‘JEDNA RASA – LUDZKA RASA. MUZYKA PRZECIWKO RASIZMOWI’ NA WINYLU

Po raz pierwszy na płycie winylowej ukazuje się historyczny album ‘Jedna Rasa – Ludzka Rasa. Muzyka Przeciwko Rasizmowi, część 2’.

Pomysłodawcą kompilacji był Marcin Kornak, założyciel Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’, działacz społeczny i poeta, zmarły w 2014 roku. Jak podkreślają jego przyjaciele, ‘to Jemu dedykowany jest ten wznowiony na winylu album’.

Materiał wydany był poprzednio w 1998 roku na CD i kasecie nakładem QQRYQ Productions jako druga pozycja z cyklu ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’. Przeszedł do historii jako wyraz sprzeciwu wobec nietolerancji i przemocy.

Na dwupłytowym albumie znajdują się utwory wykonawców różnorodnych zarówno pod względem muzycznym, jak i światopoglądowym. Swoje piosenki przekazały brytyjskie zespoły znane z zaangażowania w sprawy społeczne: Chumbawamba i Zion Train, a także artyści polscy tacy jak Lech Janerka, Kuba Sienkiewicz, Robert Brylewski (pod szyldem Falarek), Tymon Tymański (pod szyldem Kury), grupy Alians i Sweet Noise, a nawet ówczesna gwiazda polskiego hip-hopu Liroy (rapujący antyfaszystowski tekst Bertolta Brechta). Zespół Trebunie-Tutki, założony przez muzykującą od pokoleń rodzinę, połączył folklor góralski z jamajskim reggae w utworze zainspirowanym twórczością Boba Marleya.

Album zawiera ponadto specjalną piosenkę ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’, nagraną pod szyldem WRS Band przez muzyków wielkopolskich formacji punkrockowych: Robotnika i Ulicznego Opryszka. Słowa napisał Marcin Kornak. Stały się one manifestem zainicjowanej przez niego już w 1996 roku kampanii społecznej ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’: ‘Miejsce na faszyzm jest w śmietniku, wykopmy rasizm ze stadionów, odbierzmy futbol z rąk bandytów’.

Marcin Kornak (1968-2014) był prezesem Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’, redaktorem naczelnym magazynu ‘NIGDY WIĘCEJ’ oraz autorem kroniki zdarzeń na tle rasistowskim i ksenofobicznym ‘Brunatna Księga’. Był również poetą i współtwórcą niezależnej sceny muzycznej w Polsce. Od 15. roku życia, po wypadku, był osobą niepełnosprawną ruchowo. W 2011 roku został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za zasługi dla społeczeństwa obywatelskiego.

W odezwie zamieszczonej na okładce płyty ‘Jedna Rasa – Ludzka Rasa’ przestrzegał: ‘Rasizmowi najbardziej sprzyja ignorancja i głupota. Jest to ten typ ideologii, który zawsze prowadzi do zbrodni, ponieważ jego głównym składnikiem jest nienawiść wobec odmienności. A przecież ludzie, choć w swej naturze są tacy sami, to jednak różnią się kulturą, religią, przekonaniami, kolorem włosów, oczu, skóry… I to wspaniale, bo dzięki temu świat i życie są takie ciekawe. Dlatego również myślenie kategoriami rasistowskimi jest tak groźne, ponieważ chce zniszczyć najbardziej podstawowe ludzkie prawo, prawo do istnienia’.

Autorem okładki (na motywach projektu Rafała Drzycimskiego z 1998 roku) jest Witold Popiel, absolwent warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Płytę wydano we współpracy z firmą Jimmy Jazz Records ze Szczecina, specjalizującą się w promocji muzyki alternatywnej. Wydawnictwo ma charakter pamiątkowy i nie jest przeznaczone do sprzedaży komercyjnej.

Płyta ‘Jedna Rasa – Ludzka Rasa. Muzyka Przeciwko Rasizmowi, część 2’ jest też po raz pierwszy w całości dostępna na YouTube (pełna wersja płytyi platformie Daily Motion: strona A i B płyty oraz strona C i D płyty.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ w tym roku obchodzi 25-lecie istnienia. Jest założoną przez Marcina Kornaka w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją społeczną, która monitoruje zdarzenia na tle ksenofobicznym oraz prowadzi kampanie ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.

Osoby zainteresowane wsparciem Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ i otrzymaniem pamiątkowej płyty winylowej mogą skontaktować się z wydawcą pod adresem: redakcja@nigdywiecej.org .

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ zaprasza do współpracy muzyków, wydawców i organizatorów koncertów, którzy chcieliby wydać album, opublikować videoclip albo zorganizować koncert (także online) pod patronatem promocyjnym kampanii ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’. Kontakt mailowy: redakcja@nigdywiecej.org .

Pełna lista wykonawców, których nagrania znalazły się na płycie ‘Jedna Rasa – Ludzka Rasa. Muzyka Przeciwko Rasizmowi, część 2’:

Blade Loki

Chumbawamba

Transmisja

Karate Musiq

Sweet Noise

Kury

Kuba Sienkiewicz

Lech Janerka

Łysina Lenina

Trebunie Tutki

WRS Band

Zion Train

Chudoba

Vespa

Rangers

Illusion

Falarek

Something Like Elvis

Alians

Liroy

Dodatkowe informacje:

tel. 601 360 835

www.nigdywiecej.org

www.facebook.com/respect.diversity

www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ

CZY ANTYSEMITYZM JEST ANTYSEMICKI?

W warszawskim Sądzie Okręgowym rozpoczęła się sprawa wytoczona Stowarzyszeniu ‘NIGDY WIĘCEJ’ przez Wydawnictwo 3DOM, dystrybutora antysemickich publikacji. Pierwsza rozprawa odbyła się 6 maja.

Dystrybutor antysemickich publikacji (Wydawnictwo 3DOM z Częstochowy) podał do sądu Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ w związku z usunięciem, po zgłoszeniu przez Stowarzyszenie, ofert antysemickich publikacji z serwisu Allegro.

W 2020 r. platforma Allegro, po zgłoszeniu przez Stowarzyszenie nienawistnych treści, usunęła kilkanaście pozycji sprzedawanych przez firmę 3DOM. Wśród nich były m.in. współczesne wydania książek przedwojennego antysemity ks. Stanisława Trzeciaka pt. ‘Program światowej polityki żydowskiej. Konspiracja i dekonspiracja’, ‘Kartki z więzienia’ – antyżydowskie tyrady Eligiusza Niewiadomskiego (zabójcy prezydenta Gabriela Narutowicza), negująca Holokaust książka Douglasa Reeda pt. ‘Strategia Syjonu. Nieznana historia narodu wybranego’, a także powtarzająca średniowieczne oskarżenia książka pt. ‘Mord rytualny – przyczynki historyczne’, której współautorem był poseł Konfederacji Grzegorz Braun.

Przedstawiciel Wydawnictwa 3DOM twierdzi, że nazwanie powyższych publikacji antysemickimi narusza dobre imię i renomę Wydawnictwa. Domaga się od Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ zadośćuczynienia finansowego, przeprosin oraz zagwarantowania, że w przyszłości nigdy nie zgłosi rekomendacji usunięcia z Allegro jakiegokolwiek produktu sprzedawanego przez Wydawnictwo 3DOM.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ reprezentowane jest w sprawie przez dr. Wojciecha Marchwickiego, adwokata z warszawskiego oddziału międzynarodowej kancelarii Hogan Lovells.

– ‘Działalność Stowarzyszenia, przejawiająca się w dążeniu do usuwania treści o charakterze rasistowskim czy dyskryminacyjnym, służy interesowi społecznemu’ – stwierdził dr W. Marchwicki. Zgłoszenie Allegro faktu rozprowadzania przez Wydawnictwo antysemickich publikacji nie stanowi bezprawnego naruszenia dóbr osobistych – zarzut sformułowany przez Stowarzyszenie jest prawdziwy.

Wskazane przez Stowarzyszenie publikacje są w swoim przesłaniu skrajnie, wręcz demonstracyjnie antysemickie, nawołujące do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych i wyznaniowych. W piśmie przedłożonym Sądowi pełnomocnik Stowarzyszenia wymienił liczne przykłady skrajnie antysemickich, dyskryminacyjnych treści zawartych w pozycjach dystrybuowanych przez Wydawnictwo 3DOM, m.in.:

– ‘żydzi mieszkający w krajach chrześcijańskich i obok narodów chrześcijańskich, są elementem wysoce niepożądanym. Są oni tym, czym obce ciało w organizmie, które zawsze, o ile nie natrafi na silniejszy opór, wywołuje zaburzenia. Narody chrześcijańskie powinny dokładać usilnych starań, by rozwiązać kwestię żydowską, która nigdy nie traci na swej żywotności’ (Józef Kruszyński ‘Talmud. Co zawiera i czego naucza’);

– ‘Od dżumy moralnej żydostwa naród musi się odgrodzić murem chińskim. (…) Świat aryjski czeka w przyszłości straszliwa, śmiertelna walka ze stunogim polipem żydowskim’ (Eligiusz Niewiadomski ‘Kartki z więzienia’);

– ‘Odżydzenie bowiem prasy i odżydzenie radia, odżydzenie filmu i kinematografu, a przez to odżydzenie i mentalności polskiej jest równie wielkim i wzniosłym zadaniem jak odżydzenie handlu, rzemiosła i przemysłu. (…) Niechże otworzą się oczy wszystkim, a szczególniej tym, którzy «mają oczy, ale nie widzą» i niech pobudzą cały Naród do samoobrony, by Polskę uwolnić od żydów, jako od elementów obcych, szkodliwych i wrogich’ (Stanisław Trzeciak ‘Talmud o gojach a kwestia żydowska w Polsce’);

– ‘A zatem nie Hitler, ale Talmud prześladuje Żydów. Hitler jest tylko narzędziem w ręku Sprawiedliwości Bożej’ (Stanisław Trzeciak ‘Mesjanizm a kwestia żydowska’).

Książki zakwestionowane przez Stowarzyszenie epatują całym szeregiem antysemickich klisz. Wątki te są przy tym kluczowymi elementami tych książek, najczęściej centralną tezą. Obfitują w opisy spisków żydowskich, dążenia do władzy nad światem, wrodzonej nienawiści do chrześcijan czy mordów rytualnych.

Zarówno prawo karne, jak i zasady wprowadzone przez Allegro, zabraniają obrotu przedmiotami zawierającymi treści propagujące faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołujące do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość.

Publikacje rozpowszechniane przez Wydawnictwo 3DOM nie mają przy tym jakiejkolwiek wartości naukowej czy edukacyjnej, pozbawione są omówień, rzetelnego wprowadzenia historycznego czy próby krytycznej oceny. Wręcz przeciwnie – w części są poprzedzone entuzjastycznymi wstępami współczesnego wydawcy. W przedstawionej sądowi eksperckiej opinii historyk dr Maciej Moszyński, specjalista z zakresu badań nad antysemityzmem, wskazał, że inkryminowane wydania nie zawierają żadnego komentarza krytycznego, wręcz przeciwnie, stanowią apologię skrajnie antysemickich treści: ‘Tezy zawarte w komentarzach wydawcy wpisują się dyskurs antysemicki o charakterze spiskowym, którego centralny element stanowi figura Żyda jako wroga’.

Wydawnictwo 3DOM sp. z o.o. z siedzibą w Częstochowie reprezentowane jest przez radcę prawnego Jarosława Litwina, który zasłynął jako prawnik byłego księdza Jacka Międlara, oskarżanego o propagowanie antysemityzmu i ksenofobii. Założyciel Wydawnictwa 3DOM, Tomasz Stala, jest współpracownikiem skrajnie prawicowego posła Konfederacji Grzegorza Brauna.

Po krótkiej rozprawie sąd odroczył sprawę w celu zapoznania się z dokumentacją – pismami stron oraz wnioskami dowodowymi. Kolejny termin rozprawy zostanie najprawdopodobniej wyznaczony w drugiej połowie roku.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją ekspercką, która dokumentuje zdarzenia na tle ksenofobicznym. Od 2005 roku w ramach akcji ‘Racism-Delete’ działa na rzecz usuwania treści rasistowskich z sieci. Jest częścią międzynarodowej organizacji International Network Against Cyber Hate. Uczestniczy w projektach przeciwdziałających mowie nienawiści w internecie: Get The Trolls Out i Open Code for Hate-Free Communication.

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org

www.facebook.com/Respect.Diversity

www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ

PLATFORMY AUKCYJNE KASUJĄ RASIZM

Największy w Polsce serwis ogłoszeniowy OLX i Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ rozpoczęły współpracę w zakresie monitorowania i usuwania ogłoszeń z przedmiotami zawierającymi treści faszystowskie, rasistowskie i ksenofobiczne. W podpisanym porozumieniu obie strony zobowiązały się do wspierania postaw społecznych zgodnych z zasadami prawa polskiego i międzynarodowego, w szczególności Konwencją Organizacji Narodów Zjednoczonych na rzecz Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej.

Już w pierwszych tygodniach współpracy OLX usunął po rekomendacji Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ 404 oferty ze współczesnymi gadżetami nazistowskimi, takimi jak ołowiana tablica ‘ku czci Hitlera’ czy odznaki z symbolem zwanym Totenkopf (charakterystyczna trupia czaszka), używanym przez esesmanów. Usunięte zostały też oferty skrajnie antysemickich książek, m.in. ‘Protokoły Mędrców Syjonu’ – najbardziej znany w XX i XXI wieku pamflet antysemicki czy ‘Strategia Syjonu’ Douglasa Reeda, który głosił tezy negujące Holokaust. Skasowane zostały również wydawnictwa polskich i zagranicznych zespołów muzycznych pochwalających ideologię narodowego socjalizmu i rasizm.

Jak mówi Rafał Pankowski, profesor Collegium Civitas i współzałożyciel Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’: – ‘Za symboliczny można uznać fakt, że jako pierwsza została usunięta oferta odzieży ze znakiem krzyża celtyckiego (międzynarodowy symbol supremacji białej rasy), flagą walczącej o utrzymanie niewolnictwa Konfederacji z czasów wojny secesyjnej w USA i trójramienną swastyką (tzw. trystyką), która była używana przez powstałą w Republice Płd. Afryki neonazistowską organizację Afrykanerski Ruch Oporu (AWB)’.

Członkowie tego terrorystycznego ugrupowania protestowali przeciwko eliminacji segregacji rasowej, dokonywali zamachów i morderstw. Zwolennikiem AWB był też Janusz Waluś, polski emigrant, który w 1993 roku zabił Chrisa Haniego, działacza walczącego o zniesienie apartheidu.

Właścicielem OLX jest południowoafrykański koncern technologiczny Naspers.

Jak dodaje dr Anna Tatar ze Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’: -‘W ramach współpracy Stowarzyszenie będzie wspierać Grupę OLX również poprzez konsultacje eksperckie i rekomendacje działań przeciwko dyskryminacji. Obejmują one między innymi szkolenia dla pracowników w zakresie rozpoznawania treści faszystowskich i rasistowskich’. Wraz z partnerskimi organizacjami spoza Polski Stowarzyszenie będzie też informować o pojawianiu się łamiących prawo treści na platformach OLX w innych krajach, m.in. Rumunii i na Węgrzech.

Wyrazy poparcia dla współpracy Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ i OLX przesłała Phuthi Mahanyele-Dabengwa, dyrektorka generalna firmy Naspers: – ‘Zarówno Naspers tu w domu, jak i OLX w Polsce potępiają wszelkie formy rasizmu i ksenofobii oraz wszelkie próby szerzenia mowy nienawiści’. Dodała również: – ‘Zespół w Polsce włączył się w działania organizacji NIGDY WIĘCEJ i cieszymy się z ich zaangażowania w walkę z rasizmem i dyskryminacją. NIGDY WIĘCEJ współpracuje z OLX w celu identyfikacji treści, które łamią zasady platformy’.

Od kilku lat Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ współpracuje także z platformą Allegro w zakresie eliminowania ofert ze współcześnie produkowanymi przedmiotami o treści faszystowskiej i rasistowskiej. 21 marca 2018 roku w Międzynarodowym Dniu Walki z Dyskryminacją Rasową Stowarzyszenie zostało partnerem stworzonego przez Allegro programu Współpraca w Ochronie Praw. W wyniku tej współpracy w okresie od marca 2018 roku do lutego 2021 platforma usunęła 99% wskazanych przez Stowarzyszenie aukcji, tj. ponad 12 tysięcy ofert (ostateczną decyzję o usunięciu aukcji podejmuje Allegro na podstawie własnego regulaminu). Wśród nich znalazły się między innymi repliki esesmańskich medali, flagi III Rzeszy, klamry do pasa z mottem SS i portrety Hitlera, a także płyty neonazistowskich zespołów oraz książki przedwojennych antysemitów czy współczesnych negacjonistów Zagłady.

Wśród aukcji usuniętych przez Allegro po rekomendacji Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ znalazła się również wyrażająca pochwałę ruchów faszystowskich książka krótkotrwałego dyrektora wrocławskiego oddziału IPN Tomasza Greniucha pt. ‘Droga nacjonalisty’. W publikacji tej odwołuje się on do antysemickiej teorii spiskowej, wedle której ‘rząd światowy’ miałby dążyć ‘w dobie triumfu syjonizmu, gdy idea globalizmu zakłada zniewolenie wszystkich narodów świata w jednym super-państwie pod egidą światowej diaspory’ – do zniszczenia Polski i Polaków. Ponadto w książce Greniuch otwarcie popiera wykonywanie gestu hitlerowskiego pozdrowienia: ‘Nie wstydzimy się naszych poglądów, naszej tradycji. Dla nas salut rzymski, pozdrowienie aryjskiej Europy, wzniesiona ku słońcu prawica, nie jest gestem zamawiania piwa’. Pochwala też belgijskiego oficera SS Léona Degrelle’a, skazanego zaocznie na karę śmierci za kolaborację, a także Corneliu Codreanu – twórcę rumuńskiego ugrupowania faszystowskiego Żelazna Gwardia, które dokonywało mordów na Żydach.

Tomasz Greniuch był twórcą i rzecznikiem Obozu Narodowo-Radykalnego na Opolszczyźnie. Jego wieloletnia skrajnie nacjonalistyczna działalność była dokumentowana w monitoringu ‘Brunatna Księga’ Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’. W 2005 roku współorganizował marsz na pamiątkę antyżydowskiego pogromu w Myślenicach (z 1936 r.), a rok później wykonywał gest hitlerowskiego pozdrowienia w klubie akademickim na Uniwersytecie Opolskim. Był pomysłodawcą i współorganizatorem tzw. Marszu Niepodległości w Warszawie. W 2016 r. na skrajnie prawicowym Festiwalu Orle Gniazdo pokazanym w głośnym reportażu TVN o polskich neonazistach odbyło się ‘spotkanie otwarte’ z Greniuchem. W styczniu 2018 roku został odznaczony przez prezydenta Andrzeja Dudę Brązowym Krzyżem Zasługi.

Od 2018 roku Greniuch pracował w Delegaturze IPN w Opolu, a w listopadzie 2019 został jej naczelnikiem. 24 stycznia 2021 roku zorganizował wystawę upamiętniającą kolaborantów z Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych. W lutym Greniuch objął stanowisko p.o. Dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu. W wyniku krajowych i międzynarodowych sprzeciwów ze strony opinii publicznej złożył rezygnację z tej funkcji.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją ekspercką, która dokumentuje zdarzenia na tle ksenofobicznym. Prowadzi również kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’. Od 2005 roku w ramach akcji ‘Racism-Delete’ działa na rzecz usuwania treści rasistowskich z sieci. Jest częścią międzynarodowej organizacji International Network Against Cyber Hate. Uczestniczy w projektach przeciwdziałających mowie nienawiści w internecie: Get The Trolls Out i Open Code for Hate-Free Communication.

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org
www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ

KALENDARZ „NAJPIERW JESTEŚMY LUDŹMI, DOPIERO POTEM NARODAMI”

Polecamy kalendarz ścienny na 2021 rok pod hasłem „Najpierw jesteśmy ludźmi, dopiero potem narodami” przygotowany przez Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ”. Zaznaczyliśmy najważniejsze daty związane z obchodami praw człowieka, a także wybrane rocznice historyczne.

Zachęcamy do pobrania i wydrukowania kalendarza, na przykład w formacie A4 (pobierz plik PDF).

Prosimy o przysłanie zdjęć, gdy kalendarz pojawi się na Państwa ścianie! Oby Nowy Rok upłynął nam we wzajemnym poszanowaniu praw – wszystkich osób!

Projekt graficzny: Irena Dobrzyńska. Dziękujemy!

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’

KONKURS ‘JAK MOGĘ ZMIENIAĆ ŚWIAT NA LEPSZE’

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ zostało partnerem organizowanego przez Ambasadę Szwecji w Polsce konkursu ‘Jak mogę zmieniać świat na lepsze?’, który jest inspirowany postacią Raoula Wallenberga.

Raoul Wallenberg był szwedzkim przedsiębiorcą i dyplomatą, który pod koniec II wojny światowej ocalił tysiące węgierskich Żydów przed zagładą.

Historia Wallenberga to opowieść o młodym człowieku, który dzięki swoim życiowym wyborom stał się nieśmiertelnym bohaterem. To także historia o nas, o wyborach, których dokonujemy. Przypomnienie o tym, że wszyscy możemy coś zmienić.

Informacja od organizatora konkursu: ‘Ty także możesz coś zmienić! Nie musisz zdobywać się na wielkie czyny. Czasem wystarczy uprzejmość, empatia, koleżeństwo. Prosty gest, dobra wola. Tolerancja i odwaga na co dzień. Napisz, co robisz lub możesz zrobić, by świat wokół stał się lepszym miejscem.

Do udziale w konkursie zapraszamy dzieci i młodzież w wieku 9-19 lat. Do konkursu mogą zostać zgłoszone prace mające formę tekstu (opowiadanie, wiersz lub esej). Teksty nie powinny przekraczać jednej strony A4/1800 znaków.

Swoje zgłoszenie prześlij w wiadomości e-mail na adres: warszawa.invit@gov.se do 10 grudnia 2020 roku’.

Konkurs odbywa się w nawiązaniu do wystawy poświęconej Raoulowi Wallenbergowi ‘Nie mógłbym postąpić inaczej’, którą do 18 grudnia można oglądać przy Ambasadzie Szwecji w Warszawie, ul. Bagatela 3.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną antyrasistowską organizacją ekspercką. Stowarzyszenie prowadzi edukacyjne kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎

Więcej informacji:

www.nigdywiecej.org

www.facebook.com/respect.diversity

www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ

KU PRZESTRODZE – NOWA INICJATYWA EDUKACYJNA ONLINE

Z okazji Międzynarodowego Dnia Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem, obchodzonego 9 listopada w rocznicę Nocy Kryształowej, Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ ogłasza inaugurację oświatowej inicjatywy online pod nazwą ‘Ku przestrodze’. Jest ona wspólnym przedsięwzięciem edukacyjnym realizowanym przez Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ i Fundację ‘Naprzód’ przy wsparciu Europejskiej Sieci na rzecz Alternatywnego Myślenia i Dialogu Politycznego.

W ramach projektu przygotowano zestaw materiałów do wykorzystania w pracy z młodzieżą uczęszczającą do szkół ponadpodstawowych. Autorzy zachęcają do korzystania z zamieszczonych na stronie filmów, prezentacji i scenariuszy zajęć dla nauczycieli, edukatorów z organizacji pozarządowych, instruktorów harcerskich, organizatorów wypoczynku dla młodzieży oraz uczniów chcących samodzielnie poszerzyć swoją wiedzę.

Na specjalnej stronie internetowej http://kuprzestrodze.edu.pl znajdują się wykłady wybitnych specjalistów w dziedzinie historii, socjologii i psychologii społecznej wraz z arkuszami pytań i odpowiedzi, scenariusze lekcji historii, wiedzy o społeczeństwie oraz godzin wychowawczych, a także materiały dydaktyczne w języku angielskim (mogące służyć podczas lekcji angielskiego).

W ramach projektu przygotowano ciekawe, wychodzące poza podstawę programową treści m.in. dotyczące psychologii nazizmu, faszystowskiej wizji rodziny, pedagogiki pamięci, ludobójstwa czy pracy przymusowej. Wśród wykładowców zaangażowanych w przygotowanie materiałów znaleźli się m.in. dr Jack Bloom (Indiana University Northwest, USA), dr hab. Michał Bilewicz (Uniwersytet Warszawski, Centrum Badań nad Uprzedzeniami), Luiza Kulenkampff (Centrum Anny Frank, Berlin) i dr hab. Rafał Pankowski (współzałożyciel Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’, profesor Collegium Civitas).

– ‘Coraz mniej jest wśród nas naocznych świadków czy ofiar faszyzmu, na przykład byłych więźniów obozów koncentracyjnych, coraz mniej czasu i miejsca poświęca się na ten bolesny i tragiczny okres na lekcjach historii. Staje się on kolejnym odległym epizodem. Historia powinna nas uczyć i być przestrogą’ – mówią autorzy projektu.

– ‘W ostatnim czasie system edukacji podlega rosnącej presji ideologicznej ze strony skrajnej prawicy. Nasza inicjatywa ma stanowić odpowiedź na nacjonalistyczną propagandę i indoktrynację’ – stwierdza współtwórca projektu Rafał Pankowski ze Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’.

– ‘Nasz projekt nie jest zakończony i będzie cały czas uzupełniany. Wszelkie instytucje, organizacje i osoby indywidualne zapraszamy do współpracy’ – dodaje dr hab. Gavin Rae (Akademia Leona Koźmińskiego, Fundacja ‘Naprzód’).

Noc Kryształowa (po niemiecku Kristallnacht, Reichskristallnacht lub Reichspogromnacht) to pogrom Żydów w nazistowskich Niemczech w nocy z 9 na 10 listopada 1938 r. Symbolizował on kolejną falę prześladowania Żydów przez nazistów, której zbrodniczą kulminacją stał się Holokaust. Od lat rocznica Nocy Kryształowej upamiętniana jest jako Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną antyrasistowską organizacją ekspercką. Stowarzyszenie prowadzi edukacyjne kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎

Więcej informacji:

www.nigdywiecej.org

www.facebook.com/respect.diversity

www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ

‘CZARNA SKÓRA, BIAŁE MASKI’ PO RAZ PIERWSZY PO POLSKU

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ objęło patronatem pierwsze polskie wydanie przełomowej książki Frantza Fanona pt. ‘Czarna skóra, białe maski’.

Opublikowany w 1952 roku esej pozostaje jednym z najważniejszych tekstów poświęconych walce z rasizmem. Stanowił inspirację dla ruchów praw obywatelskich, antykolonialnych i na rzecz równouprawnienia osób czarnoskórych na całym świecie.

Frantz Omar Fanon urodził się w 1925 r. na karaibskiej wyspie Martynika (wówczas kolonii francuskiej). W czasie drugiej wojny światowej walczył w ruchu Wolnej Francji u boku de Gaulle’a. Studiował medycynę, filozofię i psychologię na uniwersytecie w Lyonie. W latach pięćdziesiątych przeniósł się do Algierii i pracował w szpitalu psychiatrycznym. Zaangażował się w ruch antykolonialny i wspierał Algierczyków w walce o niepodległość. W późniejszych latach mieszkał w Tunezji i w Ghanie, gdzie pełnił funkcję algierskiego ambasadora. Przez całe życie pisał książki i artykuły poświęcone kwestiom rasizmu, kolonializmu i wykluczenia. Zmarł w 1961 r. w USA.

Głównym tematem książki ‘Czarna skóra, białe maski’ jest analiza dziedzictwa kolonializmu z perspektywy psychologicznej. Fanon skupia się w niej na języku oraz na relacji między ‘czarnym’ i ‘białym’. Odwołując się do świadectw historycznych, literackich, do myśli filozoficznej i do własnego doświadczenia, stawia tezę, że piętno kolonializmu nosi wszelkie znamiona zbiorowej neurozy i że trzeba się zastanowić nad tym, jak uleczyć ten stan. Pokazuje, jak stworzony przez kolonialną represję mechanizm poczucia wyższości i niższości reprodukuje się w świadomych i nieświadomych zachowaniach, postawach i lękach. Zastanawia się też nad tym, jak wyjść z bezustannie nakręcającej się spirali stereotypów i uprzedzeń.

O uniwersalnym przesłaniu książki Fanona pisał między innymi Leonardio Custodio na stronie London School of Economics and Political Science: ‘Autorefleksyjna, filozoficzna, poetycka, literacka, być może też medyczna, a przede wszystkim polityczna analiza Fanona wciąż jest siłą napędową. Pozostaje fundamentalną częścią współczesnej konstelacji intelektualnych i społecznych zmagań i dyskursów, których celem jest potępienie i podważenie skutków rasizmu’.

Książka Frantza Fanona ‘Czarna skóra, białe maski’ (w przekładzie Urszuli Kropiwiec) ukazała się nakładem wydawnictwa Karakter przy wsparciu Instytutu Francuskiego w Polsce.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną organizacją antyrasistowską, która prowadzi kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org
www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ

RASIZM WRÓCIŁ NA STADIONY

Po spowodowanej epidemią wielotygodniowej przerwie w rozgrywkach piłkarskich z udziałem kibiców na stadiony powróciły rasistowskie hasła i transparenty. Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ odnotowało kolejne zajścia z udziałem pseudokibiców, którzy manifestują poparcie dla Janusza Walusia. To polski emigrant, który za rasistowskie zabójstwo odbywa karę dożywotniego więzienia w Republice Południowej Afryki.

Podczas meczu Ekstraklasy Lechia Gdańsk – Legia Warszawa (15 lipca) gdańscy pseudokibice po raz kolejny bez konsekwencji eksponowali transparent z podobizną Walusia oraz hasłem ‘Nic cię nie złamie, nie jesteś sam!’. W związku z kolejnym przypadkiem manifestowania treści rasistowskich żadnych działań dyscyplinarnych względem klubu nie podjęły krajowe władze piłkarskie. Od konkretnej reakcji uchyliły się także władze miasta (od którego Lechia otrzymuje finansowe wsparcie i wynajmuje obiekt).

W 1993 roku Waluś zamordował Chrisa Haniego, czarnoskórego polityka i działacza społecznego, który walczył o zniesienie systemu segregacji rasowej w RPA. Sprawca zamachu był członkiem rasistowskich organizacji. Skazano go na karę śmierci, zamienioną następnie na dożywocie (w 1995 r. w RPA zniesiono karę śmierci). To zorganizowane przez skrajną prawicę zabójstwo miało na celu zatrzymanie negocjacji kończących apartheid i wywołanie wojny domowej. Na liście przyszłych potencjalnych ofiar Walusia znajdował się też Nelson Mandela.

– ‘To zadziwiające, że na polskich stadionach pseudokibice zupełnie bezkarnie wyrażają poparcie dla rasistowskiego zabójcy. Okrzyki i flagi na cześć Walusia pojawiają się na trybunach od kilku lat’ – komentują przedstawiciele Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’. – ‘Po krótkiej przerwie letniej rozgrywki zostaną wznowione 22 sierpnia. Miejmy nadzieję, że będzie inaczej’.

Działacze Stowarzyszenia zauważają, że w przeciwieństwie do wielu klubów sportowych na całym świecie, polskie kluby nie wsparły międzynarodowej antyrasistowskiej akcji Black Lives Matter. Wyjątkiem był trzecioligowy klub Polonia Środa Wielkopolska. Jego zawodnicy przyklękli na murawie i uczcili w ten sposób pamięć George’a Floyda, czarnoskórego Amerykanina zabitego przez policjanta. Pod krótką relacją opublikowaną 5 czerwca na profilu Polonii na Twitterze, wraz ze zdjęciem piłkarzy i zaproszeniem do udziału w tej akcji także innych klubów, znalazły się niemal wyłącznie negatywne i wulgarne komentarze, m.in.: ‘Jeb…ijcie się w łeb’, ‘Widzę, że ładnie Was bambry pojeb…ło’, ‘Proszę odznaczyć Legię i nie mieszać w te patologie!’, ‘Lecha Poznań nawet nie próbujcie włączać do tej chorej akcji’, ‘Idźcie całować buty murzynom’, ‘Jesteście pierd…lnięci. Życzę wam żeby wam murzyni zrobili z dup jesień średniowiecza!!’, ‘Ja pierd…le moje miasto się tak zbłaźniło’, ‘Wstyd dla całej Środy Wielkopolskiej i jej mieszkańców’.

‘NIGDY WIĘCEJ’ od połowy lat dziewięćdziesiątych prowadzi kampanię społeczną ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’. Jej pomysłodawcą był śp. Marcin Kornak (1968-2014), wieloletni prezes stowarzyszenia. Kampania ma na celu przeciwdziałanie rasizmowi i dyskryminacji na stadionach. Jej istotną część stanowi prowadzenie monitoringu treści rasistowskich, a także informowanie o nich opinii publicznej.

W ostatnich latach i miesiącach Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ odnotowało wiele flag wywieszanych podczas meczów, na których widniały wyrazy uznania dla Janusza Walusia. Wywieszali je m.in. pseudokibice Rakowa Częstochowa, Chełmianki Chełm, Pogoni Szczecin i Legii Warszawa. Do prawdziwego skandalu doszło 21 marca 2019 w trakcie meczu eliminacyjnego do Mistrzostw Europy rozgrywanego w Wiedniu pomiędzy reprezentacjami Austrii i Polski. Pseudokibice klubu Wisła Płock (dawniej: Petrochemia) eksponowali tam transparent z hasłem Wolność dla Janusza Walusia i fotografią zabójcy. Mecz był rozgrywany w Międzynarodowym Dniu Walki z Dyskryminacją Rasową, ustanowionym przez ONZ dla upamiętnienia ofiar rasistowskiego sytemu apartheidu w RPA.

W Polsce zwolennicy skrajnego nacjonalizmu publicznie popierają Walusia również przy okazji wydarzeń niezwiązanych ze sportem, na przykład demonstracji ulicznych. 1 marca 2020 roku w Bydgoszczy odbył się marsz upamiętniający tzw. ‘żołnierzy wyklętych’, którego uczestnicy nieśli transparent z hasłami ‘Janusz Waluś. Ostatni żołnierz wyklęty’ oraz ‘Śmierć wrogom ojczyzny’ (slogan nawołujący do przemocy motywowanej ideologicznie). Na czele tego marszu szedł radny miejski Jerzy Mickuś, członek zarządu Stowarzyszenia Piłkarskiego Zawisza.

Także podczas manifestacji zorganizowanej 18 lipca tego roku w Katowicach jej uczestnicy, m.in. przedstawiciele Obozu Narodowo-Radykalnego, wykrzykiwali ‘Naszym wzorem Janusz Waluś’, a ponadto ‘Śmierć wrogom ojczyzny’ i ‘Obalimy demokrację’. Eksponowali też transparenty o treści ‘It is ok to stay white’ (Dobrze jest być białym) i ‘Front oczyszczenia narodowego’ wraz z krzyżem celtyckim – znakiem rasistowskim. Manifestanci nieśli też flagę z nazistowskim symbolem tzw. czarnego słońca.

Popularność postaci Walusia przejawia się też w gadżetach sprzedawanych w internecie. Na przykład na portalu ogłoszeniowym OLX oferowane są kibicowskie naklejki z nazwiskiem zabójcy oraz pochwalnym sloganem na jego cześć. OLX to serwis należący do południowoafrykańskiej grupy medialno-technologicznej Naspers. Koncern ten przed laty aktywnie wspierał propagandę na rzecz utrzymania apartheidu i przyczyniał się do usprawiedliwiania aktów rasistowskiej przemocy ze strony państwa. Aukcje z gadżetami pochwalającymi Walusia są za to (dzięki interwencji Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’) usuwane z platformy Allegro, której właścicielem w przeszłości również był Naspers.

16 marca 2020 roku minister sprawiedliwości RPA Ronald Lamola podtrzymał decyzję swojego poprzednika i odmówił warunkowego zwolnienia  Walusia z więzienia. Waluś nigdy nie wyraził pełnej skruchy z powodu czynu, który popełnił.

O przedterminowe zwolnienie Walusia zabiegali polscy parlamentarzyści powiązani z ugrupowaniami skrajnie nacjonalistycznymi. W maju 2016 roku poseł Robert Winnicki (były lider Młodzieży Wszechpolskiej, prezes Ruchu Narodowego, obecnie poseł Konfederacji) skierował do ministra spraw zagranicznych pismo, w którym domagał się, aby rząd RP podjął ‘stosowne kroki, by wynegocjować niezwłoczne uwolnienie Janusza Walusia’, a także sprowadzić go do Polski. Miesiąc później podobne żądania o interwencję w sprawie Walusia skierowali do ministra sprawiedliwości także inni posłowie związani wówczas z ruchem Kukiz’15: Tomasz Rzymkowski, Bartosz Józwiak i Sylwester Chruszcz.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją ekspercką, która monitoruje zdarzenia na tle ksenofobicznym. Prowadzi również kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org
www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ

‘NIGDY WIĘCEJ’ PARTNEREM WYSTAWY ‘AGAIN’ RYSZARDA SZOZDY

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ zostało partnerem wystawy malarstwa pt. ‘Again’ Ryszarda Szozdy, którą będzie można oglądać w galerii sztuki współczesnej Nanazenit w Warszawie.

W obozie koncentracyjnym Dachau wzniesiono w 1968 roku pomnik Narodów, na którym – jako przestrogę – w pięciu językach umieszczono napis ‘Nigdy więcej’. W tym samym roku siły zbrojne USA w Wietnamie osiągnęły 549 tysięcy żołnierzy, zastrzelono Martina Luthera Kinga, a w całych Stanach wybuchły zamieszki rasowe. W Polsce rozpoczęto antysemicką nagonkę, a Praską Wiosnę spacyfikowano czołgami. W wojnie pomiędzy Nigerią i Biafrą giną 3 miliony cywilów.

‘Again’ dokumentuje historię przemocy. Wystawa jak rollercoaster wiezie nas przez zamieszki i egzekucje, jest w bajkach i filmowych zapisach z wojskowych dronów. Obecna wszędzie przemoc oślepia – w końcu przestajemy ją widzieć, akceptujemy ją i kapitulujemy. Cykl zamyka się – jesteśmy skazani na wieczne ‘Again’.

Dzięki uprzejmości noblistki Olgi Tokarczuk, jako uzupełnienie do malarstwa Szozdy, na wystawie pojawi się fragment mowy noblowskiej pod tytułem ‘Czuły narrator’.

Wernisaż odbędzie się 27 czerwca o godzinie 18, a wystawę będzie można zwiedzać od 25 czerwca do 14 sierpnia 2020 (adres galerii Nanazenit: ul. Zwycięzców 15 w Warszawie).

Ryszard Szozda – urodzony w 1976 roku w Krakowie. Mieszka i pracuje w Warszawie. Absolwent Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w 2001 roku. W latach 1999-2000 studiował na Wydziale Fotografii Uniwersytetu Duisburg-Essen w Niemczech. Do 2007 roku zajmował się przeważnie grafiką i fotografią, od 2012 skoncentrował się na malarstwie. W swoich pracach eksploruje tematy związane z symboliczną przemocą, zagrożeniem rasizmem i wojną obecną we współczesnej ikonosferze. Autor projektów: ‘Sig Sauer’ i ‘Wiza Amerykańska’ w 2000 roku w Galerii Otwartej prowadzonej przez Rafała Bujnowskiego i Wilhelma Sasnala. Współtwórca i reżyser filmu dokumentalnego ‘Don’t pay me’ o negacji konwencjonalnego priorytetu gromadzenia pieniędzy i dóbr. Współredaktor audycji ‘Ptaki i ornitolodzy’ o sztuce współczesnej w internetowym projekcie radiowym Radio Głosy. Autor wielkoformatowych obrazów do przedstawienia ‘Zew Cthulhu’ w reżyserii Michała Borczucha w Teatrze Nowym w Warszawie w 2017. Laureat nagrody głównej Arte Laguna Prize 2019 w Wenecji.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją ekspercką, która monitoruje zdarzenia na tle ksenofobicznym. Prowadzi również kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org
www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ

Galeria sztuki współczesnej Nanazenit: http://nanazenit.pl

ROBERT LEWANDOWSKI ZAATAKOWANY W CZASIE PANDEMII

Jak informuje Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’, radykalnie prawicowa telewizja internetowa Idź Pod Prąd zaatakowała najlepszego polskiego piłkarza Roberta Lewandowskiego przy okazji propagowania ksenofobicznych teorii spiskowych.

Idź Pod Prąd nazywa koronawirusa ‘chińską zarazą’ i aktywnie propaguje spiskową teorię na temat pandemii COVID-19, wbrew wiedzy naukowej oskarżając Chińczyków o celowe wyprodukowanie i rozpowszechnianie wirusa. Mówi przy tym o konieczności wojny z Chinami i zapowiada, według słów swojego szefa Pawła Chojeckiego: ‘wojna z komunistami chińskimi nabiera realnych kształtów’.

W tym kontekście Robert Lewandowski został zaatakowany za udział w reklamie popularnej chińskiej firmy produkującej telefony. Chojecki wezwał do bojkotu kapitana reprezentacji Polski przez innych sportowców i media: ‘To wstyd dla naszego czołowego piłkarza, w momencie, kiedy toczy się wojna na śmierć i życie ze zbrodniarzami, którzy mają krew na rękach ponad stu milionów (…), pan Lewandowski zgodził się być ambasadorem chińskich komunistów na całą Europę, to jest wstyd i hańba dla polskich sportowców, polski sportowiec nie powinien podać ręki panu Lewandowskiemu, polski dziennikarz nie powinien sobie zawracać głowy jego wypocinami’.

W swojej wypowiedzi Chojecki nie wspomniał, że Robert i Anna Lewandowscy już w marcu tego roku przekazali milion euro na walkę z pandemią koronawirusa.

W tej samej audycji z 15 maja zaatakowano także antyrasistowskie Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’, prezydenta Andrzeja Dudę oraz papieża Franciszka, którego nazwano ‘poganinem, odprawiającym maoistyczne leninowskie gusła razem z komunistycznymi towarzyszami także z Chin’.

Telewizja internetowa Idź Pod Prąd znana jest z zatrudniania byłego kandydata na prezydenta Mariana Kowalskiego (z którym rozstano się w atmosferze skandalu). Założyciel IPP pastor Paweł Chojecki jest wieloletnim działaczem politycznym ugrupowań radykalnej prawicy, wiceprezesem partii Ruch 11 Listopada oraz liderem grupy religijnej pod nazwą Kościół Nowego Przymierza.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ opublikowało niedawno swój najnowszy RAPORT pt. ‘Wirus nienawiści: Brunatna Księga czasu epidemii’. Dokumentuje on akty rasizmu, ksenofobii i dyskryminacji, do jakich doszło w kontekście koronawirusa w Polsce w ostatnich miesiącach. Autorzy raportu zarejestrowali przypadki napaści na przedstawicieli mniejszości, bezpodstawnie obwinianych o roznoszenie wirusa, a także liczne przejawy mowy nienawiści i teorie spiskowe na temat epidemii szerzone przez skrajną prawicę. Odnotowują również przypadki ksenofobii w środowisku sportowym.

– ‘Przykłady nienawiści idą niestety «z góry». W czasach pandemii szczególny niepokój budzą teorie spiskowe wygłaszane przez osoby publiczne: celebrytów, artystów, polityków, dziennikarzy, duchownych’ – mówi Jacek Dzięgielewski, współautor raportu Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’. – ‘Wbrew zapowiedziom firmy, YouTube nadal toleruje takie treści na swojej platformie’ – stwierdziła dr Anna Tatar, współautorka ‘Brunatnej Księgi’.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją, która monitoruje incydenty na tle ksenofobicznym. Prowadzi kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎

‘Wirus nienawiści: Brunatna Księga czasu epidemii’ (pełny tekst raportu w pliku PDF).

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org

www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ