Members of the ‘NEVER AGAIN’ Association have taken part in several important events promoting peace and justice across the world in the last months of 2023. In 2024, the Association invites international volunteers to join the global struggle against racism and intolerance.

‘NEVER AGAIN’s representative Anna Tatar participated in a two-day seminar on ‘Current Forms of Antisemitism’ organized in Berlin by the European Network for Countering Antisemitism through Education (ENCATE) and the Center for Research on Antisemitism (ZfA) on 9-11 October 2023. It aimed to provide participants with a comprehensive understanding of contemporary debates surrounding antisemitism and the skills necessary to identify different forms of this phenomenon.

On 20-22 October 2023, Natalia Sineaeva, a ‘NEVER AGAIN’ Association activist, attended the Rotary Positive Peace Activator Leadership Summit in Nagarkot, Nepal, together with 42 peace-builders from 25 countries and all continents. The Summit included academic sessions, strategic planning working groups, resilience conversations, and reflective practices. The participants shared and planned actions to build peace in their communities.

On 30-31 October, members of ‘NEVER AGAIN’ Rafal Pankowski and Natalia Sineaeva visited Lumbini in Nepal, a UNESCO World Heritage Site, the birthplace of Sakyamuni Buddha, as guests of the Theravada Buddhist Community of Nepal. The UN Secretary General Antonio Guterres visited Lumbini on the same day. During meetings with monks and lay members of diverse faith communities, the representatives of ‘NEVER AGAIN’ emphasized the importance of inter-faith dialogue for world peace.

On 5 November, Natalia Sineaeva and Rafal Pankowski were invited as speakers at the public discussion organized by the Forum for Secular Bangladesh (Nirmul Committee) at the Supreme Court Auditorium in Dhaka on the occasion of the Bangladesh Constitution Day. They shared the experiences of the ‘NEVER AGAIN’ Association in the field of dealing with the past and, in particular, its successful campaign to include a ban on racist and fascist activities in the Polish Constitution. The Speaker of Bangladeshi Parliament Dr Shirin Sharmin Chaudhury and other prominent discussants welcomed the contribution of the ‘NEVER AGAIN’ members to the event.

On 9-11 November, ‘NEVER AGAIN’ Association representatives participated in the international conference on ‘The Politics of Genocide Denial: Global Struggle towards Truth, Recognition and Justice’ at the Liberation War Museum in Dhaka, Bangladesh. Drawing from the research conducted under the aegis of ‘NEVER AGAIN’, Rafal Pankowski presented a paper on ‘The Phenomenon of Multideniers: Denying the Holocaust and Cambodian Genocide’, Natalia Sineaeva spoke on ‘Holocaust Denial and Distortion and its Interconnectedness with National Identity: The Case Study of Moldova in Eastern Europe’. Other speakers at the conference included, among others, the friends of ‘NEVER AGAIN’: Dr Gregory H. Stanton (Founding President, Genocide Watch), Dr Elisa von Joeden-Forgey (Lemkin Institute for Genocide Prevention) and Dr Navras Jaat Aafreedi (Presidency University, Kolkata).

Between 15 and 20 November, members of ‘NEVER AGAIN’ met and discussed future cooperation in the area of peace-building with universities and Rotary clubs in Dhaka and Chattogram (Bangladesh). The meetings were hosted by Professor of Buddhist Studies Biman Barua, Professor Mamun-Al-Mahtab and Rotarian Ranjan Barua.

On 15-17 November, Rafal Maszkowski participated on behalf of the ‘NEVER AGAIN’ Association in the international conference ‘Holocaust Distortion and Counter Strategies’ in Berlin, organized by the Kreuzberg Initiative Against Antisemitism and the United States Holocaust Memorial Museum in cooperation with the Topography of Terror (Germany).

On 21 November, members of the ‘NEVER AGAIN’ Association Natalia Sineaeva and Rafal Pankowski presented the Association’s activities at a special meeting hosted in Dhaka by Shahriar Kabir, an eminent Bangladeshi writer and filmmaker, the founder of the Forum for Secular Bangladesh and Trial of War Criminals of 1971. The meeting was followed by a screening of a documentary on the Bangladesh genocide.

Nosizo Zondo represented ‘NEVER AGAIN’ at the conference ‘Integration through Sport and Inclusion for Refugees in Europe for Sustainability’, which took place in Berlin on 23-24 November 2023. The conference was organized by the Fare Network in conjunction with partners in Greece, Italy, Germany and Finland. It was aimed at empowering women refugees with the necessary skills and knowledge for engaging in the creation of sports activities, and innovating capacity-building methods that aid civil society organizations collaborating with refugees.

In the near future, on 13-16 February 2024, delegates of the ‘NEVER AGAIN’ Association are going to participate in the 11th International Conference on Peace and Nonviolent Action (ICPNA) to be held in Mumbai, India.

– ‘The range of topics and international events attended by the NEVER AGAIN Association in the recent months points to the global relevance of its message’ – said Rafal Pankowski, co-founder of ‘NEVER AGAIN’, Sociology Professor at Warsaw’s Collegium Civitas and Rotary Global Peace Fellow (Makerere University, Uganda, 2024-25). – ‘In 2024, we invite online volunteers to join our initiatives from all over the world, wherever you are, we welcome all backgrounds and cultures.’

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent civil society organization founded in Warsaw in 1996. It has campaigned against racism, antisemitism, and xenophobia, for peace, intercultural dialogue and human rights across the world. It has actively participated in international civil society networks, including the Alliance Against Genocide (AAG), the European Network for Countering Antisemitism through Education (ENCATE), Facing Facts network, Football Against Racism in Europe (FARE), the International Network Against Cyber Hate (INACH), the Global Alliance Against Digital Hate and Extremism (GADHE), and the European Network for Solidarity with Ukraine and Against War (ENSU).

‘NEVER AGAIN’ can be contacted at .

Additional information:


The ‘NEVER AGAIN’ Association has prepared a special REPORT that documents several dozen examples of hateful actions and statements of Grzegorz Braun, Member of Polish Parliament from the far-right Konfederacja (Confederation) party. The hatred expressed by Braun did not start with the infamous 12 December 2023 attack on the hannukiah in the Parliament, using a fire extinguisher. In fact, the Konfederacja MP has for years promoted conspiracy theories about Jews taking over Poland, mocked the victims of Nazi camps, called for violence against LGBT people, and boasted about tearing down Ukrainian flags.

– ‘We call on social media platforms to remove the hateful content produced by Grzegorz Braun. He has been propagating hatred against minorities with impunity for many years. His videos on YouTube and entries on Facebook and X (Twitter) promote aggression towards Jews, Muslims, refugees and LGBT people,’ says Lukasz Jakubowski from the ‘NEVER AGAIN’ Association.

The NEVER AGAIN Association has prepared a report that documents hateful actions of Grzegorz Braun

The broad reach of Braun’s hateful propaganda is evidenced by the number of views of his materials online (e.g. some videos featuring him have over one million views) and the huge amounts of money collected in his fundraising campaigns (for example, on 18 December he received 200,000 PLN, which is more than 50,400 USD, through one of Polish fundraising websites). His actions have a direct impact, too: on 14 December, five perpetrators (minors) tried to destroy a Hanukkah menorah in Wroclaw. They also set fire to an Israeli flag they had brought with them and filmed the entire incident. They were detained and their case has been brought to family court.

Thanks to the intervention of the ‘NEVER AGAIN’ Association, the Allegro and OLX internet marketplace platforms removed several dozen offers of gadgets expressing support for the antisemitic act of violence committed by Braun in the Parliament. The deleted items included mugs and t-shirts with an image of a fire extinguisher facing a Jewish candelabra.

T-short expressing support for the antisemitic act of violence committed by Braun

Braun’s statements have been repeatedly reported by the ‘NEVER AGAIN’ Association to YouTube, Facebook, and X (Twitter) for promoting hatred. However, these platforms – contrary to their own terms of use – are reluctant to remove this type of content. As a result, Braun can conduct his aggressive campaign without any obstacles.

Examples of statements and incidents documented in the publication of the ‘NEVER AGAIN’ Association entitled ‘Braun’s Hate’:

– On 2 April 2019, in an interview published on the YouTube channel of wRealu24, online TV, Grzegorz Braun demanded penalties for homosexuality. He said, ‘Let’s negotiate not the boundaries of tolerance, but of penalisation. […] If someone comes up with a liberal bill introducing whipping of homosexuals, then we can discuss how to implement it – whether through European Parliament or Warsaw’s Parliament.’

– On 9 April 2020, in an interview for the Panta Rhei channel on YouTube, Braun presented xenophobic conspiracy theories about the origins of COVID-19, ‘Might it be simply an act of biological warfare? […] Who might benefit from it? The Chinese, Americans, Muscovites, Jews, or all of them at once?’

– On 14 December 2021, during a demonstration that was held in front of the Sejm (lower chamber of Polish Parliament) MPs from Konfederacja, including Braun, spoke and posed against the background of a banner with an inscription ‘Vaccination makes you free’ which was designed to resemble the sign above the gate of the former Auschwitz concentration and extermination camp: ‘Arbeit macht frei’ (‘Work makes you free’).

– On 24 February 2022, a few hours after the start of Russia’s military aggression against Ukraine, Braun posted a comment on Twitter in which he called for Poles not to help those fleeing war-torn Ukraine, ‘The humanitarian imperative: DO NOT leave the territory of the Republic of Poland wide open, do not create demand for the migration of refugees/invaders.’

– On 14 March 2022, referring to xenophobic and antisemitic conspiracy theories, Braun condemned the display of Ukrainian flags as a sign of solidarity with the victims of the war. He posted on Twitter, ‘Do we already have Ukro-Polin here? Who is the host here?’ [Polin means Poland in Hebrew, in this case Braun refered to an antisemitic conspiracy theory according to which ‘Ukro-Polin’, a Jewish-Ukrainian state, would be formed after overtaking Poland]

– On 25 June 2022, during a demonstration in Warsaw, Braun expressed publicly his thanks to extreme-right activists and YouTube broadcasters Wojciech Olszanski and Marcin Osadowski for their ‘very strong voice for Poland. And I repeat it – death to the enemies of the fatherland’. At that time legal proceedings were in progress against Olszanski and Osadowski for issuing death threats to Members of Parliament.

– On 21 November 2022, Braun enthusiastically welcomed the news that a South African court decided to release on parole Janusz Walus – the racist killer who shot Chris Hani, a South African anti-apartheid leader, in 1993. Braun posted on Twitter, ‘LIVE: South Africa’s Constitutional Court takes its decision to RELEASE Mr. Janusz Walus from prison. Thank heavens!’

– On 27 January 2023, in the Regional Court building in Krakow, Braun destroyed a Christmas tree which was displayed by an association of judges. The tree was decorated with baubles with Ukrainian flags, European Union flags, and the letters ‘LGBT’ in rainbow colours.

– On 30 May 2023, at the German Historical Institute in Warsaw, Braun disrupted the lecture of Professor Jan Grabowski about Holocaust memory. He moved towards the lecturer, shouting ‘Enough of this!’, ripped out the microphone from the stand, smashed it against the lectern, and knocked over the loudspeaker.

– On 12 December 2023, in the building of the Sejm Braun disrupted a ceremony on the occasion of the Jewish holiday of Hanukkah. He burst in with a fire extinguisher and used it to put out the candles burning on the nine-branched candelabra (hanukkiah). One of the ceremony participants, Magdalena Gudzinska-Adamczyk, tried to stop Braun, but she was attacked by him and sprayed with the fire extinguisher.

– On 14 December 2023, on Leszek Szymowski’s YouTube channel Braun encouraged people to repeat the aggressive act he had committed during Hanukkah celebrations, ‘At this time next year, I will be on the lookout for all those who believe that it is necessary to professionally extinguish fires started in public spaces [this is how Braun described his attack]. I applaud all forms of protest and attempts to put an end to such activities.’

In January 2023, the ‘NEVER AGAIN’ Association published a report on hate speech as well as antisemitic and anti-Ukrainian conspiracy theories propagated on the Media Narodowe (National Media) online TV channel. Upon the publication the channel was removed by YouTube. In August 2022, thanks to cooperation with the ‘NEVER AGAIN’ Association, the YouTube platform removed the far-right channel wRealu24.

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organisation founded in Warsaw in 1996. It has campaigned against antisemitism and xenophobia, for peace, intercultural dialogue and human rights both in Poland and internationally. It has actively participated in international civil society networks, including the Global Alliance Against Digital Hate and Extremism (GAADHE) and the International Network Against Cyber Hate (INACH). It takes part in international projects to counter hate speech, Get The Trolls Out and SafeNet.

‘Braun’s Hate’ (full version of the report):

Additional information:


Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ przygotowało specjalny raport, który dokumentuje kilkadziesiąt przykładów nienawistnych wypowiedzi i działań Grzegorza Brauna. Nienawiść głoszona przez Brauna to nie tylko atak gaśnicą na menorę chanukową w Sejmie. Poseł Konfederacji od lat propaguje teorie o przejmowaniu Polski przez Żydów, kpi z ofiar nazistowskich obozów, wzywa do przemocy wobec osób LGBT czy chwali się zrywaniem ukraińskich flag.

– ‘Wzywamy platformy społecznościowe do usunięcia nienawistnych treści głoszonych przez Grzegorza Brauna. Od wielu lat bezkarnie propaguje on nienawiść wobec mniejszości. Jego nagrania na YouTube oraz wpisy na Facebooku i X (Twitterze) zawierają agresję wobec Żydów, Ukraińców, muzułmanów czy osób LGBT’ – mówi Łukasz Jakubowski ze Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’.

O zasięgu treści propagowanych przez Brauna świadczy liczba wyświetleń jego materiałów w sieci (np. niektóre nagrania z jego udziałem osiągnęły ponad milion odsłon) i ogromne kwoty zgromadzone na internetowych zbiórkach na jego rzecz (serwis zrzutkapl przekazał 18 grudnia ponad 200 tys. zł). Jego działania mają również następstwa społeczne: 14 grudnia pięcioro nieletnich sprawców usiłowało zniszczyć instalację świecznika chanukowego na ulicy Oławskiej we Wrocławiu. Podpalili też przyniesioną ze sobą flagę Izraela, a całe zajście sfilmowali. Zostali zatrzymani, a ich sprawa trafiła do sądu rodzinnego.

Dzięki interwencji Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ platformy Allegro i OLX usunęły kilkadziesiąt ofert z gadżetami wyrażającymi uznanie dla antysemickiego aktu przemocy, którego Braun dopuścił się w Sejmie. Wśród przedmiotów rekomendowanych do skasowania znalazły się kubki i koszulki zawierające rysunek gaśnicy zwróconej w stronę żydowskiego świecznika.

T-shirt wyrażający uznanie dla antysemickiego aktu przemocy, którego dopuścił się Braun

Wypowiedzi Brauna były wielokrotnie zgłaszane przez Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ do administracji YouTube’a, Facebooka i X (Twittera) z powodu propagowania w nich nienawiści. Jednak platformy te – wbrew własnym regulaminom – niechętnie usuwają tego rodzaju treści. W rezultacie Braun bez przeszkód może prowadzić agresywną agitację.

Przykłady wypowiedzi i incydentów udokumentowanych w publikacji Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ pt. ‘Nie tylko Chanuka. Raport o nienawiści Grzegorza Brauna’:

– 2 kwietnia 2019 Grzegorz Braun w wywiadzie wyemitowanym na YouTube na kanale wRealu24 domagał się wprowadzenia kar za homoseksualizm. Oświadczył: ‘Negocjujmy granice nie tolerancji, tylko granice penalizacji. […] Jak ktoś wystąpi z liberalnym projektem batożenia, to wtedy zastanowimy się, czy przeprowadzać to przez Parlament Europejski, czy przez Sejm i Senat warszawski’.

– 9 kwietnia 2020 w wywiadzie dla kanału Panta Rhei w serwisie YouTube Braun zaprezentował ksenofobiczne teorie spiskowe na temat pochodzenia koronawirusa: ‘Może to jest po prostu akt wojny biologicznej? […] Kto na tym zyskuje? Chińczycy, Amerykanie, Moskale, Żydzi, wszyscy naraz?’.

– 14 grudnia 2021 podczas demonstracji przed Sejmem posłowie Konfederacji, w tym Grzegorz Braun, przemawiali i pozowali do zdjęć na tle transparentu z napisem ‘Szczepienie czyni wolnym’, który był stylizowany na szyld znajdujący się nad bramą byłego obozu Auschwitz: ‘Arbeit macht frei’.

– 24 lutego 2022, kilka godzin po agresji militarnej Rosji na Ukrainę, Braun zamieścił na Twitterze komentarz, w którym wzywał, by nie udzielać pomocy ludziom uciekającym przed wojną: ‘Imperatyw humanitarny: NIE otwierać terytorium RP na przestrzał, nie tworzyć popytu na migrację uchodźców/nachodźców’.

– 14 marca 2022 Braun potępił wywieszenie w Sejmie flagi Ukrainy na znak solidarności z ofiarami agresji. Napisał na Twitterze: ‘Czy to już Ukro-Polin? [Polin po hebrajsku oznacza Polskę; odwołanie do teorii spiskowej, wedle której Żydzi i Ukraińcy mieliby zawładnąć Polską]. Kto tu jest gospodarzem?’.

– 25 czerwca 2022 podczas demonstracji w Warszawie Braun podziękował dwóm patostreamerom: Wojciechowi Olszańskiemu i Marcinowi Osadowskiemu (przeciwko którym toczyło się wówczas postępowanie sądowe dotyczące kierowania gróźb śmierci pod adresem posłów) za ‘głos w sprawie Polski, wyrazisty. Śmierć wrogom ojczyzny – i ja to powtarzam’.

– 21 listopada 2022 Braun z entuzjazmem zareagował na postanowienie sądu w RPA o warunkowym zwolnieniu z więzienia Janusza Walusia, rasistowskiego zabójcy, który w 1993 roku zastrzelił Chrisa Haniego, walczącego o zniesienie apartheidu: ‘NA ŻYWO: Sąd Konstytucyjny RPA uzasadnia decyzję o ZWOLNIENIU pana Janusza Walusia z więzienia. Bogu niech będą dzięki!’.

– 27 stycznia 2023 w budynku Sądu Okręgowego w Krakowie Braun zniszczył choinkę bożonarodzeniową ustawioną przez sędziów ze stowarzyszeń Iustitia i Themis. Drzewko było udekorowane bombkami, na których znajdowały się flagi ukraińskie, flagi Unii Europejskiej, a także napis ‘LGBT’ w tęczowych barwach.

– 30 maja 2023 w siedzibie Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie Braun zakłócił wykład prof. Jana Grabowskiego na temat pamięci o Holokauście. W trakcie prelekcji ruszył w kierunku wykładowcy, wykrzykując ‘Dość tego!’, wyrwał ze stojaka mikrofon, który roztrzaskał o mównicę, a także wywrócił kolumnę nagłaśniającą.

– 12 grudnia 2023 w Sejmie Braun zakłócił uroczystość zorganizowaną z okazji żydowskiego święta Chanuka i dopuścił się aktów przemocy. Wtargnął z gaśnicą i zgasił nią świece płonące na dziewięcioramiennym świeczniku. Brauna próbowała powstrzymać uczestniczka tej uroczystości, Magdalena Gudzińska-Adamczyk, lecz sama została przez niego zaatakowana.

– 14 grudnia 2023 na kanale YouTube Leszka Szymowskiego Braun zachęcał, aby podczas przyszłorocznych obchodów Chanuki powtórzyć akt agresji, którego sam się dopuścił: ‘Za rok o tej porze będą się rozglądał za wszystkimi, którzy uważają, że konieczne jest profesjonalne gaszenie zaprószonego w przestrzeni publicznej ognia [tak Braun określił swoją napaść – red.]. Przyklasnę wszystkim formom przejawiania sprzeciwu i próbom położenia kresu tego typu działaniom’.

W styczniu 2023 Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ opublikowało raport poświęcony mowie nienawiści, a także antysemickim i antyukraińskim teoriom spiskowym propagowanym na kanale Media Narodowe Roberta Bąkiewicza. Po publikacji raportu kanał został usunięty przez YouTube. Z kolei w sierpniu 2022 dzięki współpracy ze Stowarzyszeniem ‘NIGDY WIĘCEJ’ platforma YouTube usunęła skrajnie prawicowy kanał wRealu24 Marcina Roli.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 roku niezależną organizacją antyrasistowską, która prowadzi ‘Brunatną Księgę’ – dokumentację zdarzeń na tle ksenofobicznym i antysemickim. Jako pierwsza organizacja pozarządowa w Polsce zainicjowała kampanię przeciwko mowie nienawiści w internecie ‘R@cism-Delete’, uczestniczy w projektach Get The Trolls Out i Safenet. Jest częścią międzynarodowych sieci International Network Against Cyber Hate (INACH) oraz Global Alliance Against Digital Hate and Extremism (GADHE).

‘Nie tylko Chanuka. Raport o nienawiści Grzegorza Brauna’ (pełna wersja raportu):

Dodatkowe informacje:


The legendary punk rock band The Analogs will play a concert in Berlin on 24 November as part of the ‘Music Against Racism’ campaign run by the ‘NEVER AGAIN’ Association. The event will take place at Reset – Live Club in the Kreuzberg district, a neighbourhood-symbol of the city’s ethnic, artistic, and social diversity. This district is also associated with the independent music scene, attracting people from all over the world.

The Analogs band was founded in 1995 in Szczecin, Poland. In the socially-engaged lyrics written by Pawel ‘Pigula’ Czekala, co-founder of the band, one of the most important issues is opposition to fascism. In one of the interviews, the musician emphasised, ‘Fascism and racism began to be tolerated by the political establishment. You don’t have to be very inquisitive to find this type of content on social media or in politicians’ statements. When politicians have nothing to offer to people, they start setting them upon one another, and this type of ideology is perfect for this.’

The message ‘Music Against Racism’ of the ‘NEVER AGAIN’ Association will resound in the following months during The Analogs’ concerts in 13 Polish cities: in Kolobrzeg (8/12), Gdynia (9/12), Czestochowa (2/02), Zabrze (3/02), Kielce (9/02), Opole (10/02), Slupsk (16/02), Malbork (17/02), Olsztyn (23/02), Suwalki (24/02), Trzciel (8/03), Rzeszow (9/03), and Zagan (23/03).

The Analogs have been collaborating with the ‘NEVER AGAIN’ Association for many years. In 2002, the song ‘Futbol’ was released on the compilation album ‘Let’s Kick Racism Out of the Stadiums,’ as part of the ‘Music Against Racism’ campaign run by the ‘NEVER AGAIN’ Association.

The ‘Music Against Racism’ campaign was initiated in 1996 by the founder of the ‘NEVER AGAIN’ Association Marcin Kornak (1968-2014). Performers representing different musical styles joined it to express their protest against nationalism and prejudice. A continuation of the ‘Music Against Racism’ campaign is the ‘Music Against War’ campaign which was initiated in February this year (2023), on the first anniversary of Putin’s invasion. By participating in this campaign, the musicians express solidarity with Ukrainian refugees and support for Ukraine.

The ‘NEVER AGAIN’ Association invites musicians, record labels and promoters who are interested in releasing music tracks or videos as well as organising concerts with the promotional support of ‘Music Against Racism’ / ‘Music Against War’ to get in touch via email: .

In 2021, the ‘NEVER AGAIN’ Association released the historic album ‘One Race – Human Race. Music Against Racism: Part 2’ (previously released in 1998 on CD and cassette), for the first time on vinyl. It features diverse Polish bands as well as internationally renowned anti-racist acts: Chumbawamba and Zion Train. The ‘One Race – Human Race’ record is also available in full on YouTube: .

‘NEVER AGAIN’ is an independent anti-racist organization founded in Warsaw in 1996, which has campaigned against antisemitism, racism and xenophobia, and for peace, intercultural dialogue and human rights both in Poland and internationally.

Additional information:


Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ opublikowało RAPORT pt. ‘«Strzelałbym». O mowie nienawiści w kampanii wyborczej’. Udokumentowano w nim przykłady rasistowskich i ksenofobicznych wypowiedzi na temat mniejszości, rozpowszechnianych dla celów politycznej propagandy.

W raporcie odnotowane zostały przejawy mowy nienawiści, którą w czasie kampanii wyborczej, tj. od lipca do października, posługiwali się politycy, działacze społeczni, pracownicy mediów, a także zwolennicy poszczególnych partii. Publikacja gromadzi przykłady wpisów na platformach społecznościowych, materiałów video i grafik, wywiadów oraz przemówień wiecowych zawierających treści obraźliwe wobec Ukraińców, Żydów, osób LGBT czy osób z niepełnosprawnością.

 – ‘Jeszcze nigdy w kampanii wyborczej nie wykorzystywano tak planowo i na taką skalę – nienawiści wobec innych ludzi. Upiorne miejsce w przekazie politycznym zajęli migranci z krajów afrykańskich i azjatyckich, których utożsamiano z zagrożeniami takimi jak terroryzm, przestępczość seksualna czy złodziejstwo’ – powiedziała Anna Tatar ze Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’. I dodała: – ‘Smutne jest to, że tego rodzaju treści powielali przedstawiciele wszystkich partii’.

– ‘Szczególną rolę w rozpowszechnianiu fałszywego i krzywdzącego wizerunku migrantów odegrały materiały video udostępniane w mediach społecznościowych. Krótkie filmy, bez żadnej informacji o tym, kiedy zostały nagrane, opatrzone rasistowskim komentarzem, to jedna z najczęstszych form politycznej manipulacji’ – powiedział Rafał Pankowski ze Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’. – ‘Takie treści generowały następnie nienawistne komentarze kolejnych użytkowników’ – podkreślił.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ uczestniczy w międzynarodowym projekcie SafeNet (Monitoring and Reporting for Safer Online Environments), w ramach którego monitoruje i zgłasza platformom społecznościowym treści propagujące nienawiść wobec mniejszości. We wrześniu i październiku na 55 zgłoszonych treści do Facebooka, Twittera i YouTube… nie została usunięta żadna z nich. Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jako Trusted Flagger (tzw. zaufany zgłaszający) ponownie wysłało zgłoszenia do każdej z tych platform, zawierające szczegółowe informacje na temat wpisów propagujących nienawiść. W rezultacie usunięte zostały… 4 takie treści.

Wybrane przykłady wypowiedzi udokumentowanych w raporcie ‘«Strzelałbym». O mowie nienawiści w kampanii wyborczej’:

– 2 lipca Roman Giertych, były lider Młodzieży Wszechpolskiej, były wicepremier, kandydat Koalicji Obywatelskiej do Sejmu w okręgu nr 33 (woj. świętokrzyskie), udostępnił na Twitterze video, które przedstawiało grupę mężczyzn uciekających przed policją, i dodał komentarz: ‘Za dwadzieścia lat przez wpuszczenie do Polski setek tysięcy imigracji z krajów muzułmańskich możemy być świadkami takich scen na ulicach Warszawy’.

– 8 lipca Dariusz Matecki (kandydat na posła z listy Prawa i Sprawiedliwości w okręgu szczecińskim, przewodniczący Suwerennej Polski na Pomorzu Zachodnim i szef Ośrodka Monitorowania Antypolonizmu) opublikował na Twitterze komentarz z wyrazami uznania dla skrajnie prawicowych bojówkarzy, którzy rozbili festiwal Pride Fest w Tbilisi (Gruzja), organizowany przez społeczność LGBT.

– 20 lipca w Bydgoszczy dr Sławomir Ozdyk, kandydat do Sejmu z Konfederacji Korony Polskiej Grzegorza Brauna, właściciel agencji z branży ochroniarskiej w Berlinie, roztoczył podszytą ksenofobią wizję życia w krajach Europy Zachodniej: ‘Niemieckie media mainstreamowe nazywają to, co tam się dzieje, opanowywaniem całych dzielnic miast przez bandy migracyjne. Powtórzę: przez bandy arabsko-czeczeńskie dokładnie’.

– 20 lipca poseł Janusz Korwin-Mikke, kandydat Konfederacji w wyborach do Sejmu (okręg 20, podwarszawski), zamieścił na Twitterze wpis o charakterze homofobicznym. Oświadczył: ‘Wartością europejską jest. np. potępianie homoseksualizmu’.

– 26 lipca na kanale wRealu24 (emisja na platformie BanBye) dr. hab. Andrzej Zapałowski, prof. Uniwersytetu Rzeszowskiego i kandydat Konfederacji w wyborach parlamentarnych w okręgu nr 22 (Krosno; jedynka na liście), wygłosił fałszywe stwierdzenie, że ‘kosztem polskiego podatnika utrzymuje się grubo ponad milion obywateli Ukrainy w Polsce’.

– 5 sierpnia w Zielonej Górze pojawił się ogromny baner wyborczy posła Łukasza Mejzy (niezrzeszony, był związany z ruchem Kukiz’15), który zawierał treści ksenofobiczne. Na plakacie tym widniały slogany: ‘Przyjmowanie migrantów – gwałty i terror’, ‘Polska bez migrantów – bezpieczna Polska’.

– 17 sierpnia w Sejmie minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek w pełen manipulacji sposób powiązał obecność migrantów w krajach Europy Zachodniej z przestępczością seksualną wobec kobiet: ‘Bo polskie kobiety są bezpieczne w Polsce, bo nie ma nielegalnych imigrantów. […] A wy nie zwracacie uwagi na zagrożenie i chcecie, żeby były gwałcone, jak we Francji, w Belgii’.

– 6 września Jacek Ćwięka, kandydat Konfederacji na senatora w okręgu nr 55 (Rzeszów), napisał na Twitterze, że zbrodnie wojenne w Buczy i Irpieniu ‘to była jednak mistyfikacja’. Wystąpił również w obronie prezydenta Rosji: ‘Dziś wszystkim podżegaczom palą się styki, bo brak dowodów by nazwać Putina zbrodniarzem wojennym’.

– 7 września Adam Gbiorczyk, działacz Konfederacji i kandydat na senatora z ramienia tego ugrupowania w okręgu 94 (Leszno, Rawicz, Gostyń, Kościan), opublikował na Twitterze komentarz, w którym podawał w wątpliwość masową zagładę w obozach hitlerowskich. Napisał: ‘Samo istnienie obozów nie jest dowodem na śmierć milionów, a jest dowodem na istnienie obozów’.

– 17 września dr hab. Krystyna Pawłowicz, sędzia Trybunału Konstytucyjnego i była posłanka z listy Prawa i Sprawiedliwości, opublikowała na Twitterze wpis, w którym pojawiło się określenie dehumanizujące uchodźców i migrantów (nazwała ich ‘dziczą’).


W marcu 2023 roku Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ opublikowało ‘Brunatną Księgę’ – dokumentację zdarzeń na tle rasistowskim i ksenofobicznym oraz aktów dyskryminacji z lat 2020-2023. Na ponad 300 stronach opisane zostały przypadki napaści fizycznych na osoby wyróżniające się kolorem skóry, językiem czy wyznaniem, a także przejawy agresji słownej w miejscach publicznych.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 roku niezależną organizacją antyrasistowską, która od wielu lat prowadzi ‘Brunatną Księgę’ – dokumentację przestępstw popełnionych przez neofaszystów i skrajną prawicę oraz incydentów na tle rasistowskim, ksenofobicznym i aktów dyskryminacji.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ z założenia nigdy nie ubiegało się ani nie zamierza się ubiegać o dofinansowanie z funduszy państwowych.

‘«Strzelałbym». O mowie nienawiści w kampanii wyborczej’ (pełna wersja raportu – plik PDF).

Materiał video zawierający fragmenty audycji odnotowanych w raporcie Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’:

Dodatkowe informacje:


The ‘NEVER AGAIN’ Association has published a report entitled ‘«Shoot them.» Hate speech in the election campaign in Poland.’ It documents examples of racist and xenophobic statements about minorities, disseminated for political propaganda purposes.

The report records manifestations of hate speech used by politicians, activists, media, and supporters of particular parties during the election campaign, i.e. from July to October. The publication collects examples of entries on social media platforms, video materials and images, interviews and speeches at rallies, taking aim at Ukrainians, Jews, LGBT people, and people with disabilities, as well as migrants and refugees.

– ‘Never before has hatred towards other people been used so systematically and on such a scale in an election campaign. A ghoulish place in the political messaging was taken by migrants from African and Asian countries who were identified with threats such as terrorism, sexual crime, and theft,’ said Anna Tatar from the ‘NEVER AGAIN’ Association. She added, ‘It is sad that this type of content was repeated by representatives of all parties.’

– ‘Video materials shared on social media played a particular role in spreading false and harmful image of migrants. Short videos, without any information about when they were recorded, with racist comments, are one of the most common forms of political manipulation,’ said Rafal Pankowski from the ‘NEVER AGAIN’ Association. ‘Such content subsequently generated hateful comments from more and more users,’ he emphasised.

The ‘NEVER AGAIN’ Association participates in the international project SafeNet (Monitoring and Reporting for Safer Online Environments), in which it monitors and reports content propagating hatred towards minorities to social media platforms. In September and October, out of 55 items reported to Facebook, Twitter and YouTube… none of them were removed. The ‘NEVER AGAIN’ Association, as a Trusted Flagger, sent reports again to each of these platforms, containing detailed information about posts promoting hate. As a result,… 4 such items were removed.

Selected examples of statements documented in the report ‘«Shoot them.» Hate speech in the election campaign in Poland’:

– On 2 July Roman Giertych, former leader of far-right Mlodziez Wszechpolska (All-Polish Youth) and Koalicja Obywatelska (Civic Coalition) candidate in the parliamentary elections, shared a video on Twitter that showed a group of men chased by the police and added his own comment, ‘Twenty years from now, due to having allowed hundreds of thousands of immigrants from Muslim countries into Poland, we may witness such scenes on the streets of Warsaw.’

On 8 July, Dariusz Matecki, Prawo i Sprawiedliwosc (PiS; Law and Justice) candidate for the Sejm (lower chamber of Polish Parliament) in the Szczecin constituency, published a comment on Twitter expressing his appreciation for the far-right militants who on 8 July invaded the Pride Fest festival in Tbilisi (Georgia) organised by the LGBT community.

– On 20 July in Bydgoszcz Dr. Slawomir Ozdyk, far-right Konfederacja (Confederation party) candidate in the Sejm elections (lower chamber of the Polish Parliament), presented a xenophobic, even grotesque vision of life in Western European countries. He said, ‘The German mainstream media describe what is happening there by saying that entire city districts have been taken over by migrant gangs. Let me repeat, by Arab-Chechen gangs.’

– On 20 July, Janusz Korwin-Mikke, far-right Konfederacja (Confederation party) MP and its candidate in the Sejm elections in Warsaw suburbs, posted a homophobic entry on Twitter. He declared, ‘Condemning homosexuality is one of the European values.’

– On 26 July, the far right wRealu24 channel on the BanBye platform broadcast a conversation with Dr. Andrzej Zapalowski, Professor at University of Rzeszow and Konfederacja (Confederation party) candidate in the parliamentary elections, made a false statement that ‘well over a million Ukrainian citizens live in Poland at the expense of the Polish taxpayer.’

– On 5 August in Zielona Gora, a huge election banner of MP Lukasz Mejza (unaffiliated, previously associated with the Kukiz’15 movement) appeared, containing xenophobic content. The poster displayed the slogans: ‘Accepting migrants – rape and terror,’ ‘Poland without migrants – safe Poland.’

– On 17 August, during the parliamentary debate, the Minister of Education and Science Przemyslaw Czarnek linked the presence of migrants in Western European countries with sexual crimes against women, ‘Polish women are safe in Poland, because there are no illegal immigrants. […] And you don’t pay attention to the threat and want them to be raped, like in France or Belgium.’

­- On 6 September, Jacek Cwieka, Konfederacja (Confederation party) candidate for the Senate, posted on Twitter that war crimes in Bucha and Irpin [two neighbouring towns in Ukraine where Russian troops have committed mass atrocities against the civilian population] ‘were, after all, a hoax.’ He also spoke in defense of the Russian president, ‘Today, all the inciters are going insane, because there is no evidence to call Putin a war criminal.’

On 7 September, Adam Gbiorczyk, far-right Konfederacja (Confederation party) candidate for the Senate, published a comment on Twitter in which he questioned the mass extermination in the Nazi camps. He wrote, ‘The mere existence of the camps is not evidence of the death of millions, it is only evidence of the existence of the camps.’ 

– On 17 September, Dr. Krystyna Pawlowicz, Judge of the Constitutional Tribunal and former Prawo i Sprawiedliwosc (Law and Justice) MP, posted a comment on Twitter containing a term that dehumanises refugees and migrants (she called them ‘savages’).


In March 2023, the ‘NEVER AGAIN’ Association published the ‘Brown Book’ – documentation of racist, xenophobic and homophobic crimes and acts of discrimination in Poland in the years 2020-2023. Over 300 pages describe cases of physical assaults on the basis of skin colour, language, or religion, as well as acts of verbal aggression. In addition, the report documents street demonstrations with slogans inciting hatred, acts of discrimination against minorities, and fascist banners displayed at football stadiums. Examples of hostility towards refugees from Ukraine can also be found therein.

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organization founded in Warsaw in 1996. It has campaigned against antisemitism and xenophobia, for peace, intercultural dialogue and human rights both in Poland and internationally. It has actively participated in international civil society networks, including the Global Alliance Against Digital Hate and Extremism (GAADHE) and the International Network Against Cyber Hate (INACH). It takes part in international projects to counter hate speech, Get The Trolls Out and SafeNet.

‘«Shoot them.» Hate speech in the election campaign in Poland’ (full version of the report – PDF).

Additional information:


Zespół The Analogs w nadchodzących miesiącach zagra 19 koncertów pod patronatem kampanii społecznej ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’. Ta legendarna punkrockowa formacja wspiera przekaz antyfaszystowski.

Przesłanie ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ wybrzmi między innymi podczas jesiennych koncertów The Analogs: w Gdańsku (15 września), Szczytnie (16 września), Gorzowie (22 września), Poznaniu (23 września), Kwidzynie (29 września), Legionowie (30 września), Żaganiu (6 października) i Łomży (20 października). Z kolei 24 listopada kapela zagra w Berlinie w popularnej wielokulturowej dzielnicy Kreuzberg.

The Analogs został założony w 1995 roku w Szczecinie. W zaangażowanych społecznie tekstach autorstwa Pawła ‘Piguły’ Czekały, współzałożyciela kapeli, jedną z najważniejszych spraw jest sprzeciw wobec faszyzmu. W jednym z wywiadów muzyk podkreślał: – ‘Faszyzm i rasizm zaczęły być tolerowane na politycznych salonach. Nie trzeba być mocno dociekliwym, aby na portalach społecznościowych lub w wypowiedziach polityków znaleźć tego rodzaju treści. Politycy, kiedy nie mają ludziom nic do zaoferowania, zaczynają ich na siebie szczuć, a tego rodzaju ideologia nadaje się do tego doskonale’.

Zespół The Analogs od wielu lat współpracuje ze Stowarzyszeniem ‘NIGDY WIĘCEJ’. W 2002 roku piosenka ‘Futbol’ ukazała się na składance ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’ wydanej w ramach kampanii ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ prowadzonej przez Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’.

Kampanię ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ zainicjował w 1996 roku twórca Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ Marcin Kornak (ur. 1968 – zm. 2014). Przyłączyli się do niej wykonawcy reprezentujący różne style muzyczne, by wspólnie zaprotestować przeciwko nacjonalizmowi i uprzedzeniom. Kontynuację kampanii ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ stanowi akcja ‘Muzyka Przeciwko Wojnie’, która została zainicjowana w lutym tego roku w pierwszą rocznicę putinowskiej napaści. Poprzez udział w tej akcji muzycy wyrażają solidarność z ukraińskimi uchodźcami i wyrażają poparcie dla Ukrainy.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ zaprasza do współpracy muzyków, wydawców i organizatorów koncertów, którzy chcieliby wydać album, opublikować videoclip albo zorganizować koncert pod patronatem kampanii ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ / ‘Muzyka Przeciwko Wojnie’. Kontakt mailowy: .

Kultowa płyta ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ w 20. rocznicę wydania została opublikowana w całości na portalu YouTube:

Z kolei w 2021 po raz pierwszy na płycie winylowej ukazał się wydany 23 lata wcześniej historyczny album ‘Jedna Rasa – Ludzka Rasa. Muzyka Przeciwko Rasizmowi, część 2’. Płyta jest też w całości dostępna na YouTube:

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 roku niezależną, apolityczną organizacją, która monitoruje incydenty na tle ksenofobicznym. Prowadzi kampanie społeczne, ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’.‎ Od wielu lat współpracuje z Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy w ramach akcji edukacyjnych prowadzonych w trakcie festiwalu Przystanek Woodstock.

Koncerty The Analogs pod patronatem ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ (lista obejmuje koncerty od września 2023 do marca 2024, nie jest jeszcze zamknięta): w Gdańsku (15 września), Szczytnie (16 września), Gorzowie (22 września), Poznaniu (23 września), Kwidzynie (29 września), Legionowie (30 września), Żaganiu (6 października), Łomży (20 października), Pile (27 października), Krakowie (10 listopada), Przemyślu (11 listopada), Berlinie (24 listopada), Częstochowie (2 lutego), Kielcach (9 lutego), Słupsku (16 lutego), Malborku (17 lutego), Olsztynie (23 lutego), Suwałkach (24 lutego) i Trzcielu (8 marca).

Dodatkowe informacje:


Iga Świątek od początku wybuchu wojny wspiera Ukrainę. Także podczas turnieju Rolanda Garrosa nosiła na czapce wstążkę w barwach ukraińskiej flagi. Ten gest solidarności został potępiony przez zwolenników skrajnej prawicy, którzy zamieścili w sieci nienawistne komentarze na temat tenisistki.

Na jednej z niedawnych konferencji prasowych Iga Świątek zapewniła: – ‘Dla mnie oczywiste jest wspieranie Ukrainy. Będę to robić, dopóki wojna się nie skończy’ (14 maja). Z kolei po finałowej wygranej w zeszłorocznym turnieju Rolanda Garrosa Świątek zwróciła się do kibiców ze słowami: – ‘Chcę powiedzieć coś do Ukraińców. Bądźcie silni! Wojna wciąż trwa. […] Staram się wspierać Ukrainę’. 

Wśród wielu życzliwych komentarzy na ten temat społecznego zaangażowania Igi Świątek – w internecie pojawiły się również liczne wypowiedzi atakujące tenisistkę. Ich autorzy kwestionowali jej tożsamość narodową i oskarżali o działania na szkodę Polski: ‘My też zapamiętamy, że nie nosisz biało-czerwonych barw, tylko żółto-niebieskie banderowskich śmieci’, ‘Wstydzisz się polskich barw?’, ‘mam cię w dupie antypolska łajzo’, ‘Ty jesteś Polska czy Ukrainka – k…wa zdecyduj się !!!’ i ‘Zdejmij wreszcie tę kreteńską ukroflagę z dekla!’.

Przedstawiciele skrajnej prawicy pogardliwie wypowiadali się na temat Igi Świątek, zarzucając jej wręcz zdradę z powodu wsparcia udzielanego Ukrainie. Na przykład Marcin Rola w audycji na kanale wRealu24 wygłosił taką oto tyradę o tenisistce (dzień po jej zwycięstwie w finale Rolanda Garrosa): ‘Głupiutka jeszcze dziewczyneczka. […] Pani jest Polką czy pani jest Ukrainką? Jakie pani barwy przyjmuje? […] Ileż można robić ze swojego kraju bantustan? Ileż można ciągle tak się upadlać? […] Do jasnej cholery, reprezentuje pani Polskę albo niech się pani zdecyduje, kogo pani reprezentuje: czy Polskę, czy Ukrainę? Może pani chce tam [wyjechać]?’.

Marcin Rola to twórca skrajnie prawicowego kanału wRealu24 (telewizja internetowa), znanego z propagowania nienawiści i uprzedzeń wobec Żydów, Ukraińców, osób LGBT i innych mniejszości. Rola był rzecznikiem prasowym ruchu Kukiz’15, w 2015 roku z ramienia tego ugrupowania kandydował bez powodzenia do Sejmu. W sierpniu 2022 dzięki współpracy ze Stowarzyszeniem ‘NIGDY WIĘCEJ’ platforma YouTube usunęła kanał wRealu24. Od kilku miesięcy audycje emitowane są na platformie BanBye założonej przez Rolę.

– ‘Skrajna prawica od początku wojny rozsiewa teorie spiskowe i za wszelką cenę dąży do tego, by osłabić w społeczeństwie chęć budowania dobrych, sąsiedzkich relacji z Ukraińcami’ – powiedziała dr Anna Tatar ze Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’. Dodała: – ‘Nie ma tu żadnych hamulców. Nawet tenisistka, która z takimi sukcesami reprezentuje Polskę, jest atakowana przez tę w istocie proputinowską propagandę’. 

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 roku niezależną organizacją antyrasistowską, która prowadzi ‘Brunatną Księgę’ – dokumentację zdarzeń na tle ksenofobicznym i antysemickim. Prowadzi też kampanie społeczne, ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’ oraz uczestniczy w akcjach przeciwdziałających mowie nienawiści w internecie.

Dodatkowe informacje:


The ‘NEVER AGAIN’ Association has called upon the Champions League final referee, Szymon Marciniak, to distance himself from far-right activities.

Marciniak has reportedly promoted and participated in a recent even organized by a Polish far-right leader Slawomir Mentzen, known for his five points slogan: ‘We stand against Jews, gays, abortion, taxation and the European Union’. 

Szymon Marciniak is currently the world’s highest profile football referee. In December 2022, he was tasked by FIFA with refereering the World Cup final. On 10 June 2023, he is going to referee the UEFA Champions League final between Manchester City and Inter, which will take place at Istanbul’s Ataturk Olympic Stadium.

According to reports, Marciniak participated in an event organized by Slawomir Mentzen in Katowice on 29 May. The gathering, under the title ‘Everest’, was billed as a networking event complete with a beer drinking session, but it clearly served the purpose of promoting Mentzen’s political agenda ahead of this year’s parliamentary election in Poland. The event’s poster, distributed through social media, featured Mentzen himself drinking beer from a cup. Another poster featured Marciniak wearing a FIFA referee kit. A post by Mentzen announcing Marciniak’s presence at the ‘Everest’ event was shared on Marciniak’s Facebook fanpage. Marciniak was presented as a speaker on the event’s website alongside Mentzen and Mentzen subsequently praised Marciniak as a ‘genius speaker’.

Slawomir Mentzen is the leader of the far-right Konfederacja (Confederation) party, formed in 2019. According to the party’s co-founder Janusz Korwin-Mikke, its name was inspired by the Confederacy of the South which defended slavery during the American Civil War. The party has been known for its extreme positions against ethnic minorities, migrants and refugees, LGBT and women’s rights.

Mentzen achieved notoriety thanks to publicly presenting his radical ‘five points’ programme in 2019. In 2021 he made international headlines as the producer of a beer named ‘White IPA Matters’, which mocked the Black Lives Matter movement. In 2022, he succeeded Korwin-Mikke in the leadership position.

According to opinion polls, Mentzen’s party has the support of around 10 percent of the Polish voters, but its popularity is much higher among young men who form the bulk of its base. This is especially true among the football fan milieu. According to a research conducted by the Sport Analytics agency in the autumn of 2019, the party was supported by 47 percent of the football fans in Poland.

– ‘We are shocked and appalled by Marciniak’s public association with Mentzen and his brand of toxic far-right politics. It is incompatible with the basic values of fair play such as equality and respect. We call upon the referee to acknowledge his mistake. If he does not do it, we believe UEFA and FIFA should draw consequences’ – said Rafal Pankowski, a co-founder of the ‘NEVER AGAIN’ Association.

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organization established in Warsaw in 1996. In 2012, it implemented the ‘Respect Diversity – Football Unites’ social responsibility programme accompanying the UEFA European Football Championship in Poland and Ukraine. It is a founding member of the Fare network.

Additional information:


On the occasion of the International Day for the Elimination of Racial Discrimination, the ‘NEVER AGAIN’ Association published the ‘Brown Book’ – documentation of racist, xenophobic and homophobic crimes and acts of discrimination in Poland in the years 2020-2023. It also covers discriminatory behaviour at stadiums and racist incidents involving football hooligans.

The long-time author of the ‘Brown Book’ was the late Marcin Kornak (1968-2014), founder of the ‘NEVER AGAIN’ Association, social justice activist and poet. He was the mind behind social campaigns promoting respect and diversity, among them he initiated ‘Let’s Kick Racism out of the Stadiums’ in 1996: the first football campaign against racism and antisemitism in Central and Eastern Europe. 20 March marked the ninth anniversary of his death.

The United Nations General Assembly established 21 March as the International Day for the Elimination of Racial Discrimination in 1966 to commemorate the Sharpeville massacre in South Africa. On this day in 1960, police opened fire on Black people protesting against apartheid. Sixty-nine protesters were killed and one hundred and eighty were injured. The tragic anniversary is commemorated all over the world to express opposition to racism, discrimination, and xenophobia.

The latest edition of the ‘Brown Book’ describes examples of racist flags appearing at stadiums, cases of abuse against Black football players, or antisemitic chants. The hooligans were displaying banners containing Nazi symbols such as the Totenkopf (the sign of a skull used by concentration camp guards), the slogan ‘Blood and honour’ (the motto of the Hitlerjugend), or the Celtic cross (a symbol of white supremacy). They were also manifesting their hostility to refugees from Ukraine by displaying flags with the slogan ‘Stop Ukrainisation’.

– ‘Discriminatory behaviour at Polish stadiums remains virtually unpunished. The football authorities rarely react, and even if any fines are imposed on the clubs, they are usually at a minimum level’, co-author of the report Dr. Anna Tatar said. – ‘The reality of this problem being ignored can be seen, for example, when Motor Lublin hooligans display a banner with the SS motto «Loyalty is our honour». It has been present at the stadium for years, and the club, the city of Lublin as the sponsor, and the Polish Football Association, they all have allowed it to happen’, she added.

The ‘Brown Book’ also documents street demonstrations involving football hooligans where slogans inciting hatred were present. – ‘Shoulder to shoulder with the far right, they participated in anti-refugee protests and attacks on LGBT people. The hooligans also attacked women’s protests against near-total ban on abortion in Poland, and supported the marches of COVID-19 deniers’, representatives of the ‘NEVER AGAIN’ Association emphasised.

Selected examples of events documented in the ‘Brown Book 2020-2023’:

GDANSK. On 4 March 2020, during a football match between Lechia Gdansk and Legia Warszawa, local hooligans displayed a flag in support of Janusz Walus, who was serving a life sentence in South Africa for the murder in 1993 of anti-apartheid activist Chris Hani.

BIALYSTOK. On 28 June 2020, after the match between Jagiellonia Bialystok and Lechia Gdansk, a few local hooligans shouted racist slurs at Jagiellonia’s captain, Taras Romanczuk (a Polish citizen who was born in Ukraine). Men yelled, ‘You’re not Polish!’ and ‘Go back to Ukraine!’

ILAWA. On 12 August 2020, in front of Ilawa Town Hall, a group of men, including Jeziorak Ilawa football hooligans, disrupted a protest against homophobic violence. The aggressors shouted insults at the protesters and threw a banger at them.

NOWY DWOR MAZOWIECKI. On 5 June 2021, during the football match Swit Nowy Dwor Mazowiecki – Polonia Warszawa, local hooligans insulted a black Polonia player, Junior Radzinski. They made monkey chants. The referee failed to react.

LUBLIN. On 8 August 2021, during the football match Motor Lublin – Ruch Chorzow, local hooligans displayed a banner with a slogan used by the SS during World War II: ‘Our honour is loyalty’ (originaly in German: ‘Meine Ehre heißt Treue’).

WARSZAWA. On 30 September 2021, before the Europa League match Legia Warszawa – Lecester City, fans from Warsaw displayed a huge banner which mocked the gesture of taking a knee by English players in support of Black Lives Matter. The banner included the words: ‘Kneel before his majesty’.

SOSNOWIEC. On 4 March 2022, during the football match between Zaglebie Sosnowiec and GKS Katowice, the local hooligans chanted an anti-Roma slogan inciting violence against the opponents. They chanted: ‘Kill the Gypsy!’.

KIELCE. On 16 July 2022, during the football match between Korona Kielce and Legia Warszawa, local hooligan supporters displayed a racist flag bearing an inscription ‘BHBD’ (an acronym standing for words ‘White honour, white pride’ from the lyrics of a song by a  neo-Nazi rock band Konkwista 88: ‘It was a fight to the end for white honour and blood / For white pride, for the Celtic cross’).

TYCHY. On 13 August 2022, during the football match between GKS Tychy and Wisla Krakow, visiting supporters chanted antisemitic slurs at the club from Tychy: ‘F*ck the Jews, mother f*ckers!’

WROCLAW. On 26 February 2023, two days after the anniversary of Russia’s aggression against Ukraine, during the football match between Slask Wroclaw and Lech Poznan hooligans of the local club hung up a banner on the fencing around the playing field which displayed a crossed out Ukrainian coat-of-arms. On 1 March, the Ekstraklasa (top division) disciplinary body imposed a fine of 15,000 PLN (3,000 Euro) on Slask.

The ‘NEVER AGAIN’ Association has run the campaign ‘Let’s Kick Racism out of the Stadiums’ since the mid-1990s. Its aim is to combat racism and discrimination at stadiums. One of its main components is monitoring and reporting of hate crimes and hate speech cases.

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organisation founded in Warsaw in 1996. It has monitored hate crimes and hate speech as well as campaigned against antisemitism and xenophobia, for peace, intercultural dialogue and human rights both in Poland and internationally.

From 1 March 2022 to 1 March 2023, data collection for the ‘Brown Book’ was supported by the Henryk Wujec Civic Fund. Henryk Wujec (1940-2020) was an activist of the Workers’ Defence Committee (KOR) in the 1970s, political prisoner in the 1980s, member of the International Auschwitz Council and civil society mentor.

‘Brown Book 2020-2023’ (full version of the report):

Additional information: