FREE SPEECH AT STAKE IN POLISH LEGAL BATTLE OVER 1941 POGROM TRUTH

A Polish far-right activist with US links is suing a co-founder of the ‘NEVER AGAIN’ Association. At the centre of the case are issues of freedom of speech, Holocaust distortion and the 1941 pogrom in Jedwabne.

Far-right activist Tomasz Sommer has filed a lawsuit with the District Court in Warsaw against Rafal Pankowski, a professor at Warsaw’s Civitas University and co-founder of the anti-racist ‘NEVER AGAIN’ Association.

In a response submitted to the court in February 2026, defense counsel Dr Wojciech Marchwicki characterized the lawsuit as an attempt to ‘eliminate the possibility of justified criticism’ regarding historical scholarship in contemporary Poland.

Sommer is a close associate of Grzegorz Braun, the notorious Member of the European Parliament whose claim to fame includes a fire-extinguisher attack on a Chanuka ceremony in the Polish Parliament in 2023. Braun has repeatedly denied the existence of gas chambers at Auschwitz-Birkenau.

Sommer is an active YouTuber and editor of far-right publications as well as Non-Resident Research Fellow at the Institute of World Politics (IWP) in Washington, DC. The IWP has several high-profile connections to the MAGA movement and figures associated with the American far right.

He alleges that Pankowski violated his personal rights by criticising a film which Sommer produced about the 1941 pogrom in Jedwabne (north-eastern Poland). Sommer is demanding that numerous witnesses be called to testify, including Poland’s former President Aleksander Kwasniewski and Chief Rabbi Michael Schudrich, as well as Polish-American activist and author Marek Chodakiewicz who is the head of the IWP’s Center for Intermarium Studies.

Rafal Pankowski is a sociologist and political scientist, a visiting professor at universities on several continents, an advisor to European institutions in the field of countering radicalization, and a Rotary Peace Fellow. For his work combating xenophobia and prejudice, he has received numerous distinctions including the Honorary Medal of the Warsaw Ghetto Uprising, awarded by the Association of Jewish Veterans and Victims of World War II.

According to Sommer, Pankowski damaged his good name by criticising the film entitled ‘Jedwabne: The True Story,’ published on YouTube in 2023. Sommer’s film had received financial support (over 80,000 zloty / $20,000) from the Patriotic Fund, an institution subordinate to the Ministry of Culture and National Heritage during the period of Law and Justice (PiS) rule.

This 68-minute documentary presents a curious interpretation of the events of 10 July 1941. The author denies the responsibility of the Polish perpetrators for the massacre of several hundred Jews in Jedwabne, thereby questioning the findings of the official investigation, and claims that behind-the-scenes actions by Jews aimed to conceal the ‘truth about Jedwabne’.

In a comment to the liberal Israeli daily ‘Ha’aretz’ in August 2023, the co-founder of ‘NEVER AGAIN’ said that the film ‘seeks to distort a pogrom in the town of Jedwabne in which Poles killed at least 340 Jews on July 10, 1941. Most of the victims were locked inside a barn that was set on fire.’ It ‘alleges that the accusations against Poles for the pogrom have been invented by a Jewish-led conspiracy,’ Pankowski said.

According to Sommer, the opinion expressed in the newspaper constituted a violation of his ‘good name as a scholar, historian, filmmaker, and ordinary person’ and of his ‘dignity as a person who rightly believes in his own worth.’

Although the article in ‘Ha’aretz’ had been published in 2023, Sommer filed his lawsuit only in the autumn of 2025. Sommer is demanding, among other remedies, the publication of an apology on the Israeli daily’s website and 10,000 zloty to be paid to his organization.

The defendant, Prof. Pankowski is represented by Dr Wojciech Marchwicki of the Rödl & Partner law firm, author of numerous publications on constitutional and procedural law, regularly recommended by international, independent legal rankings as a leading lawyer in Poland.

In a response to the lawsuit submitted to the court in February 2026, Dr Marchwicki stated: ‘The statements cited in the article were, on the one hand, a reliable summary of the content of the film and, on the other hand, incorporated an assessment of that content justified by the circumstances.’

According to Dr. Marchwicki, ‘In essence, the lawsuit filed in this case constitutes an attempt to eliminate the possibility of justified criticism [of the film]. On the one hand, the plaintiff tries to present himself as a reliable historian, but on the other hand he does not allow the possibility of his work being evaluated by other participants in the public debate. This is a strikingly inconsistent position.’

The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent civil society organisation founded in Warsaw in 1996. It has campaigned against racism, antisemitism, and xenophobia, for peace, intercultural dialogue, and human rights. ‘NEVER AGAIN’ has actively participated in international civil society networks, including the Alliance Against Genocide (AAG), the European Network for Countering Antisemitism through Education (ENCATE), and the European Practitioners Network Against Antisemitism (EPNA).

If you would like to express solidarity, write to info@neveragainassociation.org .

More information:

www.NeverAgainAssociation.org
www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ
www.linkedin.com/company/never-again-association
https://neveragainnw.bsky.social

https://www.instagram.com/stowarzyszenie_nigdy_wiecej

JEDWABNE I WOLNOŚĆ SŁOWA PRZED SĄDEM

Współpracownik Grzegorza Brauna pozwał do sądu współzałożyciela Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’. W tle wolność słowa, pogrom w Jedwabnem i zemsta za krytyczne wypowiedzi o skrajnej prawicy.

Tomasz Sommer, bliski współpracownik Grzegorza Brauna, youtuber i redaktor dwutygodnika ‘Najwyższy Czas’ skierował do Sądu Okręgowego w Warszawie pozew przeciwko Rafałowi Pankowskiemu, profesorowi Uniwersytetu Civitas i współzałożycielowi antyrasistowskiego Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’.

Zdaniem Sommera, Pankowski naruszył jego dobra osobiste, krytykując wyprodukowany przez Sommera film na temat pogromu w Jedwabnem w 1941 r. Sommer domaga się przesłuchania licznych świadków z Polski, w tym byłego prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, naczelnego rabina Michaela Schudricha, a nawet z USA.

Sommer, znany ze swoich skrajnie prawicowych poglądów, był jednym z mówców podczas kongresu zorganizowanego przez Konfederację Korony Polskiej Brauna w Łochowie 31 stycznia 2026. W swoim skandalicznym wystąpieniu przyrównał współczesną Polskę do obozu Auschwitz, co wywołało reakcję prokuratury. Wcześniej, podczas publicznego spotkania z udziałem oskarżonego o szpiegostwo na rzecz Rosji Mateusza Piskorskiego, Braun przedstawił zarówno Sommera, jak i Piskorskiego jako ‘skrzydłowych frontu gaśnicowego’.

Pankowski to socjolog i politolog, wykładowca uniwersytecki na kilku kontynentach, ekspert instytucji europejskich w dziedzinie przeciwdziałania radykalizacji i członek rady programowej Instytutu im. Gabriela Narutowicza. Za walkę z ksenofobią i uprzedzeniami został odznaczony m. in. Medalem Honorowym Powstania w Getcie Warszawskim przyznanym przez Stowarzyszenie Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej.

Według Sommera, Pankowski naruszył jego dobre imię, krytykując opublikowany w 2023 r. na YouTube film pt. ‘Jedwabne. Historia prawdziwa’. Film Sommera otrzymał wsparcie finansowe (ponad 80 tys. złotych) od Funduszu Patriotycznego, którego operatorem był Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego, instytucja podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego w czasach rządów PiS.

Ta 68-minutowa produkcja przedstawia specyficzną interpretację wydarzeń z 10 lipca 1941 roku. Autor stawia tezę, że za zbrodnię na Żydach w Jedwabnem nie odpowiadają Polacy, kwestionując tym samym ustalenia śledztwa IPN, a ukryciu ‘prawdy o Jedwabnem’ służyć mają zakulisowe działania lobby żydowskiego. W wypowiedzi dla izraelskiego dziennika ‘Ha’aretz’ w sierpniu 2023 r. współzałożyciel ‘NIGDY WIĘCEJ’ stwierdził, że film ‘miał na celu zniekształcenie’ prawdy o pogromie w Jedwabnem, a Sommer propagował wizję, w świetle której ‘oskarżenia wobec Polaków o pogrom zostały wymyślone w ramach spisku kierowanego przez Żydów’.

Według Sommera opinia wyrażona na łamach gazety stanowiła naruszenie jego ‘dobrego imienia jako naukowca, historyka, twórcy filmowego oraz zwykłego człowieka’ i ‘godności jako osoby cieszącej się słusznym przekonaniem o własnej wartości’.

Chociaż publikacja artykułu w ‘Ha’aretz’ miała miejsce kilka lat temu, Sommer złożył swój pozew dopiero jesienią 2025 r. Jego reprezentantem został radca prawny Jarosław Litwin, znany z reprezentowania skrajnie prawicowych działaczy i influencerów, takich jak Jacek Międlar i Marcin Rola.

Sommer żąda m. in. opublikowania przeprosin na stronie internetowej izraelskiego dziennika oraz 10 tysięcy złotych na rzecz ‘Najwyższego Czasu’.

Pozwanego reprezentuje dr Wojciech Marchwicki z Kancelarii Roedl, autor licznych publikacji dotyczących prawa konstytucyjnego i procesowego, regularnie rekomendowany przez międzynarodowe, niezależne rankingi prawnicze jako wiodący prawnik w dziedzinie rozwiązywania sporów w Polsce.

W przesłanej do sądu w lutym 2026 r. odpowiedzi na pozew stwierdził: ‘Wypowiedzi przywołane w artykule stanowiły z jednej strony rzetelne podsumowanie treści zawartych w filmie, z drugiej zaś strony połączone były z uzasadnioną okolicznościami oceną tych treści’.

Zdaniem dr. Marchwickiego:  ‘W istocie pozew złożony w niniejszej sprawie jest próbą wyeliminowania możliwości uzasadnionej krytyki. Z jednej strony powód usiłuje przedstawić siebie jako rzetelnego historyka, z drugiej jednak strony nie dopuszcza możliwości oceny jego pracy przez innych uczestników debaty publicznej. Jest to stanowisko rażąco niespójne’.

Jak podkreśla Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’, sprawa wytoczona przez Sommera będzie sprawdzianem wolności słowa w obronie prawdy historycznej we współczesnej Polsce.

Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 roku niezależną organizacją antyrasistowską, która prowadzi ‘Brunatną Księgę’ – dokumentację zdarzeń na tle ksenofobicznym i antysemickim, uczestniczy w działaniach przeciwdziałających mowie nienawiści. Należy do międzynarodowych sieci społeczeństwa obywatelskiego, m. in. European Practitioners Network against Antisemitism (EPNA) i European Network for Countering Antisemitism Through Education (ENCATE).

Dodatkowe informacje:

www.nigdywiecej.org

www.facebook.com/Respect.Diversity 

www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ 

www.linkedin.com/company/never-again-association

https://neveragainnw.bsky.social

https://www.instagram.com/stowarzyszenie_nigdy_wiecej