamem i bardzo sobie cenię obecność podczas mszy św. inaugurującej moją posługę tak wielu przedstawicieli władz religijnych i świeckich świata islamskiego” (22 marca 2013).

Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ” jest założoną w 1996 roku przez Marcina Kornaka (ur. 1968-zm. 2014) niezależną, apolityczną organizacją ekspercką, która monitoruje incydenty na tle ksenofobicznym. Prowadzi kampanie społeczne, „Muzyka Przeciwko Rasizmowi” i „Wykopmy Rasizm ze Stadionów”.‎

„Brunatna Księga” to monitoring zdarzeń na tle rasistowskim, ksenofobicznym i antysemickim prowadzony od połowy lat dziewięćdziesiątych przez Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ”. Jego pomysłodawcą i wieloletnim redaktorem był śp. Marcin Kornak. W publikacji tej opisywane są zabójstwa, pobicia, wyzwiska, akty dyskryminacji, demonstracje uliczne, dewastacje nekropolii i pomników, a także przykłady mowy nienawiści w debacie publicznej.

Wybór zdarzeń islamofobicznych (za lata 2017-2018) udokumentowanych w monitoringu „Brunatna Księga” Stowarzyszenia „NIGDY WIĘCEJ”: PLIK PDF

Dodatkowe informacje:


The team of the ‚NEVER AGAIN’ Association has been working tirelessly on global and local challenges of xenophobia, discrimination, hatred and extremism. In the last days, members of the Warsaw-based anti-racist organization have actively taken part in several important initiatives on international, national, and grass-roots levels.

On 1-3 November, Adam Kuczynski represented ‚NEVER AGAIN’ at the international seminar ‚United for Equality’ organized in Paris by Maisons des Potes, focusing on the rise of the far right across Europe.

On 1-4 November, Natalia Sineaeva-Pankowska (a ‚NEVER AGAIN’ member and a Rotary Peace Fellow) participated in the ‚Lessons and Legacies of the Holocaust’ conference held at Washington University in St. Louis (USA) as a panelist on the topic of ‎’Forgetting the Holocaust in the global era of remembrance’. ‎The biannual international conference is the premier intellectual gathering in Holocaust studies.

On 5-8 November, Collegium Civitas Professor Rafal Pankowski‎, co-founder of ‚NEVER AGAIN’, shared the association’s experiences at the Asia-Europe Meeting (ASEM) Seminar on Human Rights and Preventing Violent Extremism held in Yogyakarta (Indonesia). The ASEM is a forum for dialogue and cooperation established in 1996 to deepen relations between Asia and Europe. Members include 53 countries from both continents.

On 6 November, a public meeting about cooperation and solidarity with Polish anti-racists was held at Leith Community Education Centre in Edinburgh (organized by the Stand Up To Racism Scotland coalition) and the ‚NEVER AGAIN’ Association was represented by Witold Liliental.

On 10 November, an inclusive celebration of the centenary of Polish independence takes place in Hamilton (Canada), reaching out to Jewish, Muslim and other communities. The event, organized by members of the Polish-Canadian community and supported by the ‚NEVER AGAIN’ Association, is among a number of activities in the run-up to Poland’s Independence Day (11 November). In the last years, the national holiday was dominated by a large far-right march organized in the streets of Warsaw by extremist groups. Another such march is expected to take place on 11 November 2018, with the participation of islamophobic, antisemitic and neo-fascist groups from all over Europe.

Throughout November, ‚NEVER AGAIN’ organizes and supports initiatives promoting an inclusive approach to Polish identity, challenging the growth of ethno-nationalism through a social media campaign using a ‚Poland for All’ hashtag, a literary competition for young people and grass-roots activities including a series of rock concerts under the headline ‚Music Against Racism’, some of them linked with the commemoration of the anniversary of the Kristallnacht pogrom (9 November 1938). For example, on 2 and 3 November, the well-known Polish band Dezerter played concerts with the ‚Music Against Racism’ theme in Malbork and Ostróda. On 3 November, a special ‚Music Against Racism’ show took place in Warsaw, featuring bands such as Human Rights, Uliczny Opryszek and RHL Ensemble, a new band formed by the legendary bard Janusz Reichel. ‚NEVER AGAIN’ activist Izabela Glowacka prepared and coordinated the promotion of anti-racist messages at the event.

On 9 November, Polish and Belorussian rock bands play under the ‚Music Against Racism’ banner at a festival co-organized in cooperation with ‚NEVER AGAIN’ by the local Museum and Belarussian Cultural Centre in Hajnowka.

On the same day, ‚NEVER AGAIN’ supports a conference entitled ‚Stop hate speech’ taking place in Zagorow with the participation of Bartlomiej Grzanka, director of the Kulmhof Death Camp Museum in Chelmno, and law enforcement representatives. A series of presentations and workshops takes place in local schools using materials provided by the ‚NEVER AGAIN’ Association.

On 12 November, the Warsaw Jewish Film Festival starts in Warsaw, also with the support of the ‚NEVER AGAIN’ Association. This year’s edition of the festival has a special significance in the context of an unprecedented wave of antisemitic statements in Polish media and politics which swept the country earlier this year.

The ‘NEVER AGAIN’ Association was founded in 1996 by Marcin Kornak (who passed away in 2014). ‘NEVER AGAIN’ has campaigned against racism and xenophobia, for peace, intercultural dialogue and human rights both in Poland and internationally.

Additional information:


The European Parliament has adopted a resolution in which it calls the national sports federations and football clubs to counter the scourge of racism, neo-fascism and xenophobia in stadiums and in the world of sport by condemning and punishing those responsible and by promoting, in cooperation with schools and civil society organizations, positive educational activities aimed at young sport fans.

In addition, the European Parliament ‚supports and praises social groups and civil society organizations fighting against fascism, racism, xenophobia and other forms of intolerance and calls for their protection’.

The resolution was adopted on 25th October 2018 in connection with the increase in the number of neo-fascist acts of violence in Europe. Through the resolution, the Parliament also expresses its deep concern over the ‚impunity with which neo-fascist and neo-Nazi groups operate in some Member States’ and calls for robust condemnation and punishment of hate crimes.

Rafal Pankowski, co-founder of the ‚NEVER AGAIN’ Association, was involved in preparing the contents of the resolution.

In October 2018, the Polish football authorities had cancelled an anti-racism campaign in the Polish stadiums. The initiative aimed to show players and referees opposing intolerance and racial prejudice, but it was met with opposition from several clubs which have a track record of racist incidents at their matches. The action was to take place during the ‘Football People’ Action Weeks organized across Europe by the Fare network with the support of UEFA.

Since 1996, the ‘NEVER AGAIN’ Association has conducted the first anti-racism campaign in Eastern European football, ‘Let’s Kick Racism Out of the Stadiums’ and is a founding member of the Fare network.

Additional information:


Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której ‘wzywa krajowe federacje sportowe i kluby piłkarskie do przeciwdziałania pladze rasizmu, faszyzmu i ksenofobii na stadionach i w świecie sportu poprzez potępianie i karanie osób odpowiedzialnych oraz poprzez promowanie pozytywnych działań edukacyjnych skierowanych do młodych kibiców we współpracy ze szkołami i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego’.

Ponadto Parlament Europejski ‘popiera i pochwala grupy społeczne i organizacje społeczeństwa obywatelskiego walczące z faszyzmem, rasizmem, ksenofobią i innymi formami nietolerancji oraz apeluje o ich ochronę’.

Rezolucja została uchwalona 25 października 2018 r. w związku ze wzrostem liczby neofaszystowskich aktów przemocy w Europie. Poprzez rezolucję parlament wyraził też głębokie zaniepokojenie ‘bezkarnością, z jaką grupy neofaszystowskie i neonazistowskie działają w niektórych państwach członkowskich’ i wzywa do stanowczego potępienia i karania przestępstw z nienawiści.

W konsultowaniu treści rezolucji uczestniczył Rafał Pankowski, współzałożyciel Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’.

W październiku 2018 r. polskie władze piłkarskie doprowadziły do odwołania na stadionach Ekstraklasy akcji ‘Pokaż Rasizmowi Czerwoną Kartkę’, podczas której zawodnicy i sędziowie mieli wyrazić sprzeciw wobec nietolerancji i uprzedzeń rasowych. Akcja miała się odbyć w ramach Tygodni Akcji Football People organizowanych w całej Europie przez sieć FARE (Football Against Racism in Europe) pod egidą UEFA.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 r. niezależną, apolityczną organizacją, która monitoruje incydenty na tle ksenofobicznym. Prowadzi kampanie społeczne, ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎

Dodatkowe informacje:

tel. 601 360 835


Od wielu lat na stadionach całej Europy pod egidą UEFA w październiku odbywają się antyrasistowskie działania znane jako Tygodnie Akcji Football People. Pod presją środowisk kibolskich PZPN zablokował jednak tegoroczną akcję na polskich stadionach.

W tym roku Polski Związek Piłkarzy zainicjował wzorowaną na ligach zachodnich akcję ‘Pokaż Rasizmowi Czerwoną Kartkę’. W trakcie 12. kolejki Lotto Ekstraklasy (19-22.10.2018) polskie kluby miały dołączyć do akcji i poprzez uniesienie przed meczami przez zawodników i sędziów symbolicznych czerwonych kartek – wyrazić solidarnie sprzeciw wobec nietolerancji i uprzedzeń rasowych.

Organizatorzy podkreślają, że piłka nożna powinna być przykładem dla innych dyscyplin sportowych i dziedzin życia, w jaki sposób poprzez pasję i pracę można tworzyć wspólnotę opartą o te same wartości i zasady – w której nie ma miejsca na brak tolerancji i szykany związane z odmiennością. Wielokulturowość w sporcie dowodzi, że możemy uczyć się od siebie i rywalizować w duchu wzajemnego szacunku. Poprzez tę akcję środowisko piłkarskie w Polsce pragnie wspólnie propagować w społeczeństwie pozytywne wzorce.

Inicjatorem akcji był Polski Związek Piłkarzy, członek Międzynarodowego Związku Piłkarzy Zawodowych FIFPro oraz reprezentant praw zawodowych piłkarzy w Polsce, a współorganizatorami Ekstraklasa SA oraz Polski Związek Piłki Nożnej. Zaangażowanie w ideę piłkarzy z klubów Lotto Ekstraklasy stanowiło polski akcent w trakcie europejskich tygodni akcji Football People. Działania te odbywały się pod patronatem kampanii ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’ prowadzonej przez Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’.

Kilka klubów – w tym Jagiellonia Białystok i Zagłębie Sosnowiec – zapowiedziało publicznie swój udział i wsparcie dla akcji w mediach społecznościowych. Informacja o akcji znalazła się też na stronie internetowej PZPN.

Jednak na kilka godzin przed rozpoczęciem kolejki okazało się, że PZPN i władze Ekstraklasy, ustępując pod presją środowisk kibolskich, doprowadziły do odwołania zaplanowanej wcześniej akcji.

Po raz kolejny okazuje się, że polscy działacze piłkarscy zgadzają się na dyktat pseudokibiców, nawet jeśli oznacza to kompromitację międzynarodową i wycofanie się w ostatniej chwili z udziału w europejskiej akcji wspieranej przez UEFA.

Stowarzyszenie ‚NIGDY WIĘCEJ’ zapowiada kontynuację starań na rzecz eliminowania rasizmu i agresji z polskich stadionów, licząc na dalszą współpracę z Polskim Związkiem Piłkarzy i wszystkimi, którym bliskie są wartości fair play.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ prowadzi zainicjowaną w 1996 roku przez śp. Marcina Kornaka (1968-2014) antyrasistowską kampanię ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’, skierowaną do kibiców piłki nożnej. Organizacja jest też członkiem-założycielem sieci Futbol Przeciwko Rasizmowi w Europie.

Dodatkowe informacje:

tel. 601 360 835


W trakcie 12. kolejki Lotto Ekstraklasy (19-22.10.2018) polskie kluby dołączają do akcji ‘Pokaż Rasizmowi Czerwoną Kartkę’ i poprzez uniesienie przed meczami przez zawodników i sędziów symbolicznych czerwonych kartek – wyrażają solidarnie sprzeciw wobec nietolerancji i uprzedzeń rasowych. Działania te odbywają się pod patronatem kampanii ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’ prowadzonej przez Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’.

Organizatorzy podkreślają, że piłka nożna powinna być przykładem dla innych dyscyplin sportowych i dziedzin życia, w jaki sposób poprzez pasję i pracę można tworzyć wspólnotę opartą o te same wartości i zasady – w której nie ma miejsca na brak tolerancji i szykany związane z odmiennością. Wielokulturowość w sporcie dowodzi, że możemy uczyć się od siebie i rywalizować w duchu wzajemnego szacunku. Poprzez tę akcję środowisko piłkarskie w Polsce pragnie wspólnie propagować w społeczeństwie pozytywne wzorce.

Inicjatorem akcji jest Polski Związek Piłkarzy, członek Międzynarodowego Związku Piłkarzy Zawodowych FIFPro oraz reprezentant praw zawodowych piłkarzy w Polsce, a współorganizatorami Lotto Ekstraklasa SA oraz Polski Związek Piłki Nożnej. Zaangażowanie w ideę piłkarzy z klubów Lotto Ekstraklasy stanowi polski akcent w trakcie Football People Action Weeks.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ prowadzi zainicjowaną w 1996 roku przez śp. Marcina Kornaka (1968-2014) antyrasistowską kampanię ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’, skierowaną do kibiców piłki nożnej. Organizacja jest też członkiem-założycielem sieci Futbol Przeciwko Rasizmowi w Europie.

Dodatkowe informacje:

tel. 601 360 835


W tym roku podczas Pol’and’Rock Festival (dawnego Przystanku Woodstock) odbyła się wyjątkowa edycja Turnieju ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’ organizowanego przez Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’. Wydarzeniu temu w nawiązaniu do niedawno zakończonych Mistrzostw Świata nadano miano alternatywnego Antyrasistowskiego Mundialu. Zawodnicy symbolicznie reprezentowali drużyny z całego świata. W finale Polska grała z Iranem, zaś nagrodę fair play otrzymała Chorwacja.

Odbył się też mecz pomiędzy drużyną Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ i artystów zaangażowanych w kampanię ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ a drużyną Rzecznika Praw Obywatelskich. Turniej uroczyście otworzył dr Adam Bodnar, który osobiście sędziował w pierwszym meczu. Wydarzenie objął patronatem także Dariusz Dziekanowski, przewodniczący Klubu Wybitnego Reprezentanta.

– ‘Podczas Mistrzostw Świata w Rosji nie obeszło się bez rasistowskich zachowań, np. Jimmiemu Durmazowi, piłkarzowi reprezentacji Szwecji pochodzącemu z Syrii, po jednym z meczów pseudokibice grozili śmiercią, opublikowali też w mediach społecznościowych mnóstwo obelg pod jego adresem, «karaluch», «talib» i «terrorysta». Z kolei w strefie kibica w Antwerpii Polacy obrzucili rasistowskimi wyzwiskami kibiców z Senegalu i wdali się z nimi w bójkę. Po pierwszym meczu reprezentacji Polski wiele obraźliwych sformułowań pojawiło się także w internecie, np.: «K…wa ci murzyni zachowują się na boisku jak jeb…e małpy które dopiero co wypuszczone zostały z zoo» czy «ci murzyni to jakieś małpy uciekłe z dziczy». Podczas Antyrasistowskiego Mundialu na Pol’and’Rock Festival przypomnieliśmy o tym, jak ważne w świecie sportu są różnorodność i szacunek’ – powiedział Piotr Ciołkowski, animator kampanii ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’ Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’.

– ‘W trakcie festiwalu odbywają się również spotkania z zespołami zaangażowanymi w kampanię społeczną Muzyka Przeciwko Rasizmowi. Na zaproszenie Stowarzyszenia NIGDY WIĘCEJ o swojej twórczości opowiedzieli po raz pierwszy przed woodstockową publicznością muzycy z grupy Na Górze, wśród których są również osoby z niepełnosprawnościami. Oni pokazali, że można przełamać bariery i że są pełnosprawnymi artystami’ – mówi Joanna Naranowicz, wieloletnia współpracowniczka ‘NIGDY WIĘCEJ’ i wokalistka zespołu Qulturka. Podczas spotkania 3 sierpnia do muzyków Na Górze dołączył Czesław Mozil. We współpracy z nim zespół nagrał utwór z przesłaniem: ‘Jeden naród to nienawiść, lepiej pokój robić tu! Jedna wiara to niewola, lepiej miłość robić tu!’ (‘Jesteśmy po to’ z płyty ‘Mieszanka wybuchowa’). Mozil aktywnie wspiera inicjatywy na rzecz równości i różnorodności.

Uczestnicy Pol’and’Rock Festival (odbywającego się 2-4 sierpnia 2018 roku) w symboliczny sposób wyrazili swoje poparcie dla wartości takich jak szacunek i przyjaźń, przygotowując wspólnie z przedstawicielami Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ specjalne naszywki do umieszczenia na koszulkach, bluzach czy torbach. Wśród szablonów znaleźć można było jeden z najbardziej rozpoznawalnych antyrasistowskich emblematów: biało-czarną, przyjaźnie otwartą dłoń, która wpisana jest w logo stowarzyszenia. Ponadto z okazji przypadającej w tym roku setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości goście odwiedzający stanowisko ‘NIGDY WIĘCEJ’ robili selfie z hasztagiem #PolskaDlaWszystkich2018, by w taki sposób nawiązać do tradycji wielokulturowości.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ od wielu lat organizuje Turniej ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’ na Przystanku Woodstock (obecnie Pol’and’Rock Festival). Wydarzenie to wspiera Burmistrz Miasta Kostrzyna nad Odrą dr Andrzej Kunt, a także Dyrektor Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Kostrzynie nad Odrą Zygmunt Mendelski. Za wieloletnie zaangażowanie we wspólne działania z Jerzym Owsiakiem stowarzyszenie otrzymało Medale XV-lecia, XX-lecia oraz XXV-lecia Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

W 2018 roku na Pol’and’Rock Festival zagrały zespoły od lat zaangażowane w kampanię ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’, Lao Che oraz Big Cyc. Wśród gwiazd tegorocznego festiwalu znaleźli się: izraelski Balkan Beat Box, który łączy bliskowschodnie dźwięki z muzyką klezmerską, elektroniką i punkiem, heavymetalowe Judas Priest i Soulfly, rockowy Goo Goo Dolls oraz jazzman Wojtek Mazolewski.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją, która monitoruje incydenty na tle ksenofobicznym. Prowadzi kampanie społeczne, ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎

Dodatkowe informacje:

tel. 601 360 835

Kompilacja ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ (wyd. 1997), która zainaugurowała kampanię społeczną Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’:


This summer, the biggest open-air free festival in Europe hosted a unique edition of the ‘Let’s Kick Racism Out Of Stadiums’ tournament, organized by the ‘NEVER AGAIN’ Association. At the Pol’and’Rock Festival (also known as Polish Woodstock), the players symbolically represented countries from all over the world. In the final play-off, Poland played against Iran, while the fair play award went to Croatia. A match was also played between the ‘NEVER AGAIN’ Association’s team together with artists involved in the ‘Music Against Racism’ campaign on one side and the team of the Human Rights Commissioner (Ombudsman) on the other. The Commissioner, Dr Adam Bodnar officially inaugurated the whole tournament and even personally refereed during the opening game.

The festival was held in Kostrzyn on the Polish-German border from 2nd to 4th August 2018 and it drew between 500 and 700 hundred thousand people, as estimated by the organizers.

– ‘The World Cup in Russia didn’t go down without racist incidents. Also in Antwerp, Polish fans insulted and assaulted Senegali fans. After the match Poland-Senegal (which the former lost), numerous racist insults were published on the Internet,’ said Piotr Ciolkowski, who co-leads the ‘Let’s Kick Racism Out Of Stadiums’ campaign by the ‘NEVER AGAIN’ Association. – ‘Through the anti-racist tournament at Pol’and’Rock Festival, we wanted to remind everyone about the importance of respect and diversity in sports’.

The activity received support from Dariusz Dziekanowski, a legend of Celtic Glasgow and Legia Warsaw and a former star of the Polish national team. The tournament partners included the Fare network, the local authorities of Kostrzyn, and the Polish fan club of FC St. Pauli, the Silesian Pirates.

The Polish Woodstock Festival is not just about sporting activities, after all it is also a music event. – ‘We’ve held meetings with bands who support our campaign Music Against Racism. For example, NEVER AGAIN invited members of the amazing group called Na Gorze (Upstairs), which includes musicians who are disabled, to share their story with the audience. They had overcome all the obstacles and became fully-fledged artists,’ said Joanna Naranowicz, an activist of NEVER AGAIN and herself vocalist of the Qulturka band. The musicians of Na Gorze were joined during the festival by the Polish-Danish star singer-songwriter Czeslaw Mozil, known for his support for diversity and equality. Together, they had recorded a song with an anti-hate, pro-peace message.

The other educational activities organized by the ‘NEVER AGAIN’ team during the festival included DIY art workshops promoting diversity and respect as well as discussions on topics such as refugee rights.

In 2018, the festival line-up included, among others, the Israeli-based Balkan Beat Box – a creative mix of Middle Eastern and klezmer traditions, electronic music and punk rock – as well as heavy-metal stars Judas Priest and Soulfly, the US rockers Goo Goo Dolls and a plethora of other acts of various styles, from death metal to jazz and folk.

The festival audience paid homage to the people of Warsaw who fought for freedom in 1944, during the anti-Nazi Warsaw Uprising (that broke out on 1st August). A minute of silence was held to honor their sacrifice.

The ‘NEVER AGAIN’ Association was founded in 1996 by Marcin Kornak, a Polish poet and activist (who passed away in 2014). In spite of his disability, he laid the foundations of the Polish anti-racism and anti-discrimination movement. ‘NEVER AGAIN’ has campaigned against racism, antisemitism and xenophobia, for peace, intercultural dialogue and human rights both in Poland and internationally.

Additional information: