The ‘NEVER AGAIN’ Association has published a REPORT part of its ‘Brown Book’ monitoring activity – on incidents targeting Muslims in Poland in 2017-2018. The association calls for the condemnation of xenophobic violence and for solidarity with those who experience it.

Former Gdansk mayor the late Pawel Adamowicz was viciously criticized for his efforts to support refugees and to create a migration policy based on respect for diversity. Two weeks before his death, the public prosecutor discontinued proceedings regardingdeath certificates’ that the ultra-nationalist All-Polish Youth addressed to Adamowicz and ten other city mayors for signing a declaration of cooperation aimed at the integration of migrants in Polish cities. On 20 January, Muslims joined in prayer at the ecumenical funeral mass to mourn the assassination of the Gdansk mayor.

Examples of events documented in the ‘Brown Book’ include, amongst many others, the following incidents:

A group of men assaulted a Pakistani citizen. According to the victim, They shouted, <Osama, Osama!>. Then they asked if I was a Muslim.’ As a result of the incident he had a broken nose, broken teeth, as well as head and chest injuries. (Ozorkow, 3 January 2017)

Two unidentified individuals beat up a student from Saudi Arabia. The attacked man received several fist blows to his face. (Zakopane, 8 January 2017)

Three men attacked Pakistani workers of a restaurant. They shouted abusive words, like ‘dirtbags and ‘terrorists’. Moreover, one of the assailants forced his way behind the counter, hit one of the Pakistanis and pushed him onto a hot grill. The two remaining perpetrators beat up the owner of the facility as well as another employee. (Swidwin, 8 April 2017)

Four men took part in an assault on a kebab shop. They verbally abused one of the employees, a Bangladeshi citizen, with words including ‘you turban and ‘you nigger’ and spat on him. The perpetrators also threw chairs at the remaining employees and demolished the interior of the shop. (Lodz, 17 April 2017)

An unidentified man spat at a girl who wore a hijab. The teenage victim was participating in an educational excursion for young people from Germany. (Lublin, 21 June 2017)

A man and an accompanying woman assaulted a Chechen woman dressed in traditional Muslim garb. The assailant shouted at her, ‘You fucking Muslim!’, ‘To the gas chamber!’ and ‘Fuck off from here! He pushed her down to the ground and kicked her head and the rest of her body. (Warsaw, 7 September 2017)

Unknown perpetrators devastated a mosque. Surveillance cameras recorded two masked men breaking a few dozen window panes in the building by throwing stones and lumps of concrete. (Warsaw, 27 November 2017)

An unidentified man attacked a student from Saudi Arabia; he punched him in the face and shouted: ‘If you are to explode, do it where you came from! (Lodz, 8 January 2018)

In a kebab shop an assailant aimed a firearm at three Moroccan citizens and shouted that they are to ‘get the fuck out of Poland’ and that ‘Poland is for Poles’. (Gniezno, 12 February 2018)

An owner of a similar shop, an Egyptian national, was beaten by three men with a metal stick. (Warsaw, 13 May 2018)

Another Egyptian victim, belonging to the Coptic Catholic Church, made the following statement: ‘They were very aggressive. They said I was an Islamist and an Arab. When I showed them the cross I was wearing and said I was a Christian, one of the men spat on [my cross] and attacked me with his fists.’ (Krasnystaw, 31 August 2018)

In a bus two Turkish passengers were attacked by five apparent fans of football club Legia Warsaw. One of the victims, a dual citizen of Turkey and Poland, said, ‘They began to call us names, <Dirtbags, get the fuck out of here>. They were getting more and more aggressive. They sang a racist song (…) One of them severely head-butted me in the face.’ (Warsaw, 15 December 2018)

At a railway station, a group of a dozen or so men attacked three Arab students. The assailants hit one of them on the back of the head and pushed him down to the ground, forced the second onto the tracks just before the departure of the train, and beat the third until he lost consciousness. (Katowice, 22 December 2018)

– ‘This carefree show of hatred towards Muslims or people perceived as Muslims often stems from the rhetoric used by politicians, celebrities and other public figures in the media. They use negative stereotypes and derogatory expressions and this, in an unavoidable manner, facilitates xenophobic attitudes towards representatives of various minorities’, said Dr Anna Tatar, the author of the report.

The ‘Brown Book’ gathers examples of such public rhetoric which contains prejudice against Muslims or direct calls for violence towards them. The monitoring activity noted words by the regional curator of education Barbara Nowak when she told the King Jan Sobieski Secondary School students, ‘The patron of your school was a wonderful king who managed to save the whole of Europe from Islam. You must follow his example (Krakow, 11 September 2018). In turn, Wojciech Cejrowski (right-wing author and commentator) posted an appeal on Twitter (19 October) to send in photographs of Muslims living in Poland. In response, Internet users began, without asking for permission, to take photographs of women with hijabs and Arab men and to publish them with derogatory commentaries: e.g. ‘Muslim savages’; ‘more and more of them can be seen in Poland, they should be chased away while it’s still possible because the plague spreads quickly’.

For many years, xenophobic commentaries can be heard in broadcasts aired by the nationalist Catholic radio station, Radio Maryja. The ‘Brown Book’ for 2018 contains, amongst others, the words uttered by Tadeusz Rydzyk, director of the Torun-based station, who in a programme on the subject of ‘mixed marriages’ said, ‘I look, for instance, at Polish women who see some man and they like him because he has a darker skin… and then with this Arab, it’s like <go join the harem, go there>. So, it’s like that, this is dramatic. (11 December). This statement failed to trigger any response from the National Broadcasting Council or from Church authorities.

In 2018, following an intervention by the ‘NEVER AGAIN’ Association, the Allegro online e-commerce platform removed T-shirts showing slogans and symbols derogatory to the Muslim faith such as ‘Stop Islam and a drawing of a mosque crossed out.

In Poland there are, according to various estimates, between 15 and 25 thousand Muslims which accounts for less than 0.1% of the total population.

NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organization, founded by the late Marcin Kornak (1968-2014) to monitor incidents of a xenophobic nature. It also conducts educational campaigns such as ‘Music Against Racism’ and ‘Let’s Kick Racism out of Stadiums’.

The ‘Brown Book’ is a monitoring activity, carried out by ‘NEVER AGAIN’, of racist, xenophobic and antisemitic incidents since the mid-1990s.

NEVER AGAIN’s ‘Brown Book’ documentation of selected Islamophobic incidents from 2017 and 2018:  READ PDF 

Additional information:



Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ” opublikowało raport o wybranych napaściach na muzułmanów w latach 2017-2018 w Polsce, odnotowanych w monitoringu „Brunatna Księga”. W związku z obchodami Dnia Islamu w Kościele katolickim (26 stycznia) stowarzyszenie apeluje o potępienie aktów ksenofobicznej przemocy i o solidarność z tymi, którzy jej doświadczają.

Za działania na rzecz uchodźców i tworzenie polityki migracyjnej opartej na szacunku wobec różnorodności obrażany był śp. Paweł Adamowicz, prezydent Gdańska. Dwa tygodnie przed jego śmiercią Prokuratura Rejonowa Gdańsk-Śródmieście umorzyła postępowanie w sprawie „aktów zgonu”, które Młodzież Wszechpolska wystawiła Adamowiczowi i prezydentom dziesięciu innych miast za podpisanie deklaracji o współpracy „w celu przyjaznego przyjęcia imigrantów”. 20 stycznia prezydenta Gdańska pożegnali także muzułmanie, którzy modlili się podczas ekumenicznej mszy pogrzebowej.

Przykłady zdarzeń udokumentowanych w „Brunatnej Księdze” (spośród wielu innych):

Grupa mężczyzn pobiła obywatela Pakistanu. Poszkodowany relacjonował: „Krzyczeli: <Osama, Osama!>. Potem zapytali, czy jestem muzułmaninem”. W wyniku zdarzenia miał złamany nos, wybite zęby, obrażenia głowy i klatki piersiowej (Ozorków, 3 stycznia 2017).

Dwaj nierozpoznani sprawcy pobili studenta pochodzącego z Arabii Saudyjskiej. Poszkodowany mężczyzna otrzymał kilka ciosów pięścią w twarz (Zakopane, 8 stycznia 2017).

Trzech mężczyzn zaatakowało pochodzących z Pakistanu pracowników lokalu gastronomicznego. Obrzucili ich wyzwiskami „Brudasy” i „Terroryści”. Ponadto jeden z napastników wtargnął za bar, uderzył jednego z Pakistańczyków i pchnął go na gorący ruszt. Dwaj pozostali sprawcy pobili właściciela lokalu oraz drugiego pracownika (Świdwin, 8 kwietnia 2017).

Czterech mężczyzn napadło na bar z kebabem. Jednego z pracowników, obywatela Bangladeszu, wyzywali: „Ty turbanie” i „Czarnuchu”, a także opluli. Sprawcy rzucali też krzesłami w stronę pozostałych osób z obsługi oraz zdemolowali wnętrze lokalu (Łódź, 17 kwietnia 2017).

Nierozpoznany mężczyzna opluł dziewczynę, która nosiła hidżab (tj. chustę zgodnie z zasadami islamu zakrywającą włosy i szyję). Poszkodowana nastolatka była uczestniczką wyjazdu edukacyjnego dla młodzieży z Niemiec (Lublin, 21 czerwca 2017).

Mężczyzna i towarzysząca mu kobieta pobili Czeczenkę ubraną w tradycyjny muzułmański strój. Napastnik wykrzykiwał pod jej adresem: „Pier…lona muzułmanka!”, „Do gazu!” i „Spier… stąd!”. Przewrócił ją też na ziemię i kopał po głowie i całym ciele (Warszawa, 7 września 2017).

„Nieznani sprawcy” zdewastowali meczet. Kamery monitoringu zarejestrowały dwóch zamaskowanych mężczyzn, którzy wybili w budynku kilkanaście szyb, obrzucając go kamieniami i kawałkami betonu (Warszawa, 27 listopada 2017).

Nierozpoznany mężczyzna zaatakował studenta pochodzącego z Arabii Saudyjskiej: uderzył go pięścią w twarz i wykrzykiwał: „Jak masz wybuchać, to u siebie!” (Łódź, 8 stycznia 2018).

W barze z kebabami napastnik wycelował z broni w trzech obywateli Maroka i krzyczał, że mają „wypier…ać z Polski” oraz „Polska jest dla Polaków” (Gniezno, 12 lutego 2018).

Właściciela podobnego lokalu, obywatela Egiptu, trzech mężczyzn pobiło metalową pałką (Warszawa, 13 maja 2018).

Inny zaatakowany Egipcjanin, należący do Kościoła katolickiego obrządku koptyjskiego, relacjonował: „Byli bardzo agresywni. Powiedzieli, że jestem islamistą, Arabem. Pokazałem im krzyż, który noszę, i powiedziałem, że jestem chrześcijaninem, wtedy jeden z mężczyzn go opluł i rzucił się na mnie z pięściami” (Krasnystaw, 31 sierpnia 2018).

W autobusie dwóch pasażerów pochodzenia tureckiego zostało zaatakowanych przez pięciu pseudokibiców Legii Warszawa. Jeden z poszkodowanych, obywatel Turcji i Polski, relacjonował: „Zaczęli nas wyzywać: <Brudasy, wyp…ać stąd>. Byli coraz bardziej agresywni. Śpiewali rasistowską piosenkę. (…) Jeden z nich uderzył mnie mocno z główki w twarz” (Warszawa, 15 grudnia 2018).

Na dworcu kolejowym grupa kilkunastu mężczyzn zaatakowała trzech studentów pochodzenia arabskiego. Napastnicy uderzyli jednego z nich w tył głowy i powalili na ziemię, drugiego zepchnęli na tory tuż przed odjazdem pociągu, a trzeciego pobili do nieprzytomności (Katowice, 22 grudnia 2018).

– „Ta łatwość okazywania nienawiści wobec muzułmanów lub osób postrzeganych jako muzułmanie bierze się często z języka – tego, którym w wypowiedziach medialnych posługują się politycy, celebryci czy inne osoby publiczne. Używają negatywnych stereotypów i obraźliwych sformułowań, a to w nieunikniony sposób wpływa na ksenofobiczne postawy względem przedstawicieli różnych mniejszości” – powiedziała dr Anna Tatar, autorka raportu.

„Brunatna Księga” gromadzi również wybrane przykłady takich publicznych wypowiedzi odwołujących się do uprzedzeń wobec muzułmanów bądź wręcz nawołujących do wrogości wobec nich. W monitoringu odnotowano m.in. słowa wygłoszone do uczniów II LO im. Króla Jana III Sobieskiego przez małopolską kurator oświaty Barbarę Nowak: „Patron waszej szkoły to wspaniały król, który potrafił obronić całą Europę przed islamem. Musicie brać z niego przykład” (Kraków, 11 września 2018). Z kolei Wojciech Cejrowski zamieścił na Twitterze (19 października) apel o nadsyłanie zdjęć muzułmanów mieszkających w Polsce. W odpowiedzi internauci w sposób niedopuszczalny, bez pytania o zgodę, robili zdjęcia kobietom w chustach i mężczyznom pochodzenia arabskiego, a następnie publikowali je wraz z obelżywymi komentarzami, np. „Dzikusy muzułmańskie, coraz więcej ich widać w Polsce, trzeba ich gonić, póki jeszcze można, ta zaraza rozprzestrzenia się szybko”.

Od wielu lat ksenofobiczne komentarze wygłaszane są też na antenie Radia Maryja. W „Brunatnej Księdze” za 2018 r. znalazły się m.in. słowa wypowiedziane przez dyrektora toruńskich mediów, o. Tadeusza Rydzyka, który w audycji na temat „małżeństw mieszanych” stwierdził: „Ja np. patrzę, jak Polki zobaczą, spodoba im się taki jakiś mężczyzna, bo ciemniejsza cera i tego… i z tym Arabem i później jest <idź do haremu, jedź tam>. No tak jest, to są dramaty” (11 grudnia). Wypowiedź ta pozostała bez reakcji m.in. Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji i władz kościelnych.

W 2018 r. po interwencji Stowarzyszenia „NIGDY WIĘCEJ” z platformy Allegro zostały usunięte koszulki, na których widniały obrażające muzułmanów slogany i symbole, np. napis „Stop islam”, a także rysunek przekreślonego meczetu.

W Polsce mieszka, według różnych szacunków, od 15-25 tys. muzułmanów, tj. mniej niż 0,1% populacji kraju.

Dzień Islamu w Kościele katolickim w Polsce obchodzony jest od 2001 r. Podczas chrześcijańsko-muzułmańskich spotkań odczytywane są fragmenty Biblii i Koranu, prowadzone są modlitwy i debaty, a uroczystości kończą się agapą (tj. wspólnym posiłkiem, braterską ucztą). Tematykę obchodów wyznacza coroczne przesłanie kierowane do muzułmanów przez Papieską Radę ds. Dialogu Międzyreligijnego z okazji zakończenia miesiąca postu (ramadanu). W maju 2018 r. w orędziu tym zachęcano do wspólnej pracy „na rzecz harmonii w społeczeństwie coraz bardziej wieloetnicznym, wieloreligijnym i wielokulturowym”.

Dzień Islamu w Kościele katolickim w Polsce organizowany jest przez Radę Wspólną Katolików i Muzułmanów oraz Komitet ds. Dialogu z Religiami Niechrześcijańskimi Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego z ramienia Konferencji Episkopatu Polski.

Papież Franciszek wielokrotnie apelował o szacunek wobec muzułmanów. Już kilka dni po konklawe w jednym z przemówień zapowiadał: „Bardzo ważne jest intensyfikowanie dialogu między różnymi religiami. Myślę nade wszystko o dialogu z islamem i bardzo sobie cenię obecność podczas mszy św. inaugurującej moją posługę tak wielu przedstawicieli władz religijnych i świeckich świata islamskiego” (22 marca 2013).

Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ” jest założoną w 1996 roku przez Marcina Kornaka (ur. 1968-zm. 2014) niezależną, apolityczną organizacją ekspercką, która monitoruje incydenty na tle ksenofobicznym. Prowadzi kampanie społeczne, m.in. „Muzyka Przeciwko Rasizmowi” i „Wykopmy Rasizm ze Stadionów”.‎

„Brunatna Księga” to monitoring zdarzeń na tle rasistowskim, ksenofobicznym i antysemickim prowadzony od połowy lat dziewięćdziesiątych przez Stowarzyszenie „NIGDY WIĘCEJ”. Jego pomysłodawcą i wieloletnim redaktorem był śp. Marcin Kornak. W publikacji tej opisywane są zabójstwa, pobicia, wyzwiska, akty dyskryminacji, demonstracje uliczne, dewastacje nekropolii i pomników, a także przykłady mowy nienawiści w debacie publicznej.

Wybór zdarzeń islamofobicznych (za lata 2017-2018) udokumentowanych w monitoringu „Brunatna Księga” Stowarzyszenia „NIGDY WIĘCEJ”: PLIK PDF

Dodatkowe informacje: