W pierwszych tygodniach po agresji Rosji przeciwko Ukrainie, w obliczu wielkiej liczby uchodźców wojennych, polskie społeczeństwo zareagowało olbrzymią falą solidarności, gościnności i pomocy. Jednak obok licznych gestów wsparcia dla walczącej o wolność Ukrainy pojawiły się też próby podsycania niechęci wobec uchodźców, a nawet otwartego usprawiedliwiania putinowskiej inwazji.
Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ apeluje o solidarność z uchodźcami z Ukrainy, nieuleganie ksenofobicznej propagandzie i dezinformacji. Zachęca też do konsekwentnego wspierania działań na rzecz pomocy uchodźcom.
Stowarzyszenie opublikowało nowy raport pt. ‘Zachowajmy solidarność z uchodźcami’ o przypadkach dyskryminacji i mowy nienawiści wobec Ukraińców, uchodźców i mniejszości narodowych w Polsce w kontekście trwającej wojny.
Jak wskazują autorzy raportu, zdecydowana większość tego typu zdarzeń jest wynikiem działań grup skrajnie prawicowych, łączących wrogość wobec Ukraińców z antysemityzmem i sprzyjaniem brutalnemu reżimowi Putina. Ugrupowania te nie cieszą się szerokim poparciem społecznym, robią jednak wszystko, by skłócać Polaków i Ukraińców, rozsiewać nienawistne treści, teorie spiskowe i fałszywe informacje, przede wszystkim w przestrzeni internetowej.
Do najbardziej kuriozalnych i szkodliwych antysemickich teorii spiskowych należy ta o ‘Niebiańskiej Jerozolimie’, wedle której Żydzi z Izraela planują zasiedlić tereny południowo-wschodniej Ukrainy. W takim ujęciu winę za wybuch wojny rzekomo ponoszą właśnie Żydzi. Teoria ta była propagowana m.in. przez byłego warszawskiego radnego Rafała Mossakowskiego podczas manifestacji w stolicy (12 marca) czy przez Marcina Rolę, założyciela kanału wRealu24, w trakcie spotkania w Legnicy (17 marca).
W raporcie odnotowano również akty rasistowskiej przemocy wobec ciemnoskórych uchodźców z Ukrainy, gwałt na 19-letniej Ukraince, próby wyłudzenia i oszustwa pod pretekstem udzielania pomocy, utrudnianie ukraińskim dzieciom dostępu do edukacji, odmawianie pomocy uchodźcom z powodu ich narodowości, wyznania (prawosławnego) i pochodzenia (Romowie oraz uchodźcy wojenni pochodzący z krajów afrykańskich i azjatyckich) czy wreszcie organizowanie ksenofobicznych spotkań i manifestacji, także w ośrodkach kultu religijnego.
Wybrane przykłady zdarzeń udokumentowanych w raporcie ‘Zachowajmy solidarność z uchodźcami’:
OPOLE. 24 lutego, a także w kolejnych tygodniach Katarzyna Sokołowska, szefowa Fundacji Wołyń Pamiętamy, zamieszczała na swoich profilach na Facebooku i Twitterze materiały o charakterze antyukraińskim. W dniu, w którym rozpoczęła się wojna, Sokołowska napisała: ‘Czy zmierzające do nas hordy Ukraińców ktoś będzie «prześwietlał»?’.
PRZEMYŚL. 1 marca w pobliżu dworca kolejowego pseudokibice piłkarscy uzbrojeni w kije bejsbolowe i butelki atakowali ciemnoskórych uchodźców z ogarniętej wojną Ukrainy. Agresywni mężczyźni ‘patrolowali’ w grupach ulice i wykrzykiwali ksenofobiczne hasła.
WARSZAWA. 1 marca podczas audycji wyemitowanej na własnym kanale na YouTube skrajnie prawicowy celebryta Wojciech Cejrowski prezentował argumenty uzasadniające decyzję o wywołaniu wojny przez Putina, odpowiedzialnością obarczając Polskę i kraje zachodnie.
WARSZAWA. 4 marca Marcin Rola i Piotr Szlachtowicz z kanału wRealu24 prowadzili transmisję na żywo na YouTube z Przemyśla z okolic dworca głównego. Rozpowszechniali fałszywe informacje na temat rzekomych fizycznych ataków ze strony uchodźców wojennych, którzy nie są obywatelami Ukrainy. Rola określił ich jako ‘ludzi o innej karnacji skóry niż europejska’.
GDYNIA. 17 marca klub piłkarski Arka Gdynia poinformował, że uchodźcy z Ukrainy będą mogli otrzymać darmowe wejściówki na mecz. W odpowiedzi na ten gest solidarności niektórzy pseudokibice zamieścili komentarze o rzekomym uprzywilejowaniu Ukraińców kosztem Polaków: twierdzili, że uchodźcy są na ‘wczasach all inclusive’, ‘wszystko dostają za darmo’ i ‘nie dzieje im się żadna krzywda’.
WARSZAWA. 1 kwietnia w Sejmie odbyła się konferencja prasowa, podczas której lider Ruchu Narodowego i poseł Konfederacji Robert Winnicki oraz Michał Wawer (wiceprezes RN) zaprezentowali projekt ‘ustawy o moratorium na przyznawanie obywatelstwa polskiego’. Według projektu, moratorium takie miałoby obowiązywać przez dziesięć lat (sic!). Odnosząc się do uchodźców z Ukrainy Winnicki deklarował: ‘Mówimy zdecydowane «nie» zmianie struktury narodowościowej państwa polskiego’.
WARSZAWA. 4 kwietnia nadawca podpisany jako Marcin Mikołajczak rozesłał groźby śmierci i antyukraińskie wyzwiska do kilku osób publicznych, między innymi posła do Parlamentu Europejskiego Radosława Sikorskiego (byłego marszałka Sejmu i ministra spraw zagranicznych) oraz dr. Macieja Laska (posła Platformy Obywatelskiej i byłego przewodniczącego Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych).
LONDYN. 5 kwietnia Jakub Grygowski, prezes londyńskiego oddziału, członek Rady Krajowej i pełnomocnik partii KORWiN w Wielkiej Brytanii i Irlandii, opublikował na Twitterze kolejny z serii komentarzy, w których negował rosyjskie zbrodnie wojenne popełnione w czasie wojny w Ukrainie: ‘Aktor Zełensky nie chciał zostawić na lodzie kolegów z branży. Po zostaniu prezydentem załatwił im role życia z widownią liczoną w miliardach… pozwolił im grać trupy leżące na ulicach’.
Od pierwszych dni wojny w mediach społecznościowych ukazywały się informacje o tym, że w kilku miastach Polski niektórzy właściciele mieszkań odmawiali ich wynajmowania uchodźcom z Ukrainy. W ogłoszeniach zamieszczali adnotacje o wydźwięku dyskryminującym: ‘Nie zgadzamy się na wynajem dla obcokrajowców’, ‘Goście z Ukrainy proszę nie dzwonić’, ‘Rodzinom z Ukrainy podziękuję’ czy ‘Obywatelom Ukrainy dziękuję’.
Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ apeluje o solidarność z uchodźcami z Ukrainy, nieuleganie ksenofobicznej propagandzie i dezinformacji. Zachęca też do wspierania działań na rzecz pomocy uchodźcom prowadzonych przez Polską Akcję Humanitarną: https://www.pah.org.pl/wplac/?form=ukraina
Także Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy, z którą Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ współpracuje od wielu lat, wspiera ofiary wojny: przekazuje sprzęt medyczny dla szpitali w Ukrainie, a także dla placówek w Polsce, które opiekują się pacjentami z Ukrainy. Tworzy też punkty humanitarne na granicy w Szegini oraz na Dworcu Wschodnim w Warszawie. W stolicy fundacja zbudowała gigantyczny namiot, w którym znajdują się recepcja, poczekalnia, jadalnia i sypialnia, a w pobliżu zlokalizowana jest strefa sanitarna i punkt medyczny. WOŚP zaprasza wolontariuszy, którzy będą gotowi udzielać uchodźcom podstawowej pomocy. Więcej informacji: https://www.wosp.org.pl/pomoc-dla-ukrainy
4 kwietnia spostrzeżenia Stowarzyszenia ‘NIGDY WIĘCEJ’ zostały zaprezentowane podczas specjalnej sesji konsultacyjnej zorganizowanej przez Komisję Europejską z udziałem organizacji pozarządowych zajmujących się przeciwdziałaniem mowie nienawiści w kontekście wojny w Ukrainie.
Stowarzyszenie ‘NIGDY WIĘCEJ’ jest powstałą w 1996 roku niezależną organizacją antyrasistowską, która prowadzi ‘Brunatną Księgę’ – dokumentację zdarzeń na tle ksenofobicznym i antysemickim. Prowadzi też kampanie społeczne, m.in. ‘Muzyka Przeciwko Rasizmowi’ i ‘Wykopmy Rasizm ze Stadionów’ oraz uczestniczy w projektach przeciwdziałających mowie nienawiści w internecie.
‘Zachowajmy solidarność z uchodźcami’: pełna wersja raportu – plik PDF
Dodatkowe informacje:
www.facebook.com/Respect.Diversity
www.twitter.com/StowNIGDYWIECEJ




During the rally, invited representatives of civil society commented on seven messages that Wladyslaw Bartoszewski espoused: ‘Be open’, ‘Do not get carried away by hatred’, ‘Remember’, ‘Be true to yourself and your own convictions’, ‘Get involved for the benefit of others’ and ‘Search for ways of understanding’. On behalf of the ‘NEVER AGAIN’ Association Dr. Anna Tatar spoke about the value of ‘not being indifferent’: ‘Throughout his life, Wladyslaw Bartoszewski opposed hatred and built a dialogue between nations and people, even when it seemed impossible. May we be able to imitate him in this regard.’
Uchwałą Senatu RP rok 2022 został ogłoszony Rokiem Władysława Bartoszewskiego. Obchody organizowane przez Stowarzyszenie Skwer Władysława Bartoszewskiego zostały zainaugurowane 19 lutego.







Over thirty presenters, panelists and moderators from Australia, Bangladesh, Cambodia, Germany, Israel, Myanmar, Poland, Russia, Spain, Thailand, UK and US contributed to the debates during the symposium’s four days. Keynote speakers included Professors Yehuda Bauer (Honorary Chairman of the International Holocaust Remembrance Alliance), Teun Van Dijk (Pompeu Fabra University, Barcelona) and Ben Kiernan (Founder of the Genocide Studies Program at Yale University).
A session on counteracting genocide denial in the frame of interfaith dialogue was conducted by the Chief Rabbi of Poland Michael Schudrich and Venerable Lablu Barua (Mahachulalongkornrajavidyalaya University, Ayutthaya, Thailand).
This year again, Facebook and Twitter are both playing a role in promoting and fundraising for the march, by allowing the pages operated by its organizers. A few years ago, the ‘Independence March’ fan page was removed, but quickly restored to Facebook.
Launched in 2020, the Global Project Against Hate and Extremism (GPAHE) was founded by Heidi Beirich and Wendy Via to address the gap in efforts to stop transnational hate and far-right extremism movements, particularly US-based activity that is exported to other countries and across borders.
The ‘NEVER AGAIN’ Association is an independent anti-racist organization founded in Warsaw in 1996. Since 2005, it has led the ‘Racism-Delete’ campaign, which has the objective of removing antisemitic and racist content from the internet. The ‘NEVER AGAIN’ Association is a member of the International Network Against Cyber Hate (INACH). The Association also takes part in projects to counteract online hate speech such as ‘Get the Trolls Out’ and ‘Open Code for Hate-Free Communication’.

