ZACHOWAJMY SOLIDARNOŚĆ Z UCHODŹCAMI. RAPORT O DYSKRYMINACJI

W pierwszych tygodniach po agresji Rosji przeciwko Ukrainie, w obliczu wielkiej liczby uchodźców wojennych, polskie społeczeństwo zareagowało olbrzymią falą solidarności, gościnności i pomocy. Jednak obok licznych gestów wsparcia dla walczącej o wolność Ukrainy pojawiły się też próby podsycania niechęci wobec uchodźców, a nawet otwartego usprawiedliwiania putinowskiej inwazji.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ apeluje o solidarność z uchodźcami z Ukrainy, nieuleganie ksenofobicznej propagandzie i dezinformacji. Zachęca też do konsekwentnego wspierania działań na rzecz pomocy uchodźcom.

Stowarzyszenie opublikowało nowy raport pt. ‘Zachowajmy solidarność z uchodźcami’ o przypadkach dyskryminacji i mowy nienawiści wobec Ukraińców, uchodźców i mniejszości narodowych w Polsce w kontekście trwającej wojny.

Jak wskazują autorzy raportu, zdecydowana większość tego typu zdarzeń jest wynikiem działań grup skrajnie prawicowych, łączących wrogość wobec Ukraińców z antysemityzmem i sprzyjaniem brutalnemu reżimowi Putina. Ugrupowania te nie cieszą się szerokim poparciem społecznym, robią jednak wszystko, by skłócać Polaków i Ukraińców, rozsiewać nienawistne treści, teorie spiskowe i fałszywe informacje, przede wszystkim w przestrzeni internetowej.

Do najbardziej kuriozalnych i szkodliwych antysemickich teorii spiskowych należy ta o ‘Niebiańskiej Jerozolimie’, wedle której Żydzi z Izraela planują zasiedlić tereny południowo-wschodniej Ukrainy. W takim ujęciu winę za wybuch wojny rzekomo ponoszą właśnie Żydzi. Teoria ta była propagowana m.in. przez byłego warszawskiego radnego Rafała Mossakowskiego podczas manifestacji w stolicy (12 marca) czy przez Marcina Rolę, założyciela kanału wRealu24, w trakcie spotkania w Legnicy (17 marca).

W raporcie odnotowano również akty rasistowskiej przemocy wobec ciemnoskórych uchodźców z Ukrainy, gwałt na 19-letniej Ukraince, próby wyłudzenia i oszustwa pod pretekstem udzielania pomocy, utrudnianie ukraińskim dzieciom dostępu do edukacji, odmawianie pomocy uchodźcom z powodu ich narodowości, wyznania (prawosławnego) i pochodzenia (Romowie oraz uchodźcy wojenni pochodzący z krajów afrykańskich i azjatyckich) czy wreszcie organizowanie ksenofobicznych spotkań i manifestacji, także w ośrodkach kultu religijnego.

Wybrane przykłady zdarzeń udokumentowanych w raporcie ‘Zachowajmy solidarność z uchodźcami’:

OPOLE. 24 lutego, a także w kolejnych tygodniach Katarzyna Sokołowska, szefowa Fundacji Wołyń Pamiętamy, zamieszczała na swoich profilach na Facebooku i Twitterze materiały o charakterze antyukraińskim. W dniu, w którym rozpoczęła się wojna, Sokołowska napisała: ‘Czy zmierzające do nas hordy Ukraińców ktoś będzie «prześwietlał»?’.

PRZEMYŚL. 1 marca w pobliżu dworca kolejowego pseudokibice piłkarscy uzbrojeni w kije bejsbolowe i butelki atakowali ciemnoskórych uchodźców z ogarniętej wojną Ukrainy. Agresywni mężczyźni ‘patrolowali’ w grupach ulice i wykrzykiwali ksenofobiczne hasła.

WARSZAWA. 1 marca podczas audycji wyemitowanej na własnym kanale na YouTube skrajnie prawicowy celebryta Wojciech Cejrowski prezentował argumenty uzasadniające decyzję o wywołaniu wojny przez Putina, odpowiedzialnością obarczając Polskę i kraje zachodnie.

WARSZAWA. 4 marca Marcin Rola i Piotr Szlachtowicz z kanału wRealu24 prowadzili transmisję na żywo na YouTube z Przemyśla z okolic dworca głównego. Rozpowszechniali fałszywe informacje na temat rzekomych fizycznych ataków ze strony uchodźców wojennych, którzy nie są obywatelami Ukrainy. Rola określił ich jako ‘ludzi o innej karnacji skóry niż europejska’.

GDYNIA. 17 marca klub piłkarski Arka Gdynia poinformował, że uchodźcy z Ukrainy będą mogli otrzymać darmowe wejściówki na mecz. W odpowiedzi na ten gest solidarności niektórzy pseudokibice zamieścili komentarze o rzekomym uprzywilejowaniu Ukraińców kosztem Polaków: twierdzili, że uchodźcy są na ‘wczasach all inclusive’, ‘wszystko dostają za darmo’ i ‘nie dzieje im się żadna krzywda’.

WARSZAWA. 1 kwietnia w Sejmie odbyła się konferencja prasowa, podczas której lider Ruchu Narodowego i poseł Konfederacji Robert Winnicki oraz Michał Wawer (wiceprezes RN) zaprezentowali projekt ‘ustawy o moratorium na przyznawanie obywatelstwa polskiego’. Według projektu, moratorium takie miałoby obowiązywać przez dziesięć lat (sic!). Odnosząc się do uchodźców z Ukrainy Winnicki deklarował: ‘Mówimy zdecydowane «nie» zmianie struktury narodowościowej państwa polskiego’.

WARSZAWA. 4 kwietnia nadawca podpisany jako Marcin Mikołajczak rozesłał groźby śmierci i antyukraińskie wyzwiska do kilku osób publicznych, między innymi posła do Parlamentu Europejskiego Radosława Sikorskiego (byłego marszałka Sejmu i ministra spraw zagranicznych) oraz dr. Macieja Laska (posła Platformy Obywatelskiej i byłego przewodniczącego Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych).

LONDYN. 5 kwietnia Jakub Grygowski, prezes londyńskiego oddziału, członek Rady Krajowej i pełnomocnik partii KORWiN w Wielkiej Brytanii i Irlandii, opublikował na Twitterze kolejny z serii komentarzy, w których negował rosyjskie zbrodnie wojenne popełnione w czasie wojny w Ukrainie: ‘Aktor Zełensky nie chciał zostawić na lodzie kolegów z branży. Po zostaniu prezydentem załatwił im role życia z widownią liczoną w miliardach… pozwolił im grać trupy leżące na ulicach’.

Od pierwszych dni wojny w mediach społecznościowych ukazywały się informacje o tym, że w kilku miastach Polski niektórzy właściciele mieszkań odmawiali ich wynajmowania uchodźcom z Ukrainy. W ogłoszeniach zamieszczali adnotacje o wydźwięku dyskryminującym: ‘Nie zgadzamy się na wynajem dla obcokrajowców’, ‘Goście z Ukrainy proszę nie dzwonić’, ‘Rodzinom z Ukrainy podziękuję’ czy ‘Obywatelom Ukrainy dziękuję’.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ apeluje o solidarność z uchodźcami z Ukrainy, nieuleganie ksenofobicznej propagandzie i dezinformacji. Zachęca też do wspierania działań na rzecz pomocy uchodźcom prowadzonych przez Polską Akcję Humanitarną: https://www.pah.org.pl/wplac/?form=ukraina

Także Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy, z którą Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ współpracuje od wielu lat, wspiera ofiary wojny: przekazuje sprzęt medyczny dla szpitali w Ukrainie, a także dla placówek w Polsce, które opiekują się pacjentami z Ukrainy. Tworzy też punkty humanitarne na granicy w Szegini oraz na Dworcu Wschodnim w Warszawie. W stolicy fundacja zbudowała gigantyczny namiot, w którym znajdują się recepcja, poczekalnia, jadalnia i sypialnia, a w pobliżu zlokalizowana jest strefa sanitarna i punkt medyczny. WOŚP zaprasza wolontariuszy, którzy będą gotowi udzielać uchodźcom podstawowej pomocy. Więcej informacji: https://www.wosp.org.pl/pomoc-dla-ukrainy

4 kwietnia spostrzeżenia Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ zostały zaprezentowane podczas specjalnej sesji konsultacyjnej zorganizowanej przez Komisję Europejską z udziałem organizacji pozarządowych zajmujących się przeciwdziałaniem mowie nienawiści w kontekście wojny w Ukrainie.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 roku niezależną organizacją antyrasistowską, która prowadzi ‘Brunatną Księgę’ – dokumentację zdarzeń na tle ksenofobicznym i antysemickim. Prowadzi też kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’ oraz uczestniczy w projektach przeciwdziałających mowie nienawiści w internecie.

‘Zachowajmy solidarność z uchodźcami’: pełna wersja raportu – plik PDF 

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org

www.facebook.com/Respect.Diversity

www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ

RAPORT O WIRUSIE NIENAWIŚCI

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ opublikowało swój najnowszy RAPORT pt. ‘Wirus nienawiści: Brunatna Księga czasu epidemii’. Dokumentuje on akty rasizmu, ksenofobii i dyskryminacji, do jakich doszło w kontekście koronawirusa w Polsce w ostatnich tygodniach i miesiącach.

Autorzy raportu zarejestrowali przypadki napaści na przedstawicieli mniejszości, bezpodstawnie obwinianych o roznoszenie wirusa, a także liczne przejawy mowy nienawiści i teorie spiskowe na temat epidemii szerzone przez skrajną prawicę.

Wśród zebranych na ponad 30 stronach opisów znalazły się m. in. następujące zdarzenia:

– 1 marca podczas mszy w kościele pw. św. Michała Archanioła we Wrocławiu ksiądz salezjanin Leonard Wilczyński stwierdził w kazaniu, że epidemia koronawirusa ‘to kara boska za życie w grzechu: za homoseksualizm’. Dodał, że Chińczycy ‘są brudni, jedzą nietoperze i martwe płody’.

– 25 marca w Sosnowcu trzech mężczyzn obrzuciło ksenofobicznymi wyzwiskami pochodzącą z Chin pracowniczkę naukową Uniwersytetu Śląskiego. Poszkodowana relacjonowała: ‘Otoczyli mnie, tak bardzo się bałam, ciągle się trzęsę. Krzyczeli «wirus» i «China»’.

– 8 kwietnia w Szprotawie lokalne media poinformowały że ochroniarz sklepu Biedronka nie wpuścił do sklepu Ukraińca z powodu jego pochodzenia. Jeden ze świadków tego zdarzenia relacjonował: ‘Gdy młody człowiek chciał wejść do sklepu, ochroniarz zapytał go, czy jest Polakiem, czy Ukraińcem. Gdy odparł, że Ukraińcem, usłyszał, że nie wejdzie do środka’. Jak się okazało, zachowanie pracownika wynikało z przeświadczenia, że osoby pochodzenia ukraińskiego są nosicielami koronawirusa.

– 8 kwietnia na falach warszawskiego Radia Wnet zaprezentowano teorię spiskową autorstwa brytyjskiego antysemity Davida Icke’a. Zdaniem Icke’a odpowiedzialna za pandemię koronawirusa jest globalna grupa określana jako ‘kult’, z którą związani są ‘szaleńcy z Doliny Krzemowej’, Światowa Organizacja Zdrowia, brytyjski następca tronu książę Karol i Bill Gates. Prowadzący audycję z powagą referował poglądy Icke’a, stwierdził też, że stanowią one ‘ciekawy głos w dyskusji’.

– 19 kwietnia (w rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim) Kazimierz Płotkowski, były przewodniczący Regionu Śląskiego partii Polska Razem Zjednoczona Prawica, zamieścił na Twitterze komentarz: ‘Żydki na wszystkim umieją zrobić interes… może ten covid19 to nowy holoszwindel [określenie to stanowi nawiązanie do antysemickiego stereotypu dotyczącego rzekomego czerpania korzyści z Holokaustu – dop. red.]’.

– W drugiej połowie kwietnia w Poznaniu ‘nieznani sprawcy’ w środku nocy wybili kamieniami szyby w oknach mieszkania Filipińczyka, który od dziesięciu lat mieszka w Polsce. Reportaż na temat tego zdarzenia ukazał się 23 kwietnia w stacji TVN24. Kilka godzin po emisji materiału, znów w nocy, doszło do drugiego ataku na mieszkanie Filipińczyka. Ktoś ponownie obrzucił je kamieniami. Według poszkodowanego obie napaści były związane z epidemią koronawirusa i przejawami wrogości wobec osób pochodzących z Azji. ‘Niektórzy Filipińczycy mają takie doświadczenie, że ludzie krzyczą za nimi na ulicy «Korona!». Jednemu z Filipińczyków splunięto w twarz i ktoś krzyknął za nim «Chińczyk!». Bardzo się boimy’ – powiedział.

– 25 kwietnia poseł Konfederacji Grzegorz Braun w rozmowie z Tomaszem Sommerem (redaktorem naczelnym pisma ‘Najwyższy Czas’) na portalu YouTube snuł spiskowe teorie na temat koronawirusa, za dowód jego wcześniejszego przygotowywania uznając… filmy hollywoodzkie o katastrofach. Dalej Braun przemawiał: ‘Siła projektów kosmopolitycznych się urealnia. […] Amerykańska – użyjmy tego terminu fachowego, klasycznego – żydokomuna próbuje wykorzystać walkę z koronawirusem, aby się pozbyć Trumpa’.

– Grzegorz Braun (którego własna partia polityczna nosi nazwę… ‘Korona’) to działacz skrajnej prawicy, który szczególnie zaangażował się w głoszenie nienawistnych teorii spiskowych związanych z koronawirusem. 6 maja podczas debaty sejmowej poseł Braun groził śmiercią przez powieszenie ministrowi zdrowia Łukaszowi Szumowskiemu. 8 maja Braun oraz znany antysemita (skazany za publiczne spalenie kuły Żyda) Piotr Rybak brali aktywny udział w konfrontacji z policją podczas warszawskiego ulicznego protestu przeciwko restrykcjom sanitarnym.

Według badań Zespołu Centrum Studiów nad Demokracją Uniwersytetu SWPS przeprowadzonych w kwietniu 2020 r. aż 45 procent Polaków wierzy w teorie spiskowe twierdzące, że ‘jakieś obce siły lub państwa celowo przyczyniają się do rozprzestrzeniania koronawirusa’ (jedynie 42 procent uznaje jego pochodzenie naturalne zgodnie z wiedzą naukową).

Współautor raportu Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’, prof. Collegium Civitas dr hab. Rafał Pankowski stwierdza: – ‘Globalna pandemia to także globalny kryzys społecznego zaufania i wartości, dezorientacja, niepokój. W przestrzeni tej niebezpiecznie rozwija się ksenofobia i teorie spiskowe. Po raz pierwszy w naszej historii mamy do czynienia z taką falą nienawiści wobec osób pochodzenia azjatyckiego, ale obecne są też stereotypy antysemickie, a także wrogość i pogarda wobec rozmaitych innych grup – na przykład Romów, Afrykanów, Ukraińców, Amerykanów, Rosjan, a także muzułmanów, uchodźców, osób LGBT czy ekologów, wegan i masonów’.

– ‘Niestety, w promowanie teorii spiskowych na temat koronawirusa zaangażowane są także media, do których nierzadko jako eksperci zapraszani są ludzie o skrajnych poglądach. Takie osoby zdobywają też popularność w sieci, np. dzięki telewizji internetowej wRealu24, która szczególnie intensywnie rozpowszechnia treści antysemickie i ksenofobiczne. Wbrew zapowiedziom firmy, YouTube nadal toleruje takie treści na swojej platformie’ – dodała dr Anna Tatar, współautorka ‘Brunatnej Księgi’.

– ‘Przykłady nienawiści idą niestety «z góry». W czasach pandemii szczególny niepokój budzą teorie spiskowe wygłaszane przez osoby publiczne: celebrytów, artystów, polityków, dziennikarzy, duchownych’ – mówi Jacek Dzięgielewski, współautor raportu Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest założoną w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją ekspercką, która monitoruje zdarzenia na tle ksenofobicznym. Jest m.in. członkiem sieci International Network Against Cyber Hate (INACH). Wraz z partnerami z Estonii, Słowacji, Rumunii i Hiszpanii prowadzi badania mowy nienawiści w ramach projektu Opcode: Open Code for Hate-Free Communication.

‘Wirus nienawiści: Brunatna Księga czasu epidemii’ (pełny tekst raportu w pliku PDF): https://www.nigdywiecej.org/4368

Dodatkowe informacje:
www.nigdywiecej.org
www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ

OBAMA, MERKEL I STOWARZYSZENIE „NIGDY WIĘCEJ” NA 500-LECIE REFORMACJI

Przedstawiciel Stowarzyszenia „NIGDY WIĘCEJ” uczestniczył w obchodach 500-lecia Reformacji obok Baracka Obamy i Angeli Merkel.

OBAMA, MERKEL AND THE ‘NEVER AGAIN’ ASSOCIATION AT KIRCHENTAG, 01

‎Kirchentag to cykl dyskusji panelowych, koncertów i projekcji filmów na temat praw człowieka, tolerancji i dialogu międzykulturowego, zorganizowanych przez niemiecki Kościół ewangelicki w Berlinie i Poczdamie w dniach 24-28 maja. Wśród gości tegorocznej edycji byli m.in. b.prezydent USA Barack Obama, kanclerz Niemiec Angela Merkel, izraelski pisarz Amos Oz oraz islamska feministka z Malezji, Rozana Isa.

Współzałożyciel Stowarzyszenia „NIGDY WIĘCEJ”, wykładowca Collegium Civitas Rafał Pankowski uczestniczył w panelu nt. mowy nienawiści odbywającym się w ramach Kirchentag 26 maja w sali plenarnej parlamentu Brandenburgii. Dyskusji towarzyszyła inscenizacja teatralna dotycząca ksenofobii i stereotypów. Minutą ciszy uczczono pamięć ofiar nietolerancji. W panelu uczestniczyli też Michał Bilewicz z Uniwersytetu Warszawskiego, Magdalena Kicińska z „Tygodnika Powszechnego” i „Gazety Wyborczej”, Philipp Fritz z „Berliner Zeitung” i Florian Kellermann z Deutschlandradio.

Rafał Pankowski zaprosił do udziału w kolejnej edycji Festiwalu „Przystanek‎ Woodstock” odbywającego się blisko granicy polsko-niemieckiej, gdzie Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ” co roku organizuje turniej piłkarski pod hasłem „Wykopmy Rasizm ze Stadionów”. – „To manifestacja istnienia Polski tolerancyjnej i otwartej” – powiedział przedstawiciel „NIGDY WIĘCEJ”, którego wystąpienie zostało przerwane brawami

– „Stoimy przed wspólnym wyzwaniem wykreowania pozytywnej wizji, solidarności ponad podziałami narodowymi i wyznaniowymi” – powiedział Rafał Pankowski.

Tegoroczny Kirchentag odbywał się w ramach obchodów 500-lecia Reformacji zainicjowanej przez Marcina Lutra. Panel z udziałem Barracka Obamy i Angeli Merkel był szczególnie obserwowany jako pierwsze europejskie wystąpienie byłego prezydenta od czasu ubiegłorocznych wyborów w USA.

Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ” jest założoną przez Marcina Kornaka w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją ekspercką, która monitoruje incydenty na tle ksenofobicznym oraz wydaje antyrasistowski magazyn „NIGDY WIĘCEJ”. Prowadzi kampanie społeczne, m.in. „Muzyka Przeciwko Rasizmowi” i „Wykopmy Rasizm ze Stadionów”.‎

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org
www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ